Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 25 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 roku sprawy ze skargi Bartosza P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Decyzją nr [...] z dnia [...] 2006 r. Komendant Miejski Policji w B. działając na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia

20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2005 r., Nr 69, poz. 622) skierował Bartosza P. na badania psychologiczne.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Bartosz P. w okresie od dnia [...] 2005 r. do [...] 2006 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego tj.:

- 22.09.2005 r. – przekroczenie prędkości – 6 punktów,

- 17.11.2005 r. – naruszenie zakazu zatrzymywania i postoju – 1 punkt,

- 05.04.2006 r. – niestosownie się do znaku P-4 – 5 punktów,

- 15.06.2006 r. – przekroczenie prędkości – 6 punktów,

- 09.09.2006 r. – przekroczenie prędkości – 8 punktów,

za które łącznie przypisano 26 punktów.

Popełnienie ww. wykroczeń drogowych przez kierującego nie budzi wątpliwości. Skoro więc nastąpiło przekroczenie limitu 24 punktów to należało właśnie wydać taką decyzję.

W dniu [...] 2007 r. do organu odwoławczego tj. Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. wpłynęło pismo Bartosza P. z dnia [...] 2007 r. w którego treści wniósł o:

1. przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] 2006 r., w sprawie nr [...] oraz o

2. uchylenie decyzji Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia

[...] 2006 r. w sprawie skierowania pana Bartosza P. na badania psychologiczne z powodu przekroczenia limitu 24 punktów.

Bartosz P. wskazywał przyczyny dla których uchybił terminu do wniesienia odwołania. Wywodził także, że decyzja Komendanta Miejskiego Policji

w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] jest niesłuszna i nie może się ostać, bowiem mandat wraz z punktami karnymi, które otrzymał za przekroczenie prędkości w dniu 9 września 2006 r. roku w B. przy ulicy [...] został wystawiony przez straż miejską. Wywodził, iż ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) - Prawo o ruchu drogowym, nie daje strażnikom miejskim uprawnień do wystawiania mandatów kierowcom namierzonym przez fotoradary. Straż miejska wystawia mandaty na podstawie § 17 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2003 r. Nr 14, poz. 144 z późn. zm.). Jednak rozporządzenie jest aktem niższego rzędu, zatem wystawianie mandatów przez straż miejską jest nieuprawnione.

Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją Nr [...] z dnia [...] 2007 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U.

z 2005 r. Nr 108 poz. 908) oraz § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia

1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2005 r. Nr 69, poz. 622) oraz art. 6a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia

6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 7, poz. 58), utrzymał

w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy w jej uzasadnieniu wskazał, że podnoszony w odwołaniu argument, że nie doszło do przekroczenia limitu 24 punktów

z uwagi na to, że kierujący został ukarany za wykroczenie z dnia [...] 2006 r. przez strażnika miejskiego w B., który nie miał do tego uprawnień, nie zasługuje na uwzględnienie.

Straż Miejska posiada bowiem uprawnienia do ujawniania wykroczeń polegających na przekraczaniu prędkości przez kierujących oraz do nakładania grzywien w drodze mandatów karnych na podstawie obowiązujących przepisów:

- § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. Nr 14, poz. 144

z późn. zm.) stanowiący, że strażnicy gminni (miejscy) są uprawnieni do wykonywania czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego w odniesieniu do niestosujących się do wskazań sygnalizacji świetlnej oraz w odniesieniu do przekraczających dozwoloną prędkość.

- art. 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i administracji z dnia 17 listopada 2003 r. (Dz. U. Nr 208, poz. 2026) uprawniający strażników gminnych (miejskich) do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego

m.in. z art. 97 kodeksu wykroczeń.

Podnoszony przez stronę argument braku uprawnień straży gminnych (miejskich) z uwagi na to, że nie są one umocowane prawnie w ustawie Prawo o ruchu drogowym lecz w rozporządzeniu jako akcie prawnym niższego rzędu, nie może być przedmiotem tego postępowania. Komendant Wojewódzki Policji w B. nie ma kompetencji do rozstrzygania sporów dotyczących obowiązywania lub nie poszczególnych aktów prawnych w obrocie prawnym lub ich zgodności z innymi aktami wyższego rzędu. Uwzględniwszy także, że Bartosz P. posiadał prawo do złożenia wniosku o uchylenie nałożonego przez funkcjonariusza straży miejskiej mandatu karnego do właściwego sądu, z którego nie skorzystał – organ odwoławczy uznał, że brak przesłanek do uchylenia decyzji pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję Bartosz P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący wniósł o:

1. uchylenie decyzji w całości,

2. zawieszenie postępowania w trybie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego art. 124 ust. 1 pkt 2b w związku z art. 130 prawo

o ruchu drogowym poprzez błędne przyjęcie, iż zachodzą przesłanki do skierowania skarżącego na badania psychologiczne.

Na wstępie skarżący wskazał, że Komendant Wojewódzki Policji w B. w powyższej decyzji nie wskazał wprost czy wniosek o przywrócenie terminu do odwołania złożony przez skarżącego wraz z odwołaniem został uwzględniony. Skarżący wyraził pogląd, że skoro organ wydał w niniejszej sprawie decyzję należy domniemać, iż wniosek o przywrócenie terminu uwzględnił.

