Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Asesor WSA Agnieszka Banach, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2020 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Dyrektora Przedszkola Samorządowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Dyrektora Przedszkola Samorządowego do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 27 grudnia 2019 roku o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że Dyrektor Przedszkola Samorządowego dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Przedszkola Samorządowego na rzecz A. B. kwotę 117 (sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skargą z dnia 23 stycznia 2020 r., wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, A. B. zakwestionował bezczynność Dyrektora Przedszkola Samorządowego w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia 27 grudnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, domagając się:

- rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym;

- zobowiązania organu do rozpoznania wniosku w terminie 3 dni od otrzymania odpisu wyroku;

- stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności;

- zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 27 grudnia 2019 r., działając za pośrednictwem platformy ePUAP, złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wysokości wynagrodzenia Dyrektora Przedszkola Samorządowego za listopad 2019 r. Powołując się na treść art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej podniósł, że pomimo upływu ustawowego, ostatecznego terminu na udostępnienie informacji (10 stycznia 2020 r.), organ zignorował jego wniosek. W konsekwencji w dniu 13 stycznia 2020 r. skarżący podjął próbę polubownego załatwienia sprawy poprzez przesłanie informacji o upływie ustawowego terminu i ponowieniu wniosku – co również pozostało bez odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Przedszkola Samorządowego wniósł o:

1. umorzenie postępowania;

2. w sytuacji stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku A. B. z dnia 27 grudnia 2019 r. – o stwierdzenie, że bezczynność ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa;

3. nieobciążanie organu kosztami postępowania.

W uzasadnieniu organ potwierdził złożenie przez A. B. wniosku z dnia 27 grudnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, wskazując że odpowiedzi co do żądanej wysokości wynagrodzenia udzielił stronie pismem z dnia 24 stycznia 2020 r. – niezwłocznie po wniesieniu skargi i powzięciu wiedzy o złożeniu takiego wniosku. Natomiast brak wcześniejszego udzielenia informacji – w ustawowym terminie – nie wynikał ze złej woli czy negatywnego rozpoznania wniosku, a jedynie z braku wiedzy Dyrektora placówki o sposobie działania niektórych systemów elektronicznych, w tym systemu e-puap. Było to spowodowane niewielkim stażem urzędowania na stanowisku Dyrektora Przedszkola Samorządowego (od dnia 1 września 2018 r.) i brakiem doświadczenia w sprawnej obsłudze tego rodzaju systemów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "Ppsa", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stan taki miał miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym (art. 120 Ppsa).

Zgodnie z art. 3 § 1 Ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1–7 i § 3 Ppsa, a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa, na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest przy tym konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10).

Zgodnie z art. 149 § 1 Ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a Ppsa). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 1 Ppsa).

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.

Dla oceny, czy organ pozostaje w bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej, istotne znaczenie ma ustalenie czy dysponuje on informacją, która jest informacją publiczną w rozumieniu art. 6 stawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429), dalej "u.d.i.p.", oraz że jest on podmiotem zobowiązanym do udostępnienia tej informacji. W dalszej kolejności ustaleniu podlega, czy organ udostępnił żądaną informację (lub podjął inne ustawą określone czynności) we wskazanym ustawą terminie (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.).

Nie może ulegać wątpliwości, że Dyrektor Samorządowego Przedszkola, jako organ jednostki organizacyjnej Gminy, realizującej zadania własne gminy w zakresie edukacji publicznej (art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 506 z późn. zm.), na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.), stanowi podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznych stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. – jako podmiot reprezentujący jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego. Z kolei informacja na temat wysokości wynagrodzenia Dyrektora Przedszkola Samorządowego stanowi informację publiczną, jako że dotyczy sposobu dysponowania majątkiem publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f, art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do ust. 2 art. 13 jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

W świetle powyższych przepisów nie ulega wątpliwości, że organ w niniejszym przypadku nie dochował terminów ustawowych przewidzianych na udzielenie informacji, co oznacza, że dopuścił się bezczynności. Jednocześnie bezspornym jest (przyznał to także skarżący w piśmie z dnia 24 stycznia 2020 r. – k. 30), że organ udzielił żądanej informacji po wniesieniu skargi do Sądu, ale przed jej rozpoznaniem (tego samego dnia kiedy wpłynęła, tj. 24 stycznia 2020 r.).

Skoro organ po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpatrzenia w zakreślonym terminie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 Ppsa. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 27 grudnia 2019 r. (pkt I wyroku).

Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi. W związku z powyższym Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 Ppsa i zgodnie z tym, co wyżej podniesiono - ustalił, iż organ dopuścił się bezczynności (pkt II wyroku). Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a Ppsa stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13). W niniejszej sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, ponieważ okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej nie był znaczny – organ udzielił informacji w dniu wniesienia skargi, co miało miejsce przed upływem miesiąca od dnia złożenia wniosku. Jednocześnie – jak tłumaczył organ – niedopatrzenie nie wynikało ze złej woli, ale braku umiejętności sprawnej obsługi systemów elektronicznych.

O kosztach postępowania (pkt III wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1 oraz art. 206 Ppsa. Na koszty te złożył się wpis od skargi w wysokości 100 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Zaznaczyć trzeba, że umorzenie postępowania skutkiem uwzględnienia przez organ wniesionej skargi we własnym zakresie i udostępnienia informacji publicznej uzasadnia zastosowanie art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 maja 2017 r., sygn. IV SAB/Wr 60/17). Jednocześnie Sąd odstąpił od zasądzenia w całości wynagrodzenia radcy prawnego, który reprezentował skarżącego, a to przy uwzględnieniu dyspozycji zawartej w art. 206 Ppsa, zgodnie z którym to przepisem sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Zawarte w tym przepisie określenie "w szczególności" świadczy o tym, że może on mieć także zastosowanie w innych okolicznościach. "Uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w art. 206 Ppsa, jest sprawa sądowoadministracyjna, w której wystąpiły następujące okoliczności: niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, brak skonkretyzowania umowy między stroną skarżącą a jej pełnomocnikiem, istnienie wątpliwości czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. II SAB/Ol 3/20 oraz powołane tam postanowienia NSA: z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I GZ 502/18; z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt I GZ 261/19; z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt I OZ 930/16 oraz wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16). Zdaniem składu orzekającego zastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie uzasadnia znana Sądowi z urzędu (na podstawie internetowej bazy orzecznictwa sądów administracyjnych) okoliczność, że skarżący w szeregu innych sprawach inicjował postępowania przed sądami administracyjnymi w bardzo zbliżonych stanach faktycznych i na podstawie podobnej treści skarg, będąc reprezentowanym przez tę samą pełnomocnik (skargi kierowane przeciwko dyrektorom placówek edukacyjnych, przy zapytaniu dotyczącym m.in. wysokości wynagrodzenia dyrektora; por. m.in. powołany wyżej wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. II SAB/Ol 3/20, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. II SA/Bd 5/20, wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. II SAB/Kr 9/20, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. II SA/Bk 8/20). Dlatego też Sąd uznał, że wynikający z powyżej wskazanej okoliczności niewielki nakład pracy reprezentującego skarżącego pełnomocnika uzasadnia odstąpienie od zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w całości.