II SA/Wr 91/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2023-08-17	
Data wpływu	2023-02-24	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu	
Sędziowie	Adam Habuda /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6139 Inne o symbolu podstawowym 613	
Hasła tematyczne	Inne	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	*Oddalono skargę w całości	
Powołane przepisy	Dz.U. 2021 nr 0 poz 1973;  art. 115a ust. 1,  art. 156,  art. 157; Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.	
Tezy
1. Kościół jest zakładem, a dzwonnica instalacją w rozumieniu Prawa ochrony środowiska. Jeżeli zatem emitowane przez dzwony dźwięki przekraczają dopuszczalne normy hałasu, to organ ma obowiązek wydać decyzję ustalającą dopuszczalny poziom hałasu na podstawie art. 115a ust. 1 Prawa ochrony środowiska. 

2. Ewentualne konsekwencje używania dzwonów podczas uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym (art. 156 Prawa ochrony środowiska) nie są przedmiotem rozstrzygnięcia administracyjnego, a odpowiedzialność prawna z tego tytułu ma charakter karny, a nie administracyjny (art. 343 ust. 1 Prawa ochrony środowiska).

3. Zastosowanie się do powszechnie obowiązujących norm hałasu nie narusza prawa do wolności religijnej (art. 53 Konstytucji RP, art. 5 Konkordatu) ani też nie wyłącza wolności sprawowania kultu (art. 8 Konkordatu). Art. 8 ust. 2 Konkordatu stanowi o organizowaniu kultu religijnego z zachowaniem odpowiednich przepisów prawa polskiego, co przemawia za tym, że parafia nie jest zwolniona z przestrzegania powszechnie obowiązujących przepisów prawnych, w tym przepisów o ochronie środowiska. 

4. Z art. 24 Konkordatu wynika, że prawo Kościoła do budowy obiektów sakralnych ograniczone jest powszechnie obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa polskiego. Istotne jest, że decyzja ustalająca dopuszczalne poziomy hałasu jedynie zobowiązuje do dostosowania tych poziomów do konkretnych parametrów, jednak nie wyłącza możliwości realizowania kultu religijnego, i nie eliminuje eksploatacji dzwonnicy.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Protokolant: referent Wiktoria Sojka-Ratajczyk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi P. pw. Ch. K. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie Ustalenie dopuszczalnego poziomu hałasu dla pory dnia oddala skargę w całości.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. (dalej jako SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty B. (dalej jako Starosta, organ I instancji) nr [...] z dnia [...] w przedmiocie ustalenia dla P. pw. Ch. K. z siedziba w B. przy [...] nr [...] (dalej skarżąca, [...]) dopuszczalnych poziomów hałasu emitowanego dla terenów podlegających ochronie akustycznej.

Decyzja SKO jest wynikiem następująco ukształtowanego postępowania.

Wskutek skargi na uciążliwość hałasów pochodzą od dzwonów kościelnych Starosta wszczął postępowanie administracyjne, które umorzył, kierując się art. 115 a ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz regulacjami konstytucyjnymi dotyczącymi wolności sumienia i religii. W wyniku wniesionego odwołania SKO decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję Starosty przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Starosta dokonał oględzin dla weryfikacji informacji o nadmiernej głośności dzwonnicy, w szczególności o g. 12 codzienne, bez związku z jakąkolwiek formą liturgii. Ustalił, że przed budynkiem kościoła znajduje się dzwonnica z czterema dzwonami mechanicznymi, różnej wielkości, sterowanymi elektrycznie. Przedstawiciel parafii wskazał pisemnie, że msze odbywają się w dni powszednie 0 g. 7 i 18, w niedzielę i święta w g. 7, 9, 12, 19, a w roku szkolnym dodatkowo o 10.30. Dzwony biją codziennie trzykrotnie, tj, w dni powszednie o g. 6.30, 12, 17.30, natomiast w niedziele i święta o g. 6.30, 12, 18.30 przez 1 minutę.

Organ I instancji powołał biegłego do dokonania stosownych pomiarów emisji hałasu, co nastąpiło 30 czerwca 2022 r. Dokonane w trzech punktach (na terenach podlegających ochronie akustycznej) pomiary wykazały, że: 1) w punkcie pomiarowym P1, przy zabudowie mieszkaniowej przy [...], położonym na obszarze przeznaczonym w planie miejscowym pod [...], w odległości ok. 170 m od dzwonnicy, poziom hałasu wyniósł 44.1 dB, 2) w punkcie pomiarowym P2, na granicy terenu [...], w punkcie zlokalizowanym najniżej dzwonnicy - 30 m od dzwonnicy, odległość od fasady najbliższego budynku mieszkalnego ok. 60 m poziom hałasu wyniósł 65.9 dB, 3) w punkcie P3, zlokalizowanym na granicy terenu [...], odległość granicy terenu od dzwonnicy wynosi ok. 60 m, zaś od [...] ok. 180 m, poziom hałasu wyniósł 63.1 dB.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczanych poziomów hałasu w środowisku, które przywołał Starosta, dla terenu [...] dopuszczalny poziom hałasu w porze dnia wynosi 55 dB, natomiast dla terenów [...] wynosi w porze dnia 50 dB.

Skoro zatem w punktach pomiarowych P2 i P3 dopuszczalne poziomy hałasu zostały przekroczone, to na podstawie art. 115a ust. 1, 3 i 5 Poś Starostwa wydał decyzję ustalającą dla P. dopuszczalne poziomy hałasu emitowanego do środowiska dla terenów podlegających ochronie akustycznej w wymiarze 55 dB, i zobowiązał P. do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko, jakie powoduje instalacja, to znaczy 4 dzwony umieszczone w wolnostojącej dzwonnicy do ograniczenia emisji do poziomu wskazanego w decyzji, oraz zobowiązał do wykonania pierwszych pomiarów emisji hałasu, podczas pracy urządzeń emitujących hałas, do dnia 30 czerwca 2023 r. i przedłożenia ich Staroście oraz organowi inspekcji ochrony środowiska w terminie 30 dni od ich wykonania.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika P. zarzuciła naruszenie: 1) art. 115a Poś poprzez błędne zastosowanie skutkujące ustaleniem dopuszczalnych poziomów hałasu, podczas gdy kościół nie jest zakładem w rozumieniu art. 3 pkt 48 Poś, a działanie dzwonów powiązane jest ze sprawowaniem kultu religijnego, 2) art. 156 ust. 2 w związku z art.157 ust. 2 Poś poprzez niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie, że dźwięk dzwonów kościoła stanowi element kultu religijnego, a tym samym wyłączona jest możliwość ograniczania funkcjonowania dzwonów i emisji dźwięku, 3) art. 156 ust. 2 Poś poprzez nieuwzględnienie, że bicie dzwonów o g. 12 podlega zwolnieniom określonym w powyższym przepisie, gdyż stanowi uroczystość i imprezę związaną z kultem religijnym.

P. zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Kolegium, po przywołaniu stosownych przepisów Poś (art. 115, art. 156) i ustawy regulującej stosunek Państwa do Kościoła Katolickiego, Konkordatu, ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, stwierdziło, że wyrazem gwarancji swobody sprawowania kultu przez kościół jest włączenie spod generalnego zakazu używania instalacji nagłaśniających w miejscach publicznych uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym, czyli m.in. związanych z prowadzeniem nabożeństw. Zdaniem Kolegium prawidłowe jest przyjęcie przez organ I instancji, że bicie dzwonów o g. 12 w dni powszednie nie wynika ze sprawowania kultu religijnego w postaci formy liturgii - nabożeństwa, obrządku, uroczystości kościelnej. Skoro dzwony biją codziennie trzykrotnie (g. 6.30, 12, 17.30 w dni powszednie, 6.30, 12, 18.30 w niedzielę i święta, przez jedna minutę), to nie ma zastosowania art. 156 Poś, a konkretnie wyjątek z tego przepisu, wyłączający uroczystości i imprezy związane z kultem religijnym od zakazu używania instalacji lub urządzeń nagłaśniających na publicznie dostępnych terenach miast, terenach zabudowanych oraz na terenach przeznaczonych na cele rekreacyjno - wypoczynkowe. Samo korzystanie ze zwolnienia, o którym mowa w art. 156 ust. 2 Poś nie oznacza, że żaden element emitowanego hałasu nie podlega żadnym normom dopuszczalnego hałasu. Kwestionowana decyzja nie narusza Konkordatu, nie dotyczy bowiem wolności kultu, a jedynie dopuszczalnych poziomów hałasu, które wynikają z powszechnie obowiązującego prawa. Końcowo SKO argumentuje o kwalifikacji dzwonnicy jako instalacji w rozumieniu Poś, i nie ma tu znaczenia, że kościół nie ma charakteru przemysłowego lub gospodarczego, i powinien być uznany za zakład w rozumieniu Poś. Emitowany dzięk dzwonów nie wpisuje się także w powszechne korzystanie ze środowiska w rozumieniu art. 2 ust. 2 a Poś.

W skardze na decyzję SKO zarzuca naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to znaczy: 1) art. 115a Poś poprzez błędne zastosowanie i ustalenie dopuszczalnych poziomów hałasu oraz nałożenie zobowiązań ograniczających emisję dźwięku, podczas gdy kościół nie jest zakładem w rozumieniu Poś, a działanie dzwonów powiązane jest ze sprawowaniem kultu religijnego, 2) art. 156 ust. 2 w zw. z art. 157 ust. 2 Poś poprzez jego niezastosowanie, i nieuwzględnienie, że dźwięk dzwonów stanowi element kultu religijnego, a tym samym ograniczona jest możliwość ograniczania funkcjonowania dzwonów i emisji dźwięku, 3) art. 156 ust. 2 Poś poprzez jego błędną wykładnię skutkująca nieuwzględnieniem, że bicie dzwonów o g. 12 podlega zwolnieniom określonym w powyższym przepisie, gdyż stanowi ono uroczystość i imprezę związaną z kultem religijnym, 4) art. 5 i 8 Konkordatu zawartego między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy nałożone przez organ I instancji restrykcje ograniczają wolność sprawowania kultu religijnego.

Skarżący zwrócił się o uchylenie oskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zwrócił się ponadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W rozwinięciu skargi zanegowano kwalifikowanie kościoła jako zakładu w rozumieniu Poś. Skarżący nie zgodził się, że przepisy Poś o ograniczeniu hałasu stosuje się także wobec dźwięku dzwonów kościelnych, gdyż ich działanie powiązane jest ze sprawowaniem kultu religijnego. Według skarżącego nietrafne jest stanowisko SKO opierające się na wąskim rozumieniu kultu religijnego, które trzeba także rozszerzać na nawoływanie do modlitwy. Bicie w dzwony, jak twierdzi skarżący, stanowi uroczystość religijną związaną z kultem religijnym, którego praktykowanie zapewnia Konstytucja i regulacje międzynarodowe.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Podkreśliło, że gwarancje swobody kultu religijnego należy realizować w ramach obowiązującego prawa, w tym norm dotyczących hałasu. Bicie w dzwony codziennie o g. 12 w dni powszednie nie wynika ze sprawowania kultu religijnego w postaci jakiejkolwiek formy liturgii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie okazała się usprawiedliwiona.

Podstawy prawne i zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która w art. 175 sytuuje sądy administracyjne w systemie wymiaru sprawiedliwości, a poprzez art. 184 nakazuje sądom administracyjnym, w zakresie określonym w ustawie, sprawować kontrolę działalności administracji publicznej. Ustawą, o której mowa w Konstytucji jest przede wszystkim ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej także jako p.p.s.a.).

Jak stanowi art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja SKO utrzymująca w mocy opisane wcześniej rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne ustalające dopuszczalne poziomy hałasu.

Na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku braku zajścia wskazanych wyżej przesłanek sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.

Materialnoprawną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowi art. 115a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973, dalej jako Poś). Przepis stanowi: w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, są przekroczone dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu L aeqD lub L aeqN.

Ustalając stan faktyczny sprawy w zakresie pomiaru poziomu hałasu wykazano, co nie jest kwestią sporną, że dopuszczalny poziom hałasu został przekroczony. Automatyczną konsekwencją takiego ustalenia jest wydanie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu. Ustawodawca tak ujął przepis art. 115a ust. 1 Poś, że wydanie takiej decyzji nie zależy od uznania organu, ale jest jego obowiązkiem, który organ zobligowany jest wykonać, w przypadku stwierdzenia naruszenia dopuszczalnych poziomów hałasu.

Rekonstrukcja normy z przywołanego przepisu wymaga wykazania, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której przekroczenie norm hałasu nastąpiło poza zakładem, i w wyniku jego działalności. Realia sprawy pokazują, że źródłem hałasu jest dzwonnica kościelna, znajdująca się na terenie [...].

Oceny wymaga zatem prawidłowość ustalenia, że kościół i dzwonnica stanowią zakład w rozumieniu art. 115a ust. 1 Poś. Okoliczność ta jest w sprawie sporna, co artykułuje skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w samej skardze.

Definicja zakładu na gruncie przepisów o ochronie środowiska odbiega od zasadniczego, słownikowego znaczenia - jako przedsiębiorstwa, zakładu wytwórczego. Według art. 3 pkt 48 Poś zakład to jedna lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalacje posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami. Z kolei instalacja to: a) stacjonarne urządzenie techniczne, b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami - których eksploatacja może spowodować emisję (art. 3 pkt 6 Poś). Natomiast emisja - jak definiuje art. 3 pkt 4 Poś - to wprowadzane bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku działalności człowieka, do powietrza, wody, gleby lub ziemi: a) substancje, b) energie, takie jak ciepło, hałas, wibracje lub pola elektromagnetyczne.

Okoliczność oczywistą, i przez nikogo niekwestionowaną, stanowi to, że źródłem hałasu są dzwony, umieszczone w dzwonnicy, znajdującej się na terenie parafii. Mamy więc do czynienia z emisją, ponieważ do środowiska (powietrza), w następstwie działań osób obsługujących parafię (czyli w wyniku działalności człowieka) wprowadza się energię w postaci hałasu (co wykazały stosowne pomiary).

Następnie należy zweryfikować, czy źródłem hałasu jest zakład w zaprezentowanym wyżej, prawnym rozumieniu.

Aby dany przedmiot nosił prawne znamiona zakładu, musi on być instalacją (zespołem instalacji), na co wprost wskazuje ustawowa definicja. Idąc dalej, aby dany przedmiot uznać za instalację w rozumieniu Poś, musi on być stacjonarnym urządzeniem technicznym (zespołem takich urządzeń, powiązanych ze sobą technologicznie), względnie budowlą niebędącą urządzeniem technicznym - której eksploatacja może spowodować emisję.

Stacjonarne urządzenie techniczne nie ma definicji legalnej, zaś definicja urządzenia z art. 3 pkt 42 Poś opiera się zasadniczo na rozróżnieniu stacjonarności/niestacjonarności, wskazując, że urządzeniami są środki transportu. Leksykalnie urządzenie to mechanizm lub zespół mechanizmów służący do wykonania określonych czynności, ułatwiający pracę, przyrząd, maszyna, zaś przymiotnik “techniczne" podkreśla znaczenie celowości, racjonalności , osiągnięć techniki w budowie i funkcjonowaniu urządzenia (zob. Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza, t. 4, Warszawa 2003).

Dzwonnica wraz z umieszczonymi w niej dzwonami niewątpliwie jest stacjonarnym urządzeniem technicznym. Jest trwale posadowiona na gruncie (stacjonarna), składają się na nią mechanizmy - elementy dzwonów wykonujące określone czynności bazujące na technice (cecha urządzenia technicznego).

Jeżeli nie sposób zaprzeczyć, że celem dzwonnicy jest wydawanie dźwięków (a więc wprowadzanie do środowiska hałasu), a cechą instalacji jest możliwość spowodowania emisji, czyli także tworzenia hałasu, to dzwonnica jest instalacją w rozumieniu Poś.

Zauważywszy nadto, że instalacja w postaci dzwonnicy zlokalizowana jest na terenie, do którego [...] (prowadzący instalację, czyli operator dzwonnicy) ma tytuł prawny, to wyczerpane zostały wszystkie przesłanki uznania [...], w tym kościoła wraz dzwonnicą za zakład w rozumieniu powołanych przepisów Poś.

Poparcie dla takiego wnioskowania Sąd odnajduje także w judykaturze (zob. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2016 r. sygn. akt II OSK 3250/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 760/21, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach).

Mamy więc w sprawie do czynienia z zakładem, którego działalność powoduje, poza jego terenem, przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu, co z kolei potwierdziły stosowne pomiary, uwidocznione w materiałach sprawy. Stwierdzenia tej okoliczności dokonał, jak nakazuje przepis, organ ochrony środowiska - Starosta B., korzystając z pomocy biegłego, a art. 376 pkt 2 Poś wskazuje, że organem ochrony środowiska jest starosta.

Pomiary przeprowadzono w trzech punktach, a w dwóch z nich: P2 i P3 stwierdzono przekroczenie norm. Wartości uzyskane w punkcie P2 ([...] 65.9 dB) i w punkcie P3 ([...], 63.1 dB) wykraczają poza parametry przewidziane rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2012 r. poz. 112), które w załączniku, dla [...] wyznacza 55 dB w porze dnia (LAeqD), 45 dB w porze nocnej (LAeqN), zaś dla [...] (tereny zabudowy związanej z [...]) wyznacza granicę 50 dB w porze dnia oraz 40 dB w porze nocnej.

W konsekwencji, jeżeli dokonane pomiary wykazały przekroczenie norm hałasu, co odnajduje potwierdzenie w aktach sprawy, to organ działając na zasadzie związania zasadnie wydał decyzję na podstawie art. 115a ust. 1 Poś ustalając dopuszczalny poziom hałasu.

Punkt II.1 decyzji zobowiązujący [...] do ograniczenia negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko ma podparcie w art. 115a ust. 4 Poś dającym możliwość określenia wymagań mających na celu nieprzekraczanie poza zakładem dopuszczalnych poziomów hałasu, zaś pkt II.2 zobowiązujący do wykonania pomiarów we wskazanym terminie ma umocowanie w art. 115a ust. 4 pkt 2 i 4 Poś.

Trzeba również wskazać, że nie ma zastosowania negatywna przesłanka wydania przedmiotowej decyzji, ponieważ stanowiący o niej art. 115a ust. 2 Poś wskazuje na powstawanie hałasu w związku eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, kolei linowych, portów oraz lotnisk lub z działalnością osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą. [...] nie należy do żadnej z tych kategorii.

Jako nietrafne Sąd ocenił zarzuty skarżącej dotyczące błędnego zastosowania art. 156 ust. 2 Poś w związku z art. 157 ust. 2 Poś.

Po pierwsze, wydana w sprawie decyzja dotyczy dopuszczalnych poziomów hałasu, i została wydana na podstawie art. 115a Poś.

Po drugie, art. 156 ust. 2 Poś, którego wadliwe zastosowanie podnosi [...], należy odczytać na tle ust. 1 o następującym brzmieniu: zabrania się używania instalacji lub urządzeń nagłaśniających na publicznie dostępnych terenach miast, terenach zabudowanych oraz na terenach przeznaczonych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Artykuł 156 ust. 2 Poś stanowi: przepisu ust. 1 nie stosuje się do okazjonalnych uroczystości oraz uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym, imprez sportowych, handlowych, rozrywkowych i innych legalnych zgromadzeń, a także podawania do publicznej wiadomości informacji i komunikatów służących bezpieczeństwu publicznemu.

Wskazane przepisy z jednej strony ustanawiają generalny zakaz używania instalacji lub urządzeń nagłaśniających na określnych terenach publicznych, a drugiej strony kreują wyjątek od tego zakazu, związany z określonymi wydarzeniami, w tym uroczystościami i imprezami związanymi z kultem religijnym.

Z kolei art. 157 ust. 2 Poś daje radzie gminy kompetencję do uchwalenia ograniczeń w funkcjonowaniu urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko: rada gminy może, w drodze uchwały, ustanawiać ograniczenia co do czasu funkcjonowania instalacji lub korzystania z urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko, z zastrzeżeniem ust. 2. Art. 157 ust. 2 został przez ustawodawcę wyrażony następująco: ograniczenia, o których mowa w ust. 1, nie dotyczą instalacji lub urządzeń znajdujących się w miejscach kultu religijnego.

Odnosząc się do norm wyrażonych w art. 156 Poś trzeba podkreślić, że wyrażają one ogólny zakaz wynikający z mocy prawa powszechnie obowiązującego, ex lege, i w tym zakresie organy administracji publicznej pozbawione są kompetencji do jego powtarzania w drodze aktu administracyjnego. Innymi słowy działanie organu administracji na podstawie art. 156 Poś jest niedopuszczalne, ponieważ wskazany przepis nie udziela stosownej kompetencji, a jego obowiązywanie jest bezpośrednim wyrazem ustawy. Tym samym także zastosowanie wyjątków od wskazanego ogólnego zakazu nie podlega reglamentacji administracyjnej. Trzeba tu podnieść, że ewentualna sankcja za nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu nie mieści się we właściwości organów administracji publicznej, bowiem niezastosowanie się do art. 156 ust. 1 Poś należy do sfery prawa wykroczeń (prawa karnego) i jest penalizowane przez art. 343 ust. 1 Poś (kto narusza zakaż używania instalacji lub urządzeń nagłaśniających określony w art. 156 ust. 1 podlega karze grzywny).

Do sprawy nie znajdzie również zastosowania przywoływany przez skarżącą art. 157 ust. 2 Poś, ponieważ mowa w nim o wyłączeniu ograniczeń związanych z emitowaniem hałasu, jednak chodzi o ograniczenia, które ewentualnie może wprowadzić rada gminy w drodze uchwały. W aktach sprawy taka uchwała nie została odzwierciedlona, nie jest ona przedmiotem niniejszego postępowania, i dlatego nie może odnieść skutku zarzut nieprawidłowego zastosowania, czy też niezastosowania, tego przepisu.

Z tych powodów rozważania Kolegium odnośnie zastosowania w sprawie art. 156 Poś i art. 157 Poś Sąd uznał za zbędne, jednakże akceptowalne z perspektywy wszechstronnego odniesienia się do argumentów podniesionych w odwołaniu.

Zarzuty skargi naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie wolności religijnych oraz przepisów Konkordatu między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. nie są zasadne. Zastosowanie się do powszechnie obowiązujących norm hałasu nie narusza prawa do wolności religijnej (art. 53 Konstytucji RP, art. 5 Konkordatu) ani też nie wyłącza wolności sprawowania kultu (art. 8 Konkordatu). Trzeba też zauważyć, że art. 8 ust. 2 Konkordatu stanowi o organizowaniu kultu religijnego z zachowaniem odpowiednich przepisów prawa polskiego, co przemawia za tym, że [...] nie jest zwolniona z przestrzegania powszechnie obowiązujących przepisów prawnych, w tym przepisów o ochronie środowiska. Należy też powołać art. 24 Konkordatu, z którego wynika, że prawo Kościoła do budowy obiektów sakralnych ograniczone jest powszechnie obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa polskiego. Oprócz tego istotne jest, że decyzja ustalająca dopuszczalne poziomy hałasu jedynie zobowiązuje do dostosowania tych poziomów do konkretnych parametrów, jednak nie wyłącza możliwości realizowania kultu religijnego, i nie eliminuje eksploatacji dzwonnicy.

Wysłowiona podczas rozprawy argumentacja skarżącej o kulturowych i religijnych uwarunkowaniach związanych z używaniem dzwonów kościelnych nie mogła zmienić kierunku orzeczenia, biorąc pod uwagę prawną płaszczyznę sprawy.

Z przedstawionych powyżej powodów Sąd nie dopatrzył się w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym sfinalizowanym zaskarżoną decyzją SKO wadliwości uzasadniającej uwzględnienie skargi na zasadzie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe rozważania i ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.