Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia ... sierpnia 2012 r. nr ... w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 oraz odmowy przyznania tych płatności; oddala skargę

Przedmiotem skargi J. D. jest decyzja Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z ... sierpnia 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. Nr ... z dnia ... maja 2012 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym :

J. D. w dniu ...05.2005 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2005r. do gruntów rolnych zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, (Dz. U. z 2004r. nr. 6 poz. 40 z późn. zm.). Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. decyzją z dnia ... kwietnia 2006 r. przyznał płatności bezpośrednie do gruntów rolnych zgodnie z żądaniem. Decyzja została doręczona w dniu ... 04 2006 r.

W dniu ...06.2006 r. na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, Postanowieniem ... Kierownik Biura Powiatowego wznowił postępowanie administracyjne w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano jako przyczynę wznowienia błąd kontroli krzyżowej dla działki ewidencyjnej nr 94. Jak wynika z akt sprawy z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich na przedmiotową działkę wystąpił inny producent rolny, tj. T. B.. Organ I instancji w dniu ...02.2007 r. decyzją o nr ... uchylił dotychczasową decyzję przyznającą płatność i odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych.

Decyzją z dnia ...09.2008r. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że celem ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jest finansowe wspieranie producentów rolnych, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne, niezależnie od tego czy mają do tego tytuł prawny. Sama faktyczna możliwość władania rzeczą – wystarczająca do stwierdzenia posiadania , nie wystarcza do uzyskania płatności. Niezbędnym warunkiem jest bowiem faktyczne użytkowanie tych gruntów. Organ II instancji przyznał, że w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy niewątpliwie J. D. nie był faktycznym użytkownikiem gruntów w 2005 r. Jednak organ I instancji nakładając sankcje nie wziął pod uwagę ustaleń zawartych w wyroku Sądu Rejonowego w S. z ... listopada 2005 r. ( sygn. akt ...), którym skarżący został uniewinniony od zarzucanych mu czynów tj., "że dniu ... maja 2005 r. w S. celem uzyskania płatności bezpośredniej do gruntów rolnych na rok 2005 złożył wniosek(...), czym usiłował wyłudzić nienależne płatności bezpośrednie w łącznej kwocie ... zł na szkodę ARiMR". Sąd wskazał, że J. D. złożył wniosek działał w przekonaniu, że jako właściciel nieruchomości rolnej ma prawo ubiegać się o tę dotację. Jego przekonanie było uzasadnione tym czego dowiedział się na szkoleniach organizowanym przez ARiMR w okresie od listopada 2003 r. do 15.05.2004 r. Na szkoleniu przepisy ustawy z dnia 18.12.2003 r. o dotacjach bezpośrednich interpretowano i tłumaczono w ten sposób, że zarówno właściciel nieruchomości rolnej jak i faktyczny użytkownik gruntu miał prawo ubiegać się o dopłaty. Przepisy ustawy interpretowano wtedy w sposób wadliwy.

Dyrektor Oddziału Regionalnego nakazał organowi I instancji, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy wziął pod uwagę ustalenia Sądu, odniósł je do treści art. 68 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r.). Zgodnie w/w przepisem " Obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości".

W dniu ...12.2008r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją o nr ... odmówił przyznania stronie płatności na rok 2005.

W dniu ...02.2012 r. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając na podstawie art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o nr ... z dnia ...12.2008r. zawiadamiając jednocześnie stronę o prawie czynnego udziału, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów materiałów, przeglądania akt sprawy.

Dyrektor ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją o nr ... z dnia ...03.2012r. stwierdził nieważność decyzji nr ... z dnia ...12.2008r. o przyznaniu płatności za rok 2005 wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. Wskazano, że w sprawie niniejszej zaistniała sytuacja określona w art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a. który stanowi, że organ administracyjny stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Przesłanką tego przepisu jest więc nie tylko tożsamość prawy rozstrzygniętej wieloma decyzjami, ale także przesłanka istnienia już – w dacie wydania kolejnego rozstrzygnięcia – decyzji ostatecznej załatwiającej tą samą sprawę co do jej istoty. W przedmiotowej sprawie decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o nr ... z dnia ...12.2008r. wydana została błędnie, z rażącym naruszeniem procedury administracyjnej. Zgodnie bowiem treścią art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania wydaje decyzję w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR winien najpierw uchylić dotychczasową decyzję i dopiero wówczas orzec, co do istoty. Wydając decyzję w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2005 bez uchylenia decyzji dotychczasowej spowodował, że w obrocie prawnym znalazła się kolejna decyzja dotycząca płatności na rok 2005.

W dniu ...05.2012r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją o nr ... uchylił decyzję dotychczasową o nr ... z dnia ...04.2006r. oraz odmówił przyznania płatności na rok 2005.

W dniu ...06.2012r. J. D. złożył odwołanie od decyzji o nr ..., wskazując, że nie rozumie zaskarżonej decyzji oraz nie otrzymał odpowiedzi na odwołanie z dnia ...02.2007r. Odwołujący opisał stan sprawy oraz wskazał na wyrok Sądu Rejonowego w S. o sygn. akt ... z dnia ...11.2005r.

Wskazaną na wstępie decyzją Dyrektor ... Oddziału Regionalnego Agencji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że odwołanie od decyzji ... z dnia ...02.2007. zostało rozpoznane w dniu ...09.2008 r. , w/w decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Zatem zarzut strony jakoby odwołanie nie zostało rozpatrzone jest bezzasadny. Zdaniem organu odwoławczego również wyrok sądu karnego był wzięty pod uwagę, gdyż organ I instancji odstąpił od nakładania sankcji wieloletnich.

Od powyższej decyzji J. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagał się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podniósł, że decyzji nie rozumie, ponieważ pieniądze z płatności dawno już wydatkował - zainwestował w doprowadzenie do kultury rolnej gruntów po zejściu z nich dzierżawcy. Zmiana decyzji po sześciu latach na niekorzyść i bez jego winy stawia skarżącego i jego gospodarstwo w bardzo trudnej sytuacji. Ponadto powołał się na treść art. 49 ust. 4 Rozporządzenie nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania integrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92. Jego zdaniem ponieważ wniosek składał w dobrej wierze to ewentualny obowiązek zwrotu wygasł po 4 latach od daty płatności. Ponadto jego zdaniem płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Rozpoznając w powyższym zakresie sprawę Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna i zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Skarżący nie kwestionuje faktu, iż faktycznie w 2005 roku nie użytkował gruntów zgłoszonych do płatności. Wskazują na to także ustalenia Sądu Rejonowego w S., który co prawda uniewinnił skarżącego od zarzutu wyłudzenia dopłat, ale z powodu usprawiedliwionej nieświadomości , że nie należą mu się te dopłaty , a nie dlatego, że użytkował grunty w 2005 roku.

Kwestia , że zapis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm. ) mówiący o tym, że osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, należy interpretować w ten sposób, że nie jest istotny tytuł prawny do nieruchomości lub jego brak, liczy się tylko faktyczne użytkowanie, jest utrwalony w orzecznictwie sądowym . Wobec tego niewątpliwe jest, że płatności za rok 2005 skarżącemu się nie należą. Płatność została dokonana nie na skutek pomyłki właściwej władzy, ale na skutek złożenia wniosku przez skarżącego o płatność i zadeklarowaniu przez niego, że jest użytkownikiem wymienionych we wniosku gruntów rolnych.

Kwestia kto faktycznie winien otrzymać płatności ( T. czy też P. B.) również nie ma znaczenia dla sprawy niniejszej, gdyż sam skarżący przyznaje, że nie on był faktycznym użytkownikiem gruntów w 2005 r.

Gdy organ w wyniku kontroli krzyżowej ustalił, że o te same grunty wniosek o płatność złożył inny producent rolny , wznowił postępowanie zakończone decyzją z ...04.2006 r. i ostatecznie uchylił tę decyzję i odmówił przyznania płatności.

Zarzuty skarżącego dot. niemożności żądania zwrotu pobranej płatności z uwagi na treść art. 49 ust. 4 i 5 Rozporządzenia nr 2419/2001 nie mogą być rozpatrywane w tym postępowaniu. W przedmiocie ewentualnego zwrotu pobranych płatności musi zostać wszczęte odrębne postępowanie, w którym te zarzuty skarżący będzie mógł zgłosić.

Dla niniejszej sprawy nie ma również kluczowego znaczenia, że skarżący został uniewinniony od zarzutu wyłudzenia płatności. Wyrok ten został wzięty pod uwagę jedynie w zakresie takim, jaki był możliwy tj. z uwagi na dobrą wiarę odstąpiono od zastosowania sankcji wieloletnich. Sąd uniewinnił skarżącego , gdyż nie miał on świadomości, że mu się dopłaty nie należą – błędnie pouczony przez pracowników ARiMR na szkoleniach.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), należało oddalić skargę jako niezasadną.