Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. B. H. X. F. sp. z o.o. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2026 r., sygn. akt I SA/Rz 107/26 w przedmiocie pozostawienia skargi bez rozpatrzenia w sprawie ze skargi R. B. H. X. F. sp. z o.o. w S. na informację X. Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w X. z dnia 14 stycznia 2025 r. znak DWP.422.5.2024 [...] w przedmiocie negatywnej oceny przedsięwzięcia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 27 lutego 2026 r., I SA/Rz 107/26 po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. B. H. X. F. sp. z o.o. w S. na informację X. Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w X. z 14 stycznia 2025 r. nr DWP.422.5.2024 [...] w przedