Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W. G. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] lipca 2018 r. na przetwarzanie danych osobowych 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych grzywnę w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego W. G. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W.G. (dalej "wnioskodawca", "skarżący") wniósł skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "organ", "PUODO") przy rozpatrywaniu skargi na naruszenie przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. Seria L. rok 2016 nr 119 str. 1 z dnia 2016.05.04 z późn. zm. – dalej "RODO").

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym. Z akt postępowania wynikało, że pismem z dnia [...] lipca 2018 r. W. G. złożył skargę w trybie art. 60 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1000) w zw. z art. 55 ust. 1 oraz art. 57 ust. 1 lit. a RODO, na łamanie przepisów Rozporządzenia przez Towarzystwo [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej "T [...]) polegające na przetwarzaniu danych osobowych skarżącego bez jego zgody, a także wobec zgłoszonego do podmiotu sprzeciwu.

W dniu [...] września 2018 r. organ wystąpił do Prezesa Zarządu T [...] o ustosunkowanie się do treści skargi oraz złożenie wyjaśnień w sprawie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, a także poinformował wnioskodawcę o wszczęciu postępowania wyjaśniającego.

W odpowiedzi, pismem z dnia [...] września 2019 r. T [...] przedstawił stanowisko w sprawie uznając złożoną skargę za niezasadną. Do pisma dołączona została korespondencja prowadzona przez spółkę z wnioskodawcą.

Pismem z dnia [...] września 2018 r. skarżący złożył w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej: "K.p.a.") ponaglenie, wskazując, że termin wyznaczony przez art. 37 § 3 k.p.a. upłynął w dniu [...] sierpnia 2018 r., a organ ani nie zakończył postępowania, ani nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a.

W dniu [...] października 2018 r. organ poinformował skarżącego oraz spółkę, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji administracyjnej, a także powiadomił strony o zamiarze zakończenia postępowania i przysługującym prawie do zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji.

Pismem z [...] grudnia 2018 r. skarżący wystosował do organu kolejne ponaglenie, w którym podnieśli, że postępowanie jego skargi ma charakter przewlekły, jest prowadzone w sposób sprzeczny z art. 35 § 3 k.p.a. W odpowiedzi z dnia [...] grudnia 2018 r. organ poinformował wnioskodawcę, że ponaglenie powinno zawierać uzasadnienie, a także wskazał, że z uwagi na znaczną ilość spraw prowadzonych przez Prezesa Urzędu termin załatwienia sprawy zostaje przedłużony o jeden miesiąc.

W dniu [...] stycznia 2019 r. skarżący wniósł opisaną na wstępie skargę, wnosząc o:

1. uznanie, że PUODO pozostaje w bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia przedmiotowej skargi,

2. zobowiązanie PUODO do wydania decyzji w sprawie nr [...] w terminie tygodnia, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 286 § 2 p.p.s.a., w związku z art. 37 § 8 oraz § 5 k.p.a.,

3. uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a.,

4. zastosowanie art. 155 § 1 p.p.s.a. w związku brakiem nadzoru instancyjnego nad PUODO wynikającym z art. 7 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych ,

5. rozpoznanie sprawy na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. w trybie uproszczonym (na posiedzeniu niejawnym),

6. zasądzenie od PUODO na rzecz skarżącego sumy pieniężnej zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości zależnej w ocenie sądu od skali zagrożenia, jakie dla obywateli Rzeczypospolitej stwarza brak ochrony ich danych osobowych wynikający z nierealizowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (wykazanego w niniejszej skardze) jedynego jego wartościowego zadania, czyli rozpatrywania skarg na naruszanie RODO,

7. zasądzenie od PUODO na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania

W uzasadnieniu skarżący opisał przebieg postępowania, a także wskazał, że organ pozostawił bez odpowiedzi zarówno wniesioną w 2018 r. skargę, jak również oba wniesione ponaglenia. Skarżący zarzucił organowi prowadzenie postępowania z naruszeniem art. 36 § 1 k.p.a. oraz art. 37 § 8 k.p.a., a także podniósł, iż brak jakichkolwiek działań organu zobowiązanego wskazuje na zlekceważenie skarżącego i jego żądania, co świadczy o "rażącym naruszeniu prawa". W jego ocenie, w sposób jednoznaczny i znaczący doszło w niniejszej sprawie do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą żadne okoliczności ekskulpujące tę bezczynność organu. Wskazał też na pozorność podjętych przez organ czynności.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] lutego 2019 r., Prezes UODO wniósł o jej oddalenie, wskazując, że przedsięwziął przewidziane prawem czynności, służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. Zwrócił uwagę na wynikający z przepisów k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W związku z powyższym Sąd rozpoznał skargę wnioskodawców w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Ponadto dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy zostało to spowodowane zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu.

Skarga na bezczynność może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Sąd uznał, że skarga spełnia wymogi formalne, wniesiona została bowiem po wyczerpaniu przysługującego środka zaskarżenia – ponaglenia z dnia [...] września 2018 r. oraz z dnia [...] grudnia 2018 r., a także nie została obwarowana ograniczeniem w zakresie terminu jej wniesienia.

Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin jej załatwienia (art. 36 k.p.a.). Samo sprostanie tej powinności nie wyłącza jednak możliwości uznania, że organ pozostaje w bezczynności.

Nie mniej biorąc pod uwagę, że skarga skierowana do PUODO wpłynęła w dniu [...] lipca 2018 r., świadczy o tym data stempla organu, znajdująca się na oryginale "skargi" znajdującym się na pierwszej stronie akt administracyjnych postępowania, to postępowanie w sprawie powinno zakończyć się do [...] sierpnia 2018 r. Jeżeli nawet organ uznałby, że sprawa wymaga przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego, winien zawiadomić o tym stronę, podając przyczynę zwłoki oraz wskazać jej termin załatwienia sprawy wynikający z przepisów k.p.a. – [...] września 2018 r. Tymczasem wniesiona skarga, co wynika ze znajdujących się kolejnych stempli urzędowych została najpierw przekazana do Zespołu [...] w dniu [...] lipca 2018 r., a następnie dopiero w dniu [...] sierpnia 2018 r. do Zespołu [...]. Pierwszą czynność w sprawie organ podjął dopiero w dniu [...] września 2018 r. a zatem już po upływie miesięcznego terminu na załatwienie sprawy. Zwrócono się wtedy do Spółki celem uzyskania od niej wyjaśnień, po których uzyskaniu – Spółka odpowiedziała pismem z [...] września 2018 r., doręczonym organowi [...] września 2018 r., pozostawał w bezczynności do [...] października 2018 r., nawet pomimo wniesienia przez skarżącego w dniu [...] września 2018 r. ponaglenia.

Należy też zauważyć, że organ nie podjął nawet próby obrony przed - sformułowanym w skardze - zarzutem bezczynności w toku postępowania, gdy chodzi o zwłokę przy realizacji jakichkolwiek działań w okresie od [...] września do [...] października 2018 r., jak i od [...] października 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. (tj. do udzielenia odpowiedzi na ponaglenie), a także w konsekwencji do dnia wniesienia skargi na bezczynność tj. do [...] stycznia 2019 r. jak również do braku podjęcia rozstrzygnięcia, po zebraniu dokumentacji sprawy. Dopiero po wpłynięciu skargi w dniu [...] stycznia 2019 r. organ wydał decyzję w sprawie.

Oczywistym jest, że podnoszona w odpowiedzi na skargę przez organ okoliczność, że to na nim spoczywa statuowany w art. 77 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Nie oznacza to jednak, że przez niemal półtora roku organ może nie podjąć żadnej czynności w sprawie, jak również nie zawiadamiać skarżących o niezałatwieniu sprawy w terminie. Takie procedowanie organu może rodzić po stronie wnioskodawcy uzasadnione wątpliwości, czy jego sprawa w ogóle zmierza ku zakończeniu, co jest szczególnie niepożądane w sprawach tak delikatnych jak ochrona danych osobowych. Tak długie milczenie organu jest nie do zaakceptowania w państwie prawa. Organ miał obowiązek komunikowania się ze stroną i wyjaśnienia jej przyczyn opóźnienia w załatwieniu sprawy. Tymczasem tak duga bezczynność organu i tego typu prowadzenie postępowania, a w zasadzie jego nieprowadzenie, co słusznie zauważyli skarżący nie licuje z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej, jak również stanowi klasyczny przykład pozostawania przez organ w bezczynności, której dopuścił się z rażącym naruszeniem prawa.

W takiej sytuacji zasadnym było także wymierzenie organowi grzywny w kwocie 500 zł. Zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] lutego 2018 r. (M. P. z 2018 r., poz. 187), przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2017 r. wyniosło 4.271,51 zł, zatem połowa sumy jaką mógł zasądzić Sąd na podstawie art. art. 149 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie, górnej granicy grzywny wymierzanej na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a., wynosi 21.357,55 zł. Zasądzona kwota ma charakter prewencyjny i penalizacyjny, a nie stanowi przy tym zadośćuczynienia za ewentualne szkody materialne, jakie może ponieść strona. Wobec powyższego niniejszej sprawie Sąd nie znalazł przesłanek do zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Mogłoby to być uzasadnione w przypadkach kwalifikowanych - na przykład w razie ujawnienia, że organ celowo, w ramach szykany, odstępuje od procedowania nad wnioskiem określonej osoby, czy grupy osób. W ocenie Sądu brak jest podstaw dla sformułowania takiej oceny w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a oraz § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1-4 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt 5 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy.