Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Go 170/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 21 stycznia 2022 r. nr 0801-IOC.48.11.2021.14.JOS w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Go 170/22, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.), odmówił P. sp. z o.o. w W. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 21 stycznia 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie przywołał jakiejkolwiek argumentacji, która odnosiłaby się wprost do zaskarżonej decyzji. Zdaniem WSA, nie spełnia funkcji uzasadnienia złożonego wniosku samo ogólnikowe powołanie się na przesłankę ustawową niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, czy powołanie się na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie. Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować w stosunku do niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem w uzasadnieniu wniosku brak jest jakiejkolwiek argumentacji uprawdopodabniającej to twierdzenie. W ocenie WSA, złożony wniosek nie został uzasadniony w odniesieniu do przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto Sąd I instancji podniósł, że konieczność uiszczenia kary pieniężnej jest zwykłym skutkiem jej założenia i nie oznacza automatycznie, że jej zapłata spowoduje wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ obowiązek o charakterze pieniężnym ma z natury odwracalny charakter. Sąd wskazał jednocześnie, iż z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca znajdowała się w sytuacji uniemożliwiającej jej pokrycie należności orzeczonej skarżoną decyzją.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postepowania, mające wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:

1. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a to:

a) odmowy wskazania wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo wskazania przez skarżącą prawdopodobieństwa wystąpienia nieodwracalnego skutku na etapie wykonania samej decyzji, a to prawdopodobieństwa poniesienia wysokiej szkody finansowej przez skarżącą.

b) nieprawidłowym ustaleniu, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie spowoduje skutków wskazanych przez stronę, podczas gdy jej realizacja bezpośrednio wpływa na sytuację finansową strony i może wyrządzić znaczną szkodę oraz spowoduje trudne do odwrócenia skutki.

2. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez:

a) sporządzenie uzasadnienia postanowienia w zakresie faktów lakonicznego, niekorespondującego z pełną treścią akt postępowania administracyjnego i pominięcie wyczerpującego wyjaśnienia motywów nieuwzględnienia wniosku w kontekście przytoczonych przez skarżącą okoliczności stanu faktycznego, związanych z opisanymi w skardze nieodwracalnymi skutkami przedsięwzięcia;

b) bardzo zdawkowe uzasadnienie prawne postanowienia, a w zasadzie uargumentowanie odmowy przyznania racji skarżącej w zaledwie kilku zdaniach, podczas gdy sprawa dotyczy udzielenia ochrony podmiotowi, którego sytuacja finansowa jest w ogromnej mierze zależna od aktualnej koniunktury na rynku, w związku z czym w obecnych realiach prowadzenia działalności poniesienie przez skarżącą jakichkolwiek dodatkowych kosztów poza niezbędnymi, a związanymi wprost z prowadzoną działalnością, w istocie stanowi dla niej okoliczność mającą bezpośredni wpływ na jej kondycję finansową.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że okolicznością istotną w odniesieniu do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody są aktualne trudne realia rynkowe w branży, w której działa skarżąca, a związane z obowiązującymi przez wiele miesięcy ograniczeniami w związku z epidemią koronawirusa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl, której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

Wprawdzie rozpoznając wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd uwzględnia - w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. - okoliczności wynikające z akt sprawy, jednak z uwagi na to, że sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to przede wszystkim na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Nie jest zatem wystarczające samo stwierdzenie strony w tym zakresie.

Mając na uwadze przywołane wymogi, ciążące na stronie domagającej się zastosowania wobec niej instytucji ochrony tymczasowej, za prawidłową należy uznać ocenę wniosku strony, jakiej dokonał Sąd I instancji.

Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w motywach postanowienia, strona formułując w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji - nie przywołała jakichkolwiek okoliczności świadczących o możliwości wystąpienia w związku z jej wykonaniem, którejkolwiek lub obu przesłanek określonych w powołanym art. 61 § 3 p.p.s.a.

W takim stanie sprawy, wobec braku uzasadnienia wniosku, Sąd I instancji pozbawiony został możliwości oceny żądania strony przez pryzmat warunków określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., a w konsekwencji nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku.

Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja wskazanej w decyzji kwoty 10.000 zł może wyrządzić spółce znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji finansowej skarżącej. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości nałożonej kary i sytuacji finansowej spółki) - nie jest możliwe zweryfikowanie, czy zapłata przez spółkę wspomnianej kwoty może rzeczywiście doprowadzić do szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast spółka nie uzasadniła wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie wykazała swojej sytuacji materialnej, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na stronę skarżącą (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe. Oznacza to, że pozytywna ocena, gołosłownego wniosku, była wykluczona.

Brak uzasadnienia wniosku oraz udokumentowania przez stronę jej sytuacji finansowej - nie daje podstaw do uznania że zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Wraz z zażaleniem spółka także nie przedstawiła jakiegokolwiek dokumentu przedstawiającego jej sytuację finansową. Twierdzenia skarżącej przedstawione w zażaleniu są ogólnikowe i nie mogą być wystarczającą podstawą dla oceny wystąpienia przesłanek o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Na uwzględnienie nie mógł także zasługiwać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie. Natomiast okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez autora zażalenia nie oznacza, że takie uzasadnienie nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Autor zażalenia nie dostrzega, że to sama spółka, wobec braku przywołania jakichkolwiek okoliczności świadczących o możliwości wystąpienia, którejkolwiek lub obu przesłanek określonych w powołanym art. 61 § 3 p.p.s.a. – pozbawiła Sąd I instancji możliwości oceny, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie sprowadzało się jedynie do powołania orzecznictwa sądowego dotyczącego instytucji wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu. Natomiast Sąd, podejmując rozstrzygnięcie, musi opierać się na materiale pozwalającym zająć stanowisko, co do zaistnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Takiego materiału strona nie przedstawiła.

W odniesieniu zaś do wspomnianych w zażaleniu trudnych realiów rynkowych w branży, w której działa skarżąca oraz ograniczeń w związku z epidemią koronawirusa, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że spółka ograniczyła się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia w tym zakresie. Należy podkreślić, że wskazywana okoliczność trwającej epidemii, bez rzeczywistego przełożenia jej konsekwencji na sytuację finansową skarżącej, nie może sama w sobie być uznana za podstawę do udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd administracyjny. Brak jakichkolwiek dokumentów źródłowych, które potwierdzałyby nagłe pogorszenie sytuacji ekonomicznej spółki w okresie wnoszenia analizowanego żądania, uniemożliwił Sądowi zbadanie wpływu stanu epidemii na jej aktualne możliwości płatnicze. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, samo powoływanie się na tę okoliczność jako sytuację uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji jest daleko niewystarczające, w szczególności wówczas, gdy wnioskująca nie przedstawiła żadnych danych, ani też dokumentów, pozwalających zobrazować jej płynność finansową w okresie przed pandemią, jak i w czasie wprowadzonych obostrzeń i ograniczeń.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji