Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.) Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Referent Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podejrzanego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...].

Prokurator Rejonowy w dniu [...] lutego 2008 r. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] o odmowie dokonania zabezpieczenia.

Jak wynika z akt , stan sprawy był następujący.

Prokurator Rejonowy (dalej Prokurator) w sprawie o sygn. akt 3 Ds 135/07 wydał w dniu [...] lipca 2007 r. na podstawie art. 291, art. 292 i art. 293 § 1 kodeksu postępowania karnego (kpk) postanowienie o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanego W.M. grożących mu: kary grzywny w wysokości 200 stawek dziennych po 1000 zł oraz środka karnego w postaci przepadku korzyści osiągniętych z popełnienia przestępstwa w kwocie 100.000 zł przez zajęcie ruchomości w postaci samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...], nr [...] , którego wartość szacunkową określono na 100.000 zł oraz w postaci innego mienia ruchomego należącego do podejrzanego.

Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. , sygn. akt II kp 458/07 Sąd Rejonowy Wydział Karny nadał wymienionemu postanowieniu Prokuratora klauzulę wykonalności.

Następnie Prokurator w piśmie z dnia [...] października 2007 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej Naczelnik US) z wnioskiem o wykonanie zabezpieczenia mienia , załączając do pisma swoje postanowienie z dnia [...] lipca 2007 r. wraz z klauzulą wykonalności. Powołując się na art. 195a kodeksu karnego wykonawczego (kkw) wniósł o zajęcie mienia ruchomego, wskazanego w treści postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, jak również o doręczenie podejrzanemu W.M. odpisu postanowienia o zabezpieczeniu.

W związku ze złożonym wnioskiem Naczelnik US , powołując się na art. 156 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – zwanej dalej u.p.e.a.) wystąpił do Prokuratora o uzupełnienie akt sprawy o zarządzenie zabezpieczenia , sporządzone według określonego wzoru, pod rygorem zwrotu akt i odmowy wykonania.

W piśmie z dnia [...] października 2007 r. Prokurator zajął stanowisko, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych oraz przyjętej praktyki nie jest uzasadnione żądanie od prokuratora wydania zarządzenia zabezpieczenia w trybie art. 156 § 2 u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 157 § 1 u.p.e.a., wydał w dniu [...] listopada 2007 r. postanowienie o odmowie dokonania zabezpieczenia na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu podał, że w myśl przepisów Prokurator może zlecić wykonanie postanowienia naczelnikowi urzędu skarbowego, działającemu w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jednak stosowanie przez organ egzekucyjny właściwego dla niego trybu administracyjnego przy zabezpieczeniu obowiązku oznacza konieczność stosowania art. 155a u.p.e.a. To oznacza , że dokonanie zabezpieczenia jest uzależnione od uprzedniego wydania przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia.

Organ wskazał ponadto , że Prokurator w postanowieniu o zabezpieczeniu jako podstawę wykonania zabezpieczenia wskazał przepisy art. 291, 292 i 293 § 1 kpk . Zgodnie natomiast z treścią art. 292 § 1 kpk zabezpieczenie może nastąpić w sposób wskazany w kodeksie postępowania cywilnego. Powyższe, zdaniem organu, oznacza, że organem wykonującym postanowienie jest komornik sądowy, działający w trybie art. 292 § 1 kpk. Naczelnik US przytoczył też treść art. 157 § 1 u.p.e.a. , w myśl którego , jeżeli obowiązek, którego dotyczy zarządzenie zabezpieczenia, nie podlega zabezpieczeniu w trybie administracyjnym lub zarządzenie zabezpieczenia nie zawiera treści określonej w art.156 § 1, organ egzekucyjny nie przystępuje do zabezpieczenia. Stwierdził , że w przedmiotowej sprawie brak jest zarządzenia zabezpieczenia , więc postanowienie o zabezpieczeniu nie podlega wykonaniu , gdyż nie zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki.

Na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Prokurator złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej , zarzucając obrazę art. 157 § 1 u.p.e.a. oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji w celu dokonania zabezpieczenia mienia podejrzanego W.M..

W uzasadnieniu zażalenia Prokurator podniósł , że stanowisko Naczelnika US należy uznać za bezzasadne. Wskazał , że w orzecznictwie sądów administracyjnych rozstrzygnięto zarówno kwestię samej właściwości organów zabezpieczenia , trybu zabezpieczenia , jak i konieczności wydawania przez prokuratora zarządzenia zabezpieczenia, które wymagane jest w myśl art. 155a u.p.e.a. Podał też , że w odniesieniu do postanowień o zabezpieczeniu mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania karnego oraz kodeksu karnego wykonawczego, które stanowią przepisy szczególne w stosunku do art. 155a i następnych ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazane przepisy prawa karnego dotyczą zabezpieczenia szczególnego rodzaju obowiązków – orzekanych w postępowaniu karnym grzywien, środków karnych , jak też i roszczeń o charakterze cywilnoprawnych , powstałych w związku z przestępstwem. Według składającego zażalenie oznacza to, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają zastosowanie tylko wtedy , gdy przepis dający podstawy do egzekucji , czy też zabezpieczenia dokonywanego w trybie szczególnym , nie reguluje odmiennie wymagań formalnych zabezpieczenia czy egzekucji.

Dyrektor Izby Skarbowej , po rozpatrzeniu zażalenia Prokuratora, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy stwierdził , że zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż w rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki obligujące Naczelnika US do wydania postanowienia o odmowie, przewidzianego w art. 157 § 1 u.p.e.a. , albowiem Prokurator, będący w tym przypadku wierzycielem, mimo wezwania, skierowanego do niego przez administracyjny organ egzekucyjny, nie przedłożył zarządzenia zabezpieczenia , w związku z czym nie spełnił wymogu , o który mowa w art. 155a tej ustawy. Z powołaniem się dodatkowo na pismo Ministerstw Finansów z dnia v czerwca 2005 r. (znak [...]) organ twierdził , że stosowanie przez naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla niego trybu administracyjnego przy zabezpieczeniu obowiązku, oznacza konieczność stosowania art. 155a u.p.e.a. , który uzależnia dokonanie zabezpieczenia od uprzedniego wydania przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia.

Niezależnie od stanowiska zajętego co do konieczności wydania przez Prokuratora zarządzenia zabezpieczenia , Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził w swoim postanowieniu , iż Prokurator w postanowieniu o zabezpieczeniu z dnia [...] lipca 2007 r. nie powołał przepisu prawa , z treści którego wynika uprawnienie do zlecenia jego wykonania administracyjnemu organowi egzekucyjnemu. Jako podstawę prawną swojego postanowienia Prokurator podał jedynie przepisy art.291, art.292 i art.293 § 1 kpk , z których żaden nie wskazuje, iż wykonawcą przedmiotowego orzeczenia powinien być administracyjny organ egzekucyjny. Według organu odwoławczego, nie bez znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje fakt, iż Sąd Rejonowy w podstawie prawnej postanowienia z dnia [...] września 2007 r. (sygn. akt II Kp 458/07), nadającego klauzulę wykonalności postanowieniu Prokuratora z dnia [...] lipca 2007 r., w sprawie 3 Ds 135/07, poza art. 292 § 1 kpk, w myśl którego zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w kodeksie postępowania cywilnego, podał art. 777 § 1 pkt 3 w związku z art. 743 kpc, uznając tym samym, że wymienione postanowienie Prokuratora stanowi tytuł egzekucyjny podlegający wykonaniu w drodze egzekucji sądowej.

Organ drugiej instancji nie zgodził się ze stanowiskiem Prokuratora , iż orzecznictwo sądów administracyjnych, na które ten się powoływał , daje podstawy do twierdzenia o utrwalonej linii orzeczniczej co do trybu prowadzenia postępowania dotyczącego wykonania prokuratorskiego postanowienia o zabezpieczeniu. Organ podał za wskazanym przez siebie innym orzeczeniem sądu administracyjnego (sprawa I SA/Po 1070/07), że decydując się na dokonanie zabezpieczenia przez urząd skarbowy , prokurator jest zobowiązany do stosowania wszystkich przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , a przepisy te nie przewidują żadnego wyjątku uprawniającego do odstąpienia od stosowania zarządzenia zabezpieczenia. W konkluzji Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że nie kwestionuje wskazania Prokuratora, iż na mocy art. 170 u.p.e.a., w odniesieniu do postanowień o zabezpieczeniu, mają zastosowanie przepisy ustaw szczególnych, dotyczące administracyjnego postępowania zabezpieczającego na podstawie m.in. orzeczenia prokuratora. Jednak według organu, realizacja zabezpieczenia przez administracyjny organ egzekucyjny może mieć miejsce tylko wówczas, gdy z treści orzeczenia stanowiącego podstawę do wykonania zabezpieczenia jasno wynika, że podlega ono wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej oraz gdy spełnione zostaną przez wnioskodawcę wymogi określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze Prokurator wywiódł zarzut naruszenia prawa, to jest art. 155a § 1 u.p.e.a. przez bezzasadne jego zastosowanie, podczas gdy z całokształtu przepisów dotyczących wykonania zabezpieczenia na podstawie postanowienia prokuratora, w szczególności z art. 156 § 1 pkt 1-9 cyt. ustawy wynika, że nie ma podstaw żądanie wydania przez prokuratora zarządzenia zabezpieczenia, o jakim mowa w tym przepisie, a przepisy tej ustawy o zarządzeniu zabezpieczenia nie mają zastosowania do postępowania na wniosek prokuratora. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, iż jego zdaniem, incydentalna, bo nienależąca do istoty niniejszej sprawy, kwestia właściwości organu egzekucyjnego, jest już raczej przesądzona, bowiem przemawia za tym choćby art. 195a kkw. Przepis ten daje prokuratorowi wybór organu egzekucyjnego (jak i organu zabezpieczenia) w sytuacji, gdy zabezpieczeniu (analogicznie jak egzekucji, zwłaszcza wobec braku jakiegokolwiek odesłania do kpc w tym względzie) ma podlegać zarówno grzywna – zasadniczo zabezpieczana w trybie przewidzianym w kpc, a więc przez komornika sądowego, jak też razem z nią zabezpieczenie ma zostać dokonane na poczet przepadku ( jak w rozpatrywanej sprawie), czy też nawiązki. Według Prokuratora, twierdzenie organu odwoławczego, że organ administracji nie jest właściwy do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu tylko na tej podstawie, że przepisy kodeksu postępowania karnego nie wskazują takiego organu, jest całkowicie błędne. Zostało to bowiem wyartykułowane w innym przepisie, właśnie we wspomnianym art. 195a kkw.

Natomiast co do istoty sporu, sprowadzającego się do odmowy wykonania zabezpieczenia przez Naczelnika US z powodu niewydania przez Prokuratora zarządzenia o zabezpieczeniu , o jakim mowa w art. 156 § 1 u.p.e.a. , a którego domagał się administracyjny organ egzekucyjny , skarżący zaprezentował pogląd , iż żądanie takie jest jednak nieuzasadnione.

Wskazał, że w myśl art. 27 kkw egzekucję , a na mocy art. 195a kkw również zabezpieczenie, środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli kodeks karny wykonawczy nie stanowi inaczej. Chociaż kodeks ten nie stanowi inaczej niż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to nie można , zdaniem skarżącego, przy rozpatrywaniu wniosku o wykonanie postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym, pominąć specyfiki zabezpieczenia orzeczonego w postępowaniu karnym. Jego podstawą jest bowiem rozstrzygnięcie organu niebędącego organem administracji , w trybie przewidzianym w odrębnych , szczególnych przepisach, jakimi są przepisy kpk. Inny jest tryb instancyjnej kontroli postanowienia wydanego na podstawie art. 292 kpk , na postanowienie prokuratora przysługuje też inny środek odwoławczy według art. 293 § 2 kpk. Skarżący zaprezentował też pogląd , iż przeciwko żądaniu wydania przez prokuratora zarządzenia zabezpieczenia przemawia sama treść art. 156 § 1 pkt 1-9 u.p.e.a. Fakt, że część wymogów, jakim ma odpowiadać zarządzenie zabezpieczenia, spełniać musi , zgodnie z art. 293 § 1 i art. 94 § 1 pkt 1-5 kpk , również postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu dowodzi według skarżącego , że "nie wytrzymuje konfrontacji z koncepcją racjonalności prawodawcy" założenie , iż prokurator miałby wydawać dokument – procesowe rozstrzygnięcie, w istocie o tej samej treści , co uprzednio wydane postanowienie , w dodatku adresowane do tego samego organu , jakim jest organ egzekucji ( i zabezpieczenia) w administracji. Analizując ponadto treść art. 156 § 1 pkt 1-9 u.p.e.a. skarżący wskazał , że postanowienie prokuratora musi uzyskać zgodnie z przepisami kpc klauzulę wykonalności w drodze postanowienia sądu o nadaniu takiej klauzuli , co w istocie jest odpowiednikiem klauzuli , o której mowa w art. 156 § 1 pkt 7 ustawy. Reasumując skarżący stwierdził , że przepis art. 156 § 1 u.p.e.a. jest kierowany wyłącznie do organu administracji i wymogi stawiane zarządzeniu zabezpieczenia odnoszą się do wybitnie administracyjnoprawnego rozstrzygnięcia o zabezpieczeniu.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wnosząc o oddalenie skargi. Dodatkowo organ podał, że niezależnie od oceny , jaką przyjmie Sąd na temat organu uprawnionego do wykonania zabezpieczenia , nie ulega wątpliwości , że prokurator zlecając wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu naczelnikowi urzędu skarbowego, decyduje jednocześnie o dokonaniu zabezpieczenia w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , w tym również art.155a § 1, który wprowadza obowiązek wystawienia przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia. W ocenie strony przeciwnej , skarżący , zgodnie z brzmieniem powołanego art. 155a § 1 zobligowany był do wystąpienia ze stosownym wnioskiem , do którego powinien dołączyć zarządzenie zabezpieczenia , zawierające elementy wskazane w przepisie art. 156 § 1 tej ustawy. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje bowiem żadnego wyjątku uprawniającego do odstąpienia od wystawienia przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia. Wbrew argumentacji skarżącego, nie ma przy tym znaczenia , czy wierzyciel jest , czy też nie jest, organem administracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Chociaż istota soporu w niniejszej sprawie zasadzała się na rozstrzygnięciu, czy po stronie Prokuratora istniał obowiązek wystawienia zarządzenia zabezpieczenia , to w pierwszej kolejności należy zająć stanowisko odnośnie właściwości naczelnika urzędu skarbowego w zakresie wykonania postanowienia prokuratora w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego, bowiem z zaskarżonego postanowienia wynika , że i w tym zakresie Dyrektor Izby Skarbowej upatrywał przeszkody formalnoprawne w prowadzeniu postępowania zabezpieczającego przez administracyjny organ egzekucyjny, a to z uwagi na powołanie przez Prokuratora w podstawie prawnej jego postanowienia o zabezpieczeniu z dnia [...] lipca 2007 r. przepisów art. 292 § 1 kpk.

Zdaniem Sądu, organ drugiej instancji w powyższej kwestii nie dostrzega zasadniczego znaczenia art. 195a kkw , mimo że skarżący jednoznacznie wskazywał , iż na tej podstawie skierował swój wniosek o wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu i jest to norma mająca decydujące znaczenie. Nie można również pominąć przepisów kodeksu karnego wykonawczego, których analiza wskazuje, iż na mocy art. 25 § 1 kkw egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego prowadzi się według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli kodeks ten nie stanowi inaczej, ale z przepisu art. 27 kkw wynika z kolei , iż egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, również jeżeli kodeks ten nie stanowi inaczej.

W rozpatrywanej sprawy w pełni natomiast znajduje zastosowanie przywoływany przez skarżącego przepis art. 195a § 1 kkw. W myśl tego przepisu, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości organowi określonemu w art. 187 kkw, to znaczy naczelnikowi urzędu skarbowego, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji.

W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. orzeczono zabezpieczenie grożących podejrzanemu W.M. środka karnego w postaci przepadku oraz grzywny , zatem do Naczelnika Urzędu Skarbowego należało zrealizowanie w całości tego zabezpieczenia , gdy Prokurator z takim wnioskiem wystąpił, bowiem z art. 195a kkw bez wątpienia wynikało uprawnienie Prokuratora do dokonania takiego zlecenia, wobec spełnienia wszystkich przesłanek określonych w omawianym artykule.

Wskazać przy tym trzeba , że przepis art. 292 kpk określa sposoby zabezpieczenia w zależności od jego przedmiotu. W myśl § 1 tego przepisu zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w kodeksie postępowania cywilnego. Powyższe odesłanie do kpc odnosi się do zabezpieczenia grożącej grzywny, roszczeń o naprawienie szkody, obowiązku jej naprawienia, zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenia pieniężnego i nawiązki. Natomiast zabezpieczenie grożącego przepadku następuje w sposób szczególny, określony w § 2 omawianego art. 292, czyli przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości.

Omówione uregulowanie przesądza jedynie o sposobach dokonania zabezpieczenia, co oznacza, że pozostałe kwestie dokonania zabezpieczenia majątkowego w postępowaniu karnym są uregulowane innymi przepisami, w tym w szczególności przepisami kodeksu karnego wykonawczego. Określenie sposobu zabezpieczenia w art. 292 kpk oznacza więc odesłanie wyłącznie do art. 747 kpc , który zawiera wyczerpujący katalog sposobów zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że sposób zabezpieczenia to tylko część uregulowania kwestii zabezpieczenia, gdyż w orzeczeniu o zabezpieczeniu niezbędne jest także określenie zakresu zabezpieczenia, o czym stanowi art. 293 § 1 kpk. Przepis art. 292 kpk jest więc normą adresowaną przede wszystkim do organu upoważnionego do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu, wskazując temu organowi jakie są prawnie dopuszczalne sposoby zabezpieczenia poszczególnych kar majątkowych. Adresatem tej normy jest również osoba, na majątku której dokonywane jest zabezpieczenie, a to w tym sensie, że powyższy przepis gwarantuje jej, że żaden inny sposób zabezpieczenia (niewymieniony w kodeksie postępowania cywilnego lub niewyszczególniony w art. 292 § 2 kpk ) nie może być określony w postanowieniu prokuratora lub sądu. Przepis ten natomiast nie jest adresowany do organu egzekucyjnego, a w żadnym razie nie decyduje o właściwości tego organu.

Wobec powyższego upatrywanie w przepisie art. 292 § 1 kodeksu postępowania karnego podstawy do wyłączenia właściwości naczelnika urzędu skarbowego jako organu zobowiązanego do wykonania zabezpieczenia, a to w związku z art. 4 u.p.e.a. jest nieuzasadnione.

W uzupełnieniu można dodać , że występujący na tle art. 25 i art.27 kkw dychotomiczny podział właściwości pomiędzy sądowym a administracyjnym organem egzekucyjnym został zmieniony z woli ustawodawcy, który kierując się względami zapewnienia skuteczności działania zabezpieczającego i egzekucyjnego oraz wymogami ekonomii procesowej, przyznał prokuratorowi i sądowi prawo wyznaczenia jednego organu egzekucyjnego , do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu przepadku oraz innych kar majątkowych i roszczeń dochodzonych w postępowaniu karnym lub karnym skarbowym. Uregulowanie powyższe zawiera art. 195a § 1 kkw, natomiast w § 2 tego przepisu przewidziano także prowadzenie przez ten sam organ egzekucji (naczelnika urzędu skarbowego) wszystkich zasądzonych w tym przypadku należności. Przywołany przepis przesądza zatem kwestię właściwości organu egzekucyjnego, o której decyduje organ wydający postanowienie o zabezpieczeniu, działający w oparciu o przyznaną mu ustawowo kompetencję. Art.195a kkw został wprowadzony do tego kodeksu ustawą z dnia 13 czerwca 2003r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz niektórych ustaw ( Dz.U. Nr 111, poz.1061) i jest to niewątpliwie przepis szczególny w stosunku do art. 25 kkw.

Reasumując tę część rozważań należy stwierdzić, że art.195a kkw stanowi podstawę do dokonania przez uprawniony organ ( prokuratora, sąd) wyboru organu właściwego do wykonania zabezpieczenia środków karnych i innych należności w postępowaniu karnym łącznie z zabezpieczeniem przepadku , a gdy takie zlecenie zostaje skierowane do naczelnika urzędu skarbowego, zostaje przesądzony tryb właściwy dla postępowania egzekucyjnego w administracji.

Tutejszy Sąd wyraził już wcześniej pogląd, w którym wskazywał jednoznacznie, na wynikającą z art. 195a kkw właściwość egzekucyjnego organu administracyjnego, w przypadku dokonania w postępowaniu karnym zabezpieczenia grożących podejrzanemu: grzywny oraz środka karnego przepadku a następnie zlecenia przez prokuratora wykonania postanowienia o takim zabezpieczeniu naczelnikowi urzędu skarbowego (sprawy o sygn. akt I SA/Go 89/07 oraz I SA/Go 90/07). Skład orzekający w niniejszej sprawie również opowiada się za takim stanowiskiem odnośnie wykonania postanowienia Prokuratora z dnia [...] lipca 2007 r. Przechodząc do istotniejszej kwestii mającej wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy, to jest do zasadności żądania przez administracyjny organ egzekucyjny wydania zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a § 1 u.p.e.a. , w przypadku przekazania do wykonania temu organowi wydanego w toku postępowania karnego postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym, trzeba ponownie wskazać , nawiązując do wcześniejszych rozważań , że podstawę prawną przekazania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym do egzekucji administracyjnej stanowi przepis szczególny , jakim jest art. 195a kkw., a kwestię dokonania zabezpieczenia majątkowego w postępowaniu karnym regulują przepisy kodeksu postępowania karnego(art. 291-293).

Podkreślić zatem trzeba , że w tym postępowaniu Naczelnik US nie dokonywał zabezpieczenia , a jedynie miał zrealizować , przez podjęcie stosownych czynności, postanowienie Prokuratora o zabezpieczeniu z dnia [...] lipca 2007 r.

W takiej sytuacji postępowanie zabezpieczające, mające na celu zapewnienie możliwości wykonania grzywny i środków karnych o charakterze majątkowym, grożących za przestępstwo, można podzielić na następujące fazy: ustanawiającą zabezpieczenie, która należy do kompetencji Prokuratora i wykonawczą, realizowaną przez urząd skarbowy. Dodać można, że etapem pośrednim jest nadanie postanowieniu prokuratora klauzuli wykonalności przez sąd. Mając powyższe na uwadze podkreślić jeszcze raz należy , że w tym postępowaniu naczelnik urzędu skarbowego nie dokonuje zabezpieczenia, a jedynie realizuje postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu.

Gdy natomiast poddać analizie przepis art. 155a u.p.e.a. , na który powołał się Naczelnik Urzędu Skarbowego w swoim postanowieniu z dnia [...] listopada 2007r. o odmowie dokonania zabezpieczenia , wskazując na konieczność stosowania tego przepisu i wypływający stąd obowiązek uprzedniego wydania przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia , to w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę , że omawiana norma prawna została zbudowana na zasadzie koniunkcji. W myśl bowiem art. 155a § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia zabezpieczenia . Tymczasem , jak już zostało wykazane , na wniosek zgłoszony przez Prokuratora w trybie art. 195a kkw - organ nie dokonuje zabezpieczenia, lecz wyłącznie wykonuje już orzeczone zabezpieczenie, bowiem tylko o takiej funkcji organu egzekucyjnego stanowi art. 195a kkw, określający uprawnienie prokuratora (lub sądu), który stosownie do art. 293 § 1 kpk, wydał postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym - do zlecenia jego wykonania w całości administracyjnemu organowi egzekucyjnemu. Skoro w powyższej sytuacji organ nie dokonuje zabezpieczenia, więc w konsekwencji nie może żądać też wydania przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia, stanowiącego w myśl art. 155a § 1 u.p.e.a. podstawę dokonania samego zabezpieczenia, ale już nie podstawę wykonania postanowienia o zabezpieczeniu, zleconego do wykonania przez inny podmiot (prokuratora).

Rację ma przy tym skarżący, że w dużej części elementy wydanego przez niego postanowienia o zabezpieczeniu odpowiadają wymogom przewidzianym w art. 156 u.p.e.a. Na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązek wydania przez wierzyciela zarządzenia zabezpieczenia o treści wskazanej w art. 156 wiąże się z typowym rodzajem obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej. Na ogół obowiązki te wynikają wprost z przepisów prawa, a "dopilnowanie" ich realizacji należy do kompetencji organów administracji publicznej. Jeżeli te przepisy przewidują też możliwość zabezpieczenia obowiązku przed wydaniem decyzji czy postanowienia w postępowaniu administracyjnym, niezbędne jest wydanie zarządzenia zabezpieczenia. Zarządzenie zabezpieczenia w postępowaniu zabezpieczającym postrzegać można jako swego rodzaju tytuł wykonawczy, który, jak wynika z treści art. 156 § 1 pkt 7 u.p.e.a., zostaje zaopatrzony w klauzulę wykonalności przez organ egzekucyjny. Wbrew też poglądowi wyrażonemu na rozprawie przez pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej , nie zachodzi analogia między postanowieniem prokuratora o zabezpieczeniu, zaopatrzonym przez sąd w klauzulę wykonalności, a orzeczeniem sądu, zaopatrzonym w klauzulę (gdzie w świetle art. 26 § 3 u.p.e.a. nie ma zniesienia obowiązku wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego).

Mając na względzie powyższe zważenia odnoszące się do zarządzenia zabezpieczenia, Sąd doszedł do przekonania , że Prokurator przekazując urzędowi skarbowemu do wykonania wydane na podstawie art. 293 § 1 Kpk postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, zaopatrzone przez sąd powszechny w klauzulę wykonalności, nie jest zobowiązany do wydania, określonego w art. 155a § 1 u.p.e.a. zarządzenia zabezpieczenia, którego forma i treść odpowiadałaby wymogom z art. 156 tej ustawy.

W tej sytuacji Sąd uznał, że bezpodstawna była odmowa wykonania zabezpieczenia orzeczonego przez Prokuratora, przez co został naruszony przepis art. 157 § 1 u.p.e.a. Niezasadne było też zakwestionowanie, w szczególności przez organ odwoławczy, właściwości administracyjnego organu egzekucyjnego w przedmiocie wykonania , wydanego przez Prokuratora na podstawie art. 291, 292 i 293 § 1 kpk postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, co stanowiło z kolei naruszenie art. 195a kkw. Stwierdzone powyżej naruszenie przepisów postępowania, w ocenie Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy, zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd orzekł jak w sentencji, dodatkowo uznając , iż zgodnie z art. 135 cyt. ustawy dla końcowego załatwienia sprawy zachodziła potrzeba uchylenia nie tylko zaskarżonego aktu wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej lecz także postanowienia pierwszoinstancyjnego, wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego.

( - ) Krystyna Skowrońska-Pastuszko ( - ) Joanna Wierchowicz ( - ) Stefan Kowalczyk