Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Michał Sowiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. w M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.

Przedmiotem skargi wniesionej przez ,,M’’ Ośrodek Hodowli Zarodowej Sp. z o. o. z siedzibą w M. (dalej: Strona lub Skarżąca) jest decyzja P A R i i M R (dalej: Prezes ARiMR lub organ odwoławczy) z [...] lipca 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. (dalej: Dyrektor ARiMR lub organ I instancji) z [...] maja 2019 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dla powiatu k. i miasta K. w K.(dalej: Kierownik Biura ARiMR) z [...] października 2018 r. nr [...] przyznającą Stronie pomoc finansową o wartości brutto w wysokości 405 957,50 zł, stanowiącej równowartość 94 443,86 euro.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

W dniu 11 października 2018 r. do Biura P. A.R. i M.R.w K. wpłynął wniosek Strony o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi. We wniosku tym Strona zaznaczyła, że jest małym przedsiębiorcą w myśl przepisów załącznika nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 193 z 01.07.2014 r. str. 1; dalej: rozporządzeniem nr 702/2014), że jest przedsiębiorstwem samodzielnym i jest jednoosobową spółką Skarbu Państwa

W związku z powyższym Kierownik Biura ARiMR decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] przyznał Stronie pomoc publiczną w wysokości 405 957,50 zł brutto. Decyzja ta została odebrana przez Stronę w dniu 25 października 2018 r. i stała się ostateczna w dniu 9 listopada 2018 r.

Następnie, pismem z 13 lutego 2019 r. Dyrektor ARiMR zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] października 2018 r. o przyznaniu pomocy finansowej.

Po przeprowadzeniu postępowania, Dyrektor ARiMR decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji wydanej przez Kierownika ARiMR z [... ] października 2018 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor ARiMR wskazał, że decyzja Kierownika ARiMR rażąco narusza § 13r rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 ze zm.; dalej: rozporządzenie krajowe), z uwagi na fakt, iż pomoc została przyznana podmiotowi, który błędnie został uznany za małe i samodzielne przedsiębiorstwo, co na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), stanowi przesłankę do stwierdzenia jej nieważności.

W odwołaniu od powyższej decyzji Strona wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Strona zarzuciła, że Dyrektor ARiMR uniemożliwił jej zapoznanie się z materiałem dowodowym i zgłoszenie ewentualnie dalszych wniosków czy stanowiska w sprawie. Strona podniosła również, że może zostać zakwalifikowana jako MŚP, gdyż posiadający w niej 100% kapitału i głosu Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa nie jest organem państwowym (organem władzy publicznej), lecz agencją wykonawczą takiego organu, co wynika wprost z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o ustawy Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes ARiMR powołał § 13r rozporządzenia krajowego zgodnie z którym Agencja udziela pomocy finansowej producentowi rolnemu będącemu m. in. mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 702/2014. Podkreślił, opierając się na treści art. 3 ust. 4 powyższego załącznika, że przedsiębiorstwa nie można uznać za MŚP, jeżeli 25 % lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, co najmniej jeden organ państwowy.

Prezes ARiMR wskazał, że będący jedynym wspólnikiem i udziałowcem Strony - Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa jest państwową osobą prawną, agencją wykonawczą zgodnie z ustawą o finansach publicznych, której Skarb Państwa powierzył wykonywanie prawa własności w odniesieniu do nieruchomości przekazanych do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, określonych w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, a także w innych przepisach i dokumentach, wyznaczających kierunki i zakres działania KOWR oraz realizacji założeń polityki społeczno-gospodarczej państwa, zwłaszcza na rzecz wsi, rolnictwa i gospodarki żywnościowej. W ramach określonego w art. 5 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ustawowego stosunku powiernictwa, KOWR uzyskał kompetencję do wykonywania we własnym imieniu praw Skarbu Państwa w odniesieniu do, stanowiącego własność Skarbu Państwa, mienia Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. KOWR występuje w obrocie prawnym samodzielnie, jako odrębny jego uczestnik (osoba prawna). Organem państwowym jest odpowiednio zorganizowana instytucja utworzona na podstawie przepisów prawa, działająca w imieniu i na rzecz państwa przy zastosowaniu środków właściwych dla władzy państwowej. Od organu państwa należy odróżnić urzędy, pełniące funkcje pomocnicze w stosunku do organów państwa. Organ państwa to organ działający w imieniu państwa i na jego rzecz, utożsamiający się z nim w każdym działaniu publicznym, a więc przez organ państwa należy rozumieć osobę (organ monokratyczny) lub grupę osób (kolegialny), działający na podstawie i w oparciu o właściwe przepisy prawa i utworzony w oparciu o nie (zawarte w aktach ustawowych) zdolny do podejmowania działań władczych oraz charakteryzujący się swoistymi formami działania, wyposażony w odpowiednie cechy organizacyjno-personalne i kompetencyjne.

Zdaniem Prezesa ARiMR, na podstawie art. 9 ustawy o finansach publicznych, nie można stwierdzić związku pomiędzy odrębnym sklasyfikowaniem agencji wykonawczych oraz organów władzy publicznej a uznaniem, że agencja wykonawcza nie jest organ państwowym. Agencja wykonawcza jest państwową osobą prawną tworzoną na podstawie odrębnej ustawy w celu realizacji zadań państwa, zgodnie z art. 18 ustawy o finansach publicznych. Brak jest tym samym związku między klasyfikacją podmiotów wchodzących w skład sektora finansów publicznych (organy władzy publicznej, agencje wykonawcze) a definicją organów państwa. Fakt, że KOWR jest agencją wykonawczą nie wyklucza bowiem jej podmiotowości jako organu państwa.

Opierając się na przyjętej doktrynie i orzecznictwie, organ odwoławczy zauważył, że nie jest uzasadnionym odnoszenie używanych w prawie unijnym pojęć do konstrukcji krajowych, nawet o zbliżonym charakterze. W prawie unijnym obowiązuje zasada jednolitości, zgodnie z którą pojęciom w prawie unijnym należy nadać autonomiczne znaczenie, odbiegające od jego rozumienia w prawie krajowym poszczególnych państw członkowskich. Zważywszy na wymóg jednolitego stosowania prawa unijnego na całym obszarze objętym oddziaływaniem tego prawa, należy je rozumieć w taki sposób, aby uwzględnić w jego zakresie odmienność poszczególnych systemów prawnych.

Prezes ARiMR stwierdził, że rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisów niepozostawiających wątpliwości co do ich bezpośredniego rozumienia, a za takie należy uznać przepisy § 13r rozporządzenia krajowego. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Kierownika BP dotyczące pomocy finansowej dla Strony, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w ww. rozporządzeniu, ponieważ Strona została uznana za przedsiębiorstwo należące do grupy MŚP (jako małe i samodzielne przedsiębiorstwo), jakim jednak, co wynika z jej struktury udziałowej w kontekście obwiązujących przepisów prawa, nie jest.

W skardze decyzji Prezesa ARiMR zarzucono naruszenie:

I przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 2 i 3 ust. 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 702/2014 w zw. z § 13 r ust. 1 rozporządzenia krajowego w zw. z art. 2 ust 1 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U. z 2018 r., poz. 1154; dalej: ustawa o KOWR) poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż Skarżąca nie może zostać uznana za "małego przedsiębiorcę" w rozumieniu przywołanych przepisów załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 702/2014, albowiem jedynym wspólnikiem i udziałowcem strony pozostaje Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (uprzednio Agencja Nieruchomości Rolnych), uznanym przez organ w zaskarżonej decyzji za organ państwowy, podczas gdy Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa nie jest organem państwowym, lecz agencją wykonawczą takiego organu, co wynika wprost z przepisów ustawy o KOWR, co w konsekwencji spowodowało wadliwe utrzymanie w mocy decyzji z dnia 24 października 2018 r. o uznaniu za nieważną decyzji przyznającej skarżącej pomoc publiczną;