W dalszej części swej skargi skarżący wywodził, że zaskarżona decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. została wydana z naruszeniem prawa i jako taka nie może się ostać. Komendant Wojewódzki Policji w B. błędnie przyjął, iż w niniejszej sprawie skarżący przekroczył limit 24 punktów

i w związku z tym winien zostać skierowany na podstawie naruszenia prawa materialnego art. 124 ust. 1 pkt 2b w związku z art. 130 prawo o ruchu drogowym na badania psychologiczne. Wskazał, że mandat wraz z punktami karnymi, które otrzymał za przekroczenie prędkości w dniu 9 września 2006 r. w B. przy ul. [...] został wystawiony przez straż miejską. Tymczasem ustawa z dnia 20 czerwca

1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, nie daje strażnikom miejskim uprawnień do wystawiania mandatów kierowcom namierzonym przez fotoradary. Straż miejska wystawiła przedmiotowy mandat na podstawie § 17 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2003 r. Nr 14, poz. 144 z późn. zm.). Uprawnienia straży miejskiej w zakresie kontroli ruchu drogowego reguluje ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym i wydane na jej podstawie podustawowe akty wykonawcze. Przepisy ustawy prawo o ruchu drogowym nie przyznają strażom miejskim uprawnień do używania urządzeń samoczynnie rejestrujących przekroczenie dozwolonej prędkości. Te uprawnienia dla straży miejskiej określają przepisy § 17 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2003 r. Nr 14, poz. 144 z późn. zm.). Przyznanie tegoż uprawnienia strażom miejskim w drodze rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jest zdaniem skarżącego przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 131 ust. 1 pkt 2 ustawy – prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w tymże przepisie minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z innymi ministrami zobligowany został do określenia w drodze rozporządzenia warunków i trybu udzielania upoważnienia do zatrzymania pojazdów lub wykonywania niektórych czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego przez strażników straży miejskiej. Delegacja ustawowa obejmowała zatem wyłącznie określenie warunków i trybu wykonywania niektórych czynności.

Skarżący zwrócił także uwagę na treść art. 92 ust. 1 Konstytucji i podsumowując swe wywody stwierdził, iż strażnicy miejscy nie mieli uprawnień do stwierdzenia czy nastąpiło wykroczenie drogowe. A zatem limit 24 punktów nie został przekroczony.

W zakończeniu swej skargi skarżący uzasadniając wniosek zawarty w pkt 2 skargi wskazał, że w dniu 22 marca 2007 r. Trybunał Konstytucyjny rozpozna wniosek (sygn. akt U 1/07) w sprawie zgodności ww. § 17 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym, a tym samym z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, które zdaniem skarżącego będzie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wywodząc, że straż gminna (miejska) ma uprawnienia w zakresie dokonywania pomiaru prędkości wynikające

z ustawy o strażach gminnych – co precyzuje rozporządzenie z 2 listopada 2004 r.

w sprawie zakresu i sposobu wykonywania przez strażników gminnych i miejskich niektórych czynności (Dz. U. Nr 247, poz. 2473 z 2004 r.) oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2003 r. Nr 14, poz. 144). Straży gminnej, czy też miejskiej nie przysługuje natomiast uprawnienie ewidencji punktów za naruszenia w ruchu drogowym. Powyższą ewidencję prowadzi Komendant Wojewódzki Policji (nie miejski, powiatowy) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić ale nie z przyczyn będących zasadniczym motywem skargi. W związku z powyższym należy stwierdzić, odwołując się do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), że sąd rozstrzyga

w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Odwołując się zaś do treści art. 133 § 1 tej ustawy należy wskazać, że sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

Z akt sprawy wynika natomiast – zwrócił na to uwagę skarżący w swej skardze, lecz bliżej tego zagadnienia nie rozwinął – że skarżący złożył jednocześnie

z odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji zawarty w tym samym piśmie procesowym wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Było to konieczne zważywszy, że z akt postępowania administracyjnego wynika, że decyzję organu pierwszej instancji doręczono skarżącemu w trybie określonym treścią art. 43 zdanie 1 K.p.a. w dniu 4 grudnia 2006 r. Odwołanie skarżący złożył – wg. daty stempla pocztowego – w dniu 8 stycznia 2007 r.

Okoliczności tej organ odwoławczy w ogóle nie zauważył, tak samo zresztą jaki zawartego w odwołaniu wniosku o przywrócenie terminu i przystąpił do merytorycznego rozpatrzenia odwołania. Jest to rażące naruszenie prawa skutkujące stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stwierdzeniem nieważności decyzji.

Uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania skutkuje tym, że decyzja organu pierwszej instancji staje się ostateczna. W tej sytuacji rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy oznacza, że organ ten rozstrzyga w sprawie zakończonej decyzją ostateczną (!), co jest rażącym naruszeniem procedury. Organ ten mógłby rozpoznać odwołanie gdyby wcześniej rozpoznał pozytywnie wniosek

o przywrócenie terminu do złożonia odwołania.

Z akt nie wynika aby organ odwoławczy w niniejszej sprawie przywrócił termin do wniesienia odwołania. Zwrócił też na to uwagę skarżący w swej skardze, ale nie wyprowadził z tego dalej idących, prawnie uzasadnionych wniosków. Noblesse oblige. Skarżący posłużył się tu - nie kryjąc tego zresztą – swoistym, ale niedopuszczalnym domniemaniem prawnym, iż skoro organ odwoławczy rozpoznał jego odwołanie to... uwzględnił jego wniosek o przywrócenie terminu.

W tym stanie rzeczy na postawie art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. uznając, iż Komendant Wojewódzki Policji w B. jako organ odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1

pkt 2 (in fine) K.p.a. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 oparto na treści art. 152 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r.

W wyżej opisanej sytuacji Sąd oczywiście nie mógł ustosunkować się merytorycznie do treści skargi. Byłoby to bowiem rozstrzygnięcie przedwczesne.

Organ odwoławczy prowadząc ponownie postępowanie najpierw rozpatrzy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

Dalszy tok postępowania uzależniony będzie od rozpatrzenia tej kwestii proceduralnej.