Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1480/16 w sprawie ze skargi W. F. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy sprostowania postanowienia oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1480/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. F. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie odmowy sprostowania postanowienia.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] z dnia [...] września 2015 r. nakładające na J. F. i W. F. karę w wysokości 2.000 zł z tytułu wykonania inwestycji polegającej na rozbudowie budynku przy al. [...] we W. o tarasy, niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym w zakresie wykonania widocznych elementów nośnych układu konstrukcyjnego ww. obiektu budowlanego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Pismem z dnia 3 lutego 2016 r. W. F. wniósł m.in. o sprostowanie postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r., wskazując, że postanowienie zawiera wiele wad. Skarżący wezwał organ wojewódzki do zakończenia tego postępowania, bowiem "wszystko w tej sprawie jest już jasne: nie ma mowy o nieprawidłowościach". Skarżący zarzucił przy tym, że organ wojewódzki nazywa zwisający swobodnie kątownik "belką", a ponadto zapomniał, jaki jest przedmiot tego postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił sprostowania własnego postanowienia z dnia [...] stycznia 2016 r. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony z uwagi na fakt, że skarżący nie domaga się sprostowania konkretnych błędów czy omyłek w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., lecz kwestionuje co do zasady merytoryczną prawidłowość tegoż postanowienia, zarzucając mu "szereg rażących wad" i akcentując, że wszystko w sprawie jest już jasne.

Po rozpatrzeniu zażalenia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy zacytował treść art. 113 § 1 k.p.a. oraz wskazał, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, a błąd pisarski oznacza widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię albo widocznie niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Głównego Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że organ administracji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie ma możliwości sprostowania ustaleń dotyczących stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, czego żąda skarżący. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego należy utrzymać w mocy.

Skargę na powyższe postanowienie złożył W. F., podnosząc, że organ odwoławczy w swoim postanowieniu nie odniósł się do meritum sprawy, czyli błędów w postanowieniu nr [...] jakimi są wadliwe określenie przedmiotu sprawy tj. rozbudowy budynku [...] (a nie jak błędnie napisano budynków [...]). Zdaniem skarżącego niewłaściwym i bardzo niefachowym jest nazywanie "belką" wątłego elementu zwisającego swobodnie, podczas gdy belka oznacza nośny element konstrukcji. W ocenie skarżącego obie te omyłki nie zmieniają merytorycznie rozstrzygnięcia, ale mogą prowadzić do wadliwego uznania stanu faktycznego przez organ powiatowy, co już się zdaniem skarżącego w tej sprawie wielokrotnie zdarzało.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd wskazał, że skarżący domaga się sprostowania postanowienia organu wojewódzkiego nr [...] wskazując na "nieprawidłowe w jego ocenie nazywanie "belką" wątłego elementu zwisającego swobodnie, podczas gdy belka oznacza nośny element konstrukcyjny" oraz wadliwe określenie przedmiotu sprawy tj. rozbudowy budynku [...], a nie rozbudowy budynków [...]. W świetle art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Oczywista omyłka pisarska polega na błędnym wpisaniu jakiegoś słowa lub słów bądź ich pominięciu, a także widoczne i niezgodne z zamierzonym niewłaściwe użycie wyrazu. Omyłka pisarska to taki wyraz, który omyłkowo znalazł się w treści decyzji administracyjnej lub omyłkowo nie znalazł się w treści, a znaleźć się powinien, a także mylne użycie wyrazu. Zwrócić należy uwagę, że kwalifikacja charakteru omyłek pisarskich zawsze musi być dokonywana na podstawie konkretnej sprawy. Może bowiem okazać się, że taka sama omyłka pisarska w jednej sprawie może być traktowana jako oczywista omyłka pisarska, a w innej już nie.

W ocenie Sądu, jest oczywistym, że wada aktu administracyjnego nie może dotyczyć materialnej jego treści i musi charakteryzować się oczywistością. Zatem nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Nie ulega wątpliwości, że to, co może być uznane za oczywiste w jednym układzie stosunków faktycznych, może tę cechę stracić, gdy układ ów ulega zmianie, choćby w relatywnie niewielkim stopniu. Pojęcie "oczywistej omyłki", ma wszak charakter niedookreślony, odsyłający do systemu pojęć i ocen pozaprawnych, wyłączający w konsekwencji automatyzm przyjmowanych kryteriów na rzecz pewnej elastyczności, pozwalającej urealnić dokonywaną kwalifikację prawną i dopasować ją do różnych, nierzadko niepowtarzalnych i jednostkowych aspektów badanej sytuacji (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 732/07; wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1400/14; wyrok NSA z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2011/13).

Skarżący wskazuje w skardze, że obie omyłki nie zmieniają merytorycznie rozstrzygnięcia, ale mogą prowadzić do wadliwego uznania stanu faktycznego przez organ powiatowy. Przypomnieć zatem należy, że przedmiotem sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu. Tryb sprostowania oczywistych omyłek w treści postanowienia nie może bowiem służyć weryfikacji merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii, której dotyczy to postanowienie. Tryb ten nie może bowiem zastępować postępowania instancyjnego. Niezależnie od powyższego, podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pozostaje możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł W. F., zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.

a) art. 153 i 170 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię wyroku NSA w sprawie II OSK 1324/13 wydanego na podstawie art. 188 p.p.s.a., który wbrew twierdzeniom organu II instancji jest rozstrzygnięciem reformacyjnym. Wyrokiem tym NSA zawęził możliwość rozpatrywania wprost, wykluczając jakiekolwiek postępowanie dowodowe, a organ, kierując sprawę na drogę postępowania dowodowego wydał postanowienie obciążone wadą kwalifikowaną,

b) art. 153 i 170 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie wyroku NSA w sprawie II OSK 1324/13, w którym Sąd zawarł jasne wskazówki wykluczające możliwość zarówno jakiejkolwiek wykładni rozszerzającej, jak i orzekania na podstawie jakichkolwiek wątpliwości - tymczasem [..]WINB kontynuuje uporczywe próby podnoszenia tego samego zarzutu poprzez manipulacje nazwami. Błędny adres to nie jest złe ustalenie faktyczne, ale pomyłka pisarska i powinna zostać poprawiona. Postępowanie zostało określone jako "realizacji inwestycji polegającej na rozbudowie o tarasy zlokalizowanego przy al. [...] budynku mieszkalnego" i na taki powinno zostać zmienione, gdyż inaczej wydany akt prawny będzie dotyczył niewłaściwego zakresu inwestycji.

c) art. 113 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie poprzez odmowę korekty błędu pisarskiego, to jest wadliwie (wobec zakreślonego i rozstrzygniętego przez NSA) podanego zakresu inwestycji;

d) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w korespondencji z art. art. 134 p.p.s.a. w związku z art. 156 k.p.a. - skoro jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA stwierdził, iż jakoby źle podany adres inwestycji to wada istotna, zatem zobowiązany był orzec o nieważności zarówno skarżonego postanowienia, jak i postanowienia [...]WINB.

e) art. 6 k.p.a., czyli konstytucyjnej zasady legalizmu wraz z art. 7 i 8 k.p.a. nakazującym działać rzetelnie poprzez błędną wykładnię, gdyż WSA faktycznie legalizuje tym wyrokiem to, że organy administracji mogą latami prześladować obywatela poprzez celową "niestaranność" (tu zły adres inwestycji). WSA nie kwestionuje, iż podano zły adres, ale wcale nie zmierza do jego naprawy.

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, czyli naruszenie art. 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę działalności administracji publicznej, przejawiającą się w przyjęciu za prawidłowe niezgodnych (często noszących charakter rażąco niezgodnych) z prawem ustaleń organu administracji, jak też zupełne pominięcie realiów faktycznych i prawnych sprawy w szczególności kluczowego w tej sprawie wyroku NSA II OSK 1324/13 oraz kształtującego stan na dzień orzekania wyroku II SA/Wr 645/15 ze stycznia 2017 r., który WSA znał z urzędu (sędzia ze składu brał udział w rozpatrzeniu spraw, do których wniesiony został ten wyrok). Tym samym, na dzień orzekania postępowanie, w którym [...]WINB wydał zaskarżone postanowienie okazało się bezprzedmiotowe.

Skarżący wniósł o o uchylenie wyroku WSA w całości, ponieważ istota sprawy jest oczywista, o rozstrzygnięcie skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., o zasądzenie kosztów postępowania, o zastosowanie art. 154 § 7 i art. 155 § 1 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż w tej sprawie adresem inwestycji w sposób oczywisty nie jest ani budynek [...], ani też rozbudowa budynku [...] o tarasy. Postępowanie dotyczy od 2011 r. wyłącznie rozbudowy budynku [...] o tarasy, co jest o tyle ważne, że zabieg ten (rozszerzenia adresu) organy wykorzystują do prowadzenia postępowania wobec budynku [...], którego rozbudowa uzyskała pozwolenie na użytkowanie. Zatem ten błąd pisarski służył w rezultacie postępowaniu z rażącym naruszeniem prawa wobec rzeczy już osądzonej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwonych podstaw.

Nietrafny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 113 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę korekty błędu pisarskiego w zakresie adresu przedmiotowej inwestycji. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Oczywista omyłka pisarska polega na błędnym wpisaniu jakiegoś słowa lub słów bądź ich pominięciu, a także widoczne i niezgodne z zamierzonym niewłaściwe użycie wyrazu. Nie ma oczywistego charakteru omyłka, której stwierdzenie wymaga głębszej analizy akt postępowania. W tej sprawie skarżący uważa, że w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podał błędny adres inwestycji: ul. [...], podczas gdy powinno być: [...]. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowości tej nie można uznać za oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 k.p.a., gdyż stwierdzenie jaki jest adres przedmiotowej inwestycji wymaga głębszej analizy akt sprawy i prześledzenia wszystkich decyzji i postanowień wydanych w odniesieniu do budynku (budynków) przy ul. [...] i [...]. Również w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych wydanych w sprawie legalizacji rozbudowy tego budynku (budynków) pojawiają się różne numery budynku (budynków). Nawet więc jeżeli jest to omyłka pisarska, to nie ma ona charakteru oczywistego. W związku z tym, że wniosek o sprostowanie dotyczy postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r., którym organ uchylił postanowienie organu I instancji z dnia [...] września 2015 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, to organ rozpatrujący ponownie merytorycznie tę sprawę musi dokładnie wyjaśnić jaki jest przedmiot tego postępowania, czy dotyczy ono jednego czy dwóch budynków i jaki jest dokładny adres inwestycji, gdyż adres inwestycji jest elementem stanu faktycznego sprawy.

Niezasadne są również zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 i 170 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i zastosowanie wyroku NSA wydanego w sprawie II OSK 1324/13. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dotyczy on inwestycji polegającej na rozbudowie o tarasy zlokalizowanego przy al. [..] we W. budynku mieszkalnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzygał jednak tej kwestii, lecz powołał jedynie w rysie historycznym sprawy dane wskazane w zaskarżonym postanowieniu [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z [...] sierpnia 2012 r. Zatem to stwierdzenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ściśle wiążące dla organów rozpatrujących te sprawę.

W związku z powyższym, całkowicie chybiony jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. art. 134 p.p.s.a. i art. 156 k.p.a., gdyż w tej sprawie nie było podstaw do stwierdzenia nieważności zarówno zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jak i postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] stycznia 2016 r. Ze wskazanych względów nie mogły prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku również zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 6, 7,8 k.p.a., jak również zarzuty naruszenia art. 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a., gdyż przeprowadzona przez Sąd I instancji kontrola zaskarżonego postanowienia była prawidłowa.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.