2. art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077; dalej: ustawa o finansach publicznych) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż odrębne sklasyfikowanie w ww. ustawie agencji wykonawczych oraz organów władzy publicznej nie pozwala na uznanie, iż agencja wykonawcza nie jest organem państwowym, podczas gdy analiza przepisów przedmiotowej ustawy pozwala uznać, iż celem ustawodawcy stało się rozróżnienie pojęcia organów władzy publicznej (organów państwowych) od innych podmiotów i w tym celu agencje wykonawcze zostały usystematyzowane odrębnie pod punktem 5 ww. przepisu jako samodzielne podmioty, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania przez organ, iż skarżąca uzyskała pomoc finansową w sposób nieuprawniony;

II przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ I instancji w sposób prawidłowy zastosował ww. przepis i stwierdził nieważność uprzednio wydanej decyzji z dnia 24 października 2018 roku, podczas gdy stwierdzenie nieważności decyzji wymaga wykazania zaistnienia jednej z ściśle wskazanych w art. 156 k.p.a. przesłanek, które w niniejszej sprawie nie miały miejsca, a to jest w sprawie pierwsza decyzja organu nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa pozwalającym na stwierdzenie jej nieważności,

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy decyzja ta była decyzją wadliwą stanowiącą wynik błędnej wykładni przepisów prawa materialnego przez organ, a więcej decyzja ta pozbawiona była uzasadnienia faktycznego oraz nie zawierała przytoczenia okoliczności pozwalających na odczytanie stanowiska organu I instancji, co winno było skutkować uchyleniem przedmiotowej decyzji do ponownego rozpoznania i doprowadziło do wadliwego niezastosowania art. 138 § 2 k.p.a.,

3. art. 15 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż organ drugiej instancji przy rozpatrywaniu odwołania strony powinien mieć na celu wyłącznie ustosunkowanie się do treści rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, podczas gdy istotą postępowania administracyjnego jest jego dwuinstancyjność, która polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji, która to zasada została przez organ w niniejszej sprawie naruszona,

4. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku ustosunkowania się przez organ odwoławczy do wszystkich zarzutów odwołania, a to jest poprzez zaniechanie ustosunkowania się do zarzutu strony odnośnie lakonicznego uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji i naruszenia przez organ pierwszej instancji zasady przekonywania i pogłębiania zaufania obywateli do państwa,

5. art. 10 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z aktami postępowania przed wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym, co skutkowało pozbawieniem strony czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jak również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga ocenia w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta została decyzja Prezesa ARiMR z [...] września 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ARiMR z [...] lipca 2019 r. stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika ARiMR w Ż. z [...] stycznia 2019 r. nr [...] wydaną w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zaskarżona decyzja została więc wydana w ramach jednego z nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, tj. postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Stanowi ono odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a.

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest inicjowane w nowej sprawie, w której zadaniem organu nadzoru jest wyłącznie wyjaśnienie kwestii, czy w sprawie wystąpiły - określone enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. - przesłanki nieważności. Nie jest on natomiast władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Oznacza to, że działanie organu w trybie nadzoru - na podstawie art. 156 k.p.a. - wymaga innego podejścia do sprawy niż w pierwszej instancji lub przed organem odwoławczym. Organ administracyjny ocenia bowiem kwestie czysto prawne, które winny być rozstrzygane według zasad stosowanych przy kasacji. Z tego względu organ nie może podejmować czynności zmierzających do załatwienia sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu zwykłym.

Celem postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego nie jest bowiem merytoryczne, ponowne rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. Postępowanie to jest zatem ograniczone do weryfikacji samego aktu z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Stąd, w ramach postępowania nieważnościowego, organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych ani przeprowadzać nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną (por. wyrok SN z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 570/95, publ.: OSNP 1996/18/258, wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1617/12, publ.: LEX nr 1452703).

Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: (1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, (2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, (3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco, (4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, (5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, (6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, (7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.).

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco.

Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, a nadto, że skutkiem tego naruszenia jest powstanie - w następstwie wydania tej decyzji - sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie (por. wyroki NSA: z dnia 8 marca 2012r., sygn. akt I OSK 363/11, publ.: LEX nr 1145109; z dnia 20 października 2011r., sygn. akt II GSK 1056/10, publ.: LEX 1056/10). O rażącym naruszeniu prawa decydują zatem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na istnieniu sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, jakie wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji (por. wyroki NSA: z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. akt II GSK 725/10, publ. LEX nr 1083380; z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1046/10, publ. LEX nr 1083498). Tak więc stwierdzone naruszenie prawa powinno mieć znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 17 września 1997 r. sygn. akt III SA 1425/96, wyrok SN z dnia 20 czerwca 1995 r. sygn. akt 22/95, publ. ONSAPiUS 1995, nr 24, poz. 297).

Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy należy przypomnieć, że decyzją z dnia 24 października 2018 r. Kierownika Biura ARiMR Skarżącej przyznana została pomoc finansowa na podstawie § 13r ust. 1 rozporządzenia krajowego zgodnie z którym: w 2018 i 2019 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy; 3) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014. Zgodnie z art. 2 ust. 1 załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014 do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 mln EUR lub których całkowity bilans roczny nie przekracza 43 mln EUR. Jednocześnie w art. 3 ust. 4 załącznika I zastrzeżono, że poza przypadkami określonymi w ust. 2 akapit drugi przedsiębiorstwa nie można uznać za MŚP, jeżeli 25 % lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, co najmniej jeden organ państwowy.

W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że jedynym wspólnikiem i udziałowcem Skarżącej, będącej podmiotem prawa handlowego (spółką z ograniczoną odpowiedzialnością) jest KOWR, który w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (aktualnie t.j. Dz. U. poz. 481; dalej: ustawa o KOWR) jest państwową osobą prawną będącą agencją wykonawczą w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.; dalej: ustawa o finansach publicznych). Zadania Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa zostały określone nie tylko w ustawie o KOWR, ponieważ w ramach, określonego w art. 5 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawowego stosunku powiernictwa KOWR uzyskał kompetencję do wykonywania we własnym imieniu praw Skarbu Państwa w odniesieniu do stanowiącego własność Skarbu Państwa, mienia Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. W obrocie prawnym jednostka ta występuje jako odrębna od Skarbu Państwa osoba prawna w celu realizacji jej zadań ustawowych. Zatem KOWR jako organ państwowy jest odpowiednio zorganizowaną instytucją utworzoną na podstawie przepisów prawa, działającą w imieniu i na rzecz państwa przy zastosowaniu środków właściwych dla władzy państwowej.

Zdaniem Sądu, w świetle unormowań regulujących działalność KOWR, nie budzi wątpliwości uznanie KOWR za organ państwowy w rozumieniu art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014 co - w niespornym stanie faktycznym sprawy - wyłącza zupełnie możliwość uznania Skarżącej za MŚP uprawnione do otrzymania pomocy na podstawie § 13r ust. 1 rozporządzenia krajowego, który w swej treści jest jasny i nie wywołuje trudności interpretacyjnych. Podkreślić należy, że ustawodawca unijny posługując się dość ogólnym pojęciem ,,organu państwowego’’ dopuścił szerokie jego rozumienie, z uwzględnieniem oczywistych odmienności występujących w porządkach prawnych poszczególnych państw członkowskich. W szczególności w żaden sposób ustawodawca unijny nie odnosi tego pojęcia do katalogu podmiotów sektora finansów publicznych, wymienionych w ustawie o finansach publicznych. Z wymogu jednolitego stosowania prawa unijnego na obszarze wspólnoty wynika potrzeba jego rozumienia z uwzględnieniem odmienności poszczególnych systemów prawnych. Dlatego też Skarżąca nie może skutecznie powoływać się na treść art. 9 ustawy o finansach publicznych, zawierającego wykaz podmiotów tworzących sektor finansów publicznych, w tym takich jak: organy władzy publicznej, w tym organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa oraz sądy i trybunały (pkt 1), czy agencje wykonawcze (pkt 5). Również ustawa o finansach publicznych nie nawiązuje w żaden sposób do rozporządzenia nr 702/2014. Zatem zamieszczony w art. 9 tej ustawy wykaz podmiotów sektora finansów publicznych nie pozwala na przyjęcie poglądu, że organami państwowymi w rozumieniu prawa unijnego są tylko organy władzy publicznej wskazane w u.f.p. Z analogicznych względów nie ma również powodów do przyjęcia stanowiska, że akceptowanie statusu KOWR jako agencji wykonawczej w rozumieniu ustawy o finansach publicznych uniemożliwia uznanie KOWR za organ państwowy w rozumieniu prawa unijnego. W tej sytuacji decyzja Kierownika ARiMR z 24 października 2018 r., przyznająca Skarżącej pomoc zastrzeżoną wyłącznie dla MŚP, pozostawała w oczywistej sprzeczności z § 13r ust. 1 pkt 3) rozporządzenia krajowego. Natomiast skutek tej decyzji, w postaci przyznania nienależnego dofinansowania, nie mógł być zaakceptowany w praworządnym państwie. Podkreślić należy, że pomoc publiczna skierowana do sektora MŚP uwzględnia trudności występujące w funkcjonowaniu tego sektora (w porównaniu z dużymi przedsiębiorstwami) związane z dostępem np. do środków finansowania, rynków zbytu czy know-how. Sektor publiczny natomiast, co do zasady, znajduje się w pozycji uprzywilejowanej względem MŚP wynikającej chociażby ze źródeł finansowania realizacji powierzonych zadań.

Przedstawiając powyższe stanowisko, wskazujące na wydanie decyzji Kierownika Biura ARiMR z [...] października 2018 r. w przedmiocie przyznania Skarżącej pomocy finansowej z rażącym naruszeniem prawa, Sąd stwierdził niezasadność zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Brak było również podstaw do podzielenia zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 i 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o KOWR oraz art. 9 ustawy o finansach publicznych.

W rozpatrywanej sprawie nie doszło również do naruszenia pozostałych przepisów postępowania administracyjnego (objętych skargą), które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tego względu uzasadniałoby uwzględnienie skargi. Prezes ARiMR utrzymując w mocy niewadliwą - od strony formalnoprawnej jak i materialnoprawnej - decyzję Dyrektora ARiMR z [...] maja 2019 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika ARiMR z [...] października 2018 r. działał w zgodzie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w którym przewidziane zostało jedno z rozstrzygnięć zastrzeżonych dla organu odwoławczego. Analiza zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazuje zdaniem Sądu, że Prezes ARiMR, będący w sprawie organem odwoławczym, rozpatrując odwołanie Skarżącej, ocenił nie tylko zasadność zarzutów odwołania, lecz również zawarł własną ocenę sprawy prowadzonej w trybie nieważnościowym i rozstrzygnął tę sprawę ponownie w jej całokształcie, podkreślając przy tym, że decyzja Kierownika ARiMR przyznała pomoc podmiotowi do którego nie powinna być skierowana. Znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co powoduje, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 15 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. są również nieuzasadnione.

W ocenie Sądu nieuzasadniony również jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z aktami postępowania przed wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym. Naruszenie powyższego przepisu nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a Skarżąca nie wskazała również, by zarzucone uchybienie uniemożliwiło jej podjęcie konkretnych czynności procesowych w ramach czynnego udziału w postępowaniu czy też wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów.

Reasumując, wobec niezasadności zarzutów oraz braku innych podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.