Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi V. R. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oddala skargę w całości. /-/ S. Michalski /-/ T. Grossmann /-/ J. Maleszewski CVS

Pismem z dnia 2 lipca 2024 r. V. R. (dalej "skarżąca"), reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła skargę na bezczynność Wojewody w sprawie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE z dnia 3 marca 2023 r., zarzucając:

1. naruszenie art. 12 § 1, art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a., polegające na pozostawaniu przez organ w bezczynności, podczas gdy organ powinien działać wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy;

2. naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, polegające na nieudzieleniu wnioskodawczyni zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w terminie 6 miesięcy;

3. naruszenie art. 36 § 1 i 2 k.p.a., polegające na niezawiadomieniu strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, niepoinformowanie o przyczynach zwłoki, jak też o nowym terminie załatwienia sprawy oraz o ewentualnej zwłoce w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu, podczas gdy obowiązki te wynikają ze wskazanych przepisów.

Skarżąca wniosła o:

1. zobowiązanie Wojewody do rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE z dnia 3 marca 2023 roku w terminie 1 miesiąca;

2. uznanie bezczynności Wojewody za rażące naruszenie prawa;

3. przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 5.000 złotych;

4. zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w dniu 3 marca 2023 r. Pismem z dnia 15 czerwca 2023 r. organ wezwał do uzupełnienia braków formalnych, które zostało uzupełnione pismem z dnia 19 czerwca 2023 r., wnosząc również o przyśpieszenie rozpoznania sprawy.

Pismem z dnia 2 sierpnia 2023 r. organ zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego. W dniu 20 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przyśpieszenie rozpoznania sprawy. W dniu 18 kwietnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej złożył ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, za pośrednictwem Wojewody. W dniu 26 kwietnia 2024 r. Wojewoda wystosował pismo o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania z uwagi na zawieszenie biegu terminów dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt do 30 czerwca 2024 r., zgodnie z art. 100d ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy. W dniu 28 maja 2024 roku, pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o wskazanie terminu zakończenia sprawy, który pozostał bez odpowiedzi.

Skarżąca powołała stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zaprezentowane w wyroku z dnia z 10 kwietnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt III SAB/Wr 322/23. Sąd zauważył, że "art. 100c i art. 100d u.p.o.u., które ograniczają przysługujące każdemu w państwie demokratycznym fundamentalne prawo do rozpatrzenia jego sprawy bez zbędnej zwłoki, muszą dotyczyć tylko tych obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. (...) Reasumując wskazać należy, że sytuacja, która wypełnia dyspozycję art. 100c oraz art. 100d u.p.o.u. w niniejszej sprawie w ogóle nie zachodzi, gdyż stwierdzona przewlekłość organu w tej sprawie nie miała żadnego związku z działaniami wojennymi rozpoczętymi 24 lutego 2022 r. i była wynikiem ewidentnych zaniedbań właściwego organu w organizacji pracy. Strona skarżąca we wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt stały wskazała jako datę ostatniego wjazdu na terytorium RP dzień 27 października 2020 r., przybyła zatem do Polski jeszcze przed wybuchem wojny." W rezultacie Sąd stwierdził, że doszło do przewlekłości organu, ponieważ przewlekłość nie była związana z działaniami wojennymi rozpoczętymi 24 lutego 2022 roku, gdyż skarżąca przyjechała do Polski przed wybuchem wojny w Ukrainie.

Skarżąca podkreśliła, że od wielu lat przebywa w Polsce. W 2018 roku uzyskała dyplom na kierunku [...] na Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. [...] w K., studia trwają trzy lata. W Polsce w dniu [...] roku urodziła córkę. Pierwsze zezwolenie na pobyt czasowy i pracę Wojewoda wydał w dniu 24 stycznia 2019 r., w związku z oświadczeniem pracodawcy z dnia 20 sierpnia 2018 r. W 2019 r. uzyskała certyfikat znajomości języka polskiego. W dniu [...] r. urodziła syna. W dniu 5 listopada 2021 r. otrzymała zezwolenie na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 4 listopada 2024 ro. Natomiast w dniu [...] r w P. zawarła związek małżeński z M. R.. Skarżąca przebywa w Polsce prawie 9 lat, tym samym przybyła do Polski na 7 lat przed rozpoczęciem inwazji na terenie Ukrainy.

W ocenie skarżącej w jej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, ponieważ odnoszą się one do obywateli Ukrainy, którzy przyjechali na teren Polski po 24 lutego 2024 r. (powinno być: 2022 r. – uw. Sądu).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że ugruntowane orzecznictwo odnoszące się do problematyki zakresu podmiotowego stosowania przepisów art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy potwierdza pogląd, że zawieszenie biegu terminów dotyczących spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski dotyczy wszystkich cudzoziemców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać trzeba na art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.

Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Skarga w niniejszej sprawie na przewlekłość organu została wniesiona w toku toczącego się postępowania administracyjnego i po wniesieniu ponaglenia, zatem jest z tych powodów dopuszczalna.

Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Uzyskanie tego uprawnienia następuje w trybie art. 210 ust. 1 w związku z art. 223 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którymi decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej wydaje się w terminie sześciu miesięcy.

Zgodnie z art. 210 ust. 2 tej ustawy termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemiec nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.

W niniejszej sprawie wniosek złożony został 3 marca 2023 r. Dnia 15 czerwca 2023 r. wystosowano do pełnomocnika skarżącej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, a dnia 2 sierpnia 2023 r. – zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego.

Z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa przepisy art. 100c w brzmieniu: "1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki."

Następnie cytowana treść art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy została "prolongowana" na kolejny okres w dodanym 28 stycznia 2023 r., z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r., przepisem art. 100d (zob. art. 1 pkt 32 ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2023 r., poz. 185). Następnie kolejne nowelizacje wskazanego wyżej art. 100d przedłużały okres zawieszenia biegu terminów. Obecnie termin obowiązywania omawianych przepisów został przedłużony do 30 września 2025 r. (zob. art. 1 pkt 1 z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2024 r., poz. 854).

Sąd podziela stanowisko, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy znajdują zastosowanie nie tylko do wymienionych w nim spraw toczących się z udziałem obywateli Ukrainy, którzy opuścili Ukrainę w związku z konfliktem zbrojnym, ale i do spraw z udziałem pozostałych cudzoziemców, bez względu na ich obywatelstwo oraz na datę przybycia na terytorium Polski (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22, wyrok NSA z dnia 11 września 2024 r., sygn. akt II OSK 1240/24 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA); także M. Jaźwińska, P. Mickiewicz, K. Słubik, w: Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw. Komentarz, pod red. W. Klausa, Warszawa 2022, uw. 2 do art. 100c, G. Wymysłowski, w: Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy. Komentarz z wzorami..., pod red. P. Drembkowskiego, Warszawa 2022, art. 100c).

Na tle przywołanych przepisów art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy sprawy sądowoadministracyjne dotyczące bezczynności lub przewlekłości wojewodów w wydawaniu zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego nie były rozstrzygane jednolicie.

W części orzeczeń Sądy oddalały skargi na bezczynność bądź przewlekłość postępowania, stwierdzając, że w okresie obowiązywania art. 100c i art. 100d nie można zarzucić organowi opieszałości w sprawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2024 r. w sprawie II SAB/Po 119/24, CBOSA).

Prezentowany był także pogląd, że obowiązywanie tych przepisów skutkuje niemożnością dokonania przez Sąd merytorycznej oceny okoliczności konkretnej sprawy w świetle przesłanek i stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ, czyli w istocie bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego o jakiej mowa w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydawały zatem postanowienie o umorzeniu postępowania (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2023 r. w sprawie II SAB/Po 71/23, CBOSA).

W opozycji do powyższych linii orzeczniczych ukształtowało się stanowisko kontestujące stosowanie art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, jako nie dające się pogodzić z konstytucyjnymi oraz konwencyjnymi gwarancjami prawa do sądu oraz prawa do skutecznego środka zaskarżenia. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2024 r. w sprawie II SAB/Po 69/24, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2024 r. w sprawie IV SAB/Po 191/23, CBOSA).

Sąd orzekający w sprawie niniejszej zauważa, że w ostatnim okresie ukształtowała się konsekwentna i jednolita linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazująca na niedopuszczalność pomijania, przy rozstrzyganiu spraw z zakresu bezczynności i przewlekłości postępowania, regulacji zawartych w art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Wyrazem tej linii są m. in. wyroki: z dnia 11.09.2024 r. w sprawie II OSK 1240/24, z dnia 23.09.2024 r. w sprawie II OSK 1129/24, z dnia 23.10.2024 r. w sprawie II OSK 801/24, z dnia 24.10.2024 r. w sprawie II OSK 1182/24, z dnia 29.10.2024 r. w sprawie II OSK 983/24, z dnia 30.10.2024 r. w sprawie II OSK 1085/24, z dnia 6.11.2024 r. w sprawie II OSK 912/24, z dnia 12.11.2024 r. w sprawie II OSK 2172/24, z dnia 13.11.2024 r. w sprawie II OSK 821/24, z dnia 18.11.2024 r. w sprawie II OSK 926/24, czy z dnia 20.11.2024 r. w sprawie II OSK 963/24 (CBOSA).

Biorąc powyższe pod uwagę i uwzględniając ukształtowaną linię orzeczniczą, stwierdzić należy, że - zgodnie z regulacją art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - bieg terminu załatwienia sprawy skarżącej nie rozpoczął się i stan ten trwa (w obecnym stanie prawnym) do dnia 30 września 2025 r., co oznacza, że w tym okresie nie można zarzucić organowi opieszałości w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Mając to na uwadze, Sąd stwierdził niezasadność zarzutów skargi.

W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.