Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Michał Podsiadło po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lutego 2026 r. skargi D. S. i M. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 czerwca 2025 r. nr 717/25 w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku postanawia: 1) odrzucić skargę D. S.; 2) odrzucić skargę M. K..

Zaskarżoną decyzją z 30 czerwca 2025 r. nr [...] znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z 25 kwietnia 2025 r. nr [...] nakazującą D. S. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania, tj. na cele mieszkalne, budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej usytuowanego na terenie działki ew. nr [...] z obrębu [...] przy ul. K. [...] w W., wykorzystywanego na cele przedszkolne.

Pismem z 15 lipca 2025 r. D. S. i M. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na ww. decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rozpatrywana skarga pochodzi od D. S. i M. K..

Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek odwołania D. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy nr [...]z 25 kwietnia 2025 r. Skarżącą D. S. wezwano do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Odpis zarządzenia w tym przedmiocie doręczono skarżącej 14 października 2025 r. W rejestrze opłat sądowych nie odnotowano wpłaty skarżącej. Dlatego też skarga tej skarżącej podlegała odrzuceniu z mocy art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Przepis ten przewiduje bowiem, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.

Na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 30 czerwca 2025 r. nr [...] skargę wniósł również M. K..

W przedmiotowej skardze skarżący podnieśli, że organy wydające zaskarżone akty pominęły milczeniem fakt, iż wyłącznym posiadaczem i użytkownikiem nieruchomości pozostają M. i D. K.. M. K. jest ojcem D. S.. Aktem notarialnym z dnia 26 czerwca 2023 r. przekazał nieruchomość darowizną na jej rzecz. W tym samym akcie zastrzegł jednak, iż do śmierci swojej i swojej małżonki D. K. - to oni będą uprawnieni do wyłącznego korzystania i pobierania pożytków z nieruchomości. Stosowna służebność została wpisana w dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości przez Sąd Rejonowy w Warszawie, VII Wydział Ksiąg wieczystych pod numerem KW [...]. To od ich woli i działania zależy nie tylko ewentualna samowolna zmiana sposobu użytkowania budynku, ale również przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku. M. K. na mocy powyższego uprawnienia zawarł umowę najmu budynku i aktualny sposób jej użytkowania wynika z tej umowy. W ocenie autora skargi, D. S. nie ma wpływu na sposób korzystania z budynku ani na wykonywanie tej umowy przez jej strony. Nie jest jego posiadaczem i nie jest w stanie wykonać decyzji samodzielnie, bez uczestnictwa rzeczywistych użytkowników i posiadaczy budynku tj. M. i D. K.. W związku z tym – zdaniem tego skarżącego - stronami postępowania administracyjnego powinni być również M. i D. K..

Na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

W ocenie Sądu, M. K. nie legitymuje się w niniejszej sprawie własnym interesem prawnym (ani też nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji). Z akt niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że właścicielem nieruchomości pozostaje D. S., a M. K. (wraz z D. K.) posiada do ww. nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe "nieodpłatnej i dożywotniej służebności osobistej mieszkania polegającej na prawie zamieszkiwania i korzystania z całego budynku mieszkalnego posadowionego na nieruchomości oraz całej nieruchomości oraz pobieraniu z nich pożytków".

Z obowiązujących przepisów wynika zatem, że strefa interesu prawnego skarżącego obejmuje, zgodnie z charakterem tego prawa, prawo do korzystania z przedmiotowego budynku mieszkalnego – zamieszkania w nim) oraz dodatkowo prawo do korzystania z pomieszczeń i urządzeń wspólnych (art. 302 § 1 Kodeksu cywilnego). Stosunek służebności kształtuje zatem sferę uprawnień skarżąceego w stosunku do właściciela lokalu mieszkalnego, wykraczając poza ten zakres marginalnie w zakresie niezbędnym do wykonywania prawa do zamieszkiwania w lokalu. Służebność osobista mieszkania nie stanowi wystarczającego tytułu do przyznania jej dysponentowi interesu prawnego do zaskarżenia decyzji organu nadzoru budowlanego dot. nieruchomości do sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z 31.08.2006 r., VII SA/Wa 900/06, LEX nr 283589).

Co do zasady interes prawny będący podstawą legitymacji w postępowaniu dotyczącym nieruchomości wynika bezpośrednio z własności, która w przeciwieństwie do praw ograniczonych kształtowanych czynnościami cywilnoprawnymi nie ogranicza się do ściśle określonych uprawnień w stosunku do przedmiotu tego prawa, pozostając skuteczną w stosunku do nieograniczonego kręgu podmiotów. Ograniczone prawo rzeczowe może być źródłem interesu prawnego w sferze prawa administracyjnego w przypadku, gdyby ustawodawca wyraźnie wskazał na normy regulujące ograniczone prawa rzeczowe jako jego źródło (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2014 r., I OSK 179/14). Bez wyraźnego wskazania w przepisach, jeżeli określona rzecz może być równocześnie przedmiotem różnych praw rzeczowych tj. własności oraz innych praw rzeczowych, to uwarunkowanie bytu ograniczonego prawa rzeczowego od bytu "silniejszego" prawa własności, przesądza, że interes prawny będący podstawą legitymacji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym dotyczącym nieruchomości wynika bezpośrednio z norm regulujących "silniejsze" prawo rzeczowe, a dopiero pośrednio z norm dotyczących ograniczonego prawa. Innymi słowy, służebność zamieszkania nie daje praw do dysponowania nieruchomością a tylko do określonego korzystania z niej (por. postanowienie NSA z 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II OZ 527/19, wyrok NSA z 11 września 2024 r. sygn. akt II OSK 1588/23).

Dlatego też Sąd odrzucił skargę M. K. jako niedopuszczalną, powołując się w tym zakresie na art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Z tych przyczyn Sąd postanowił, jak w sentencji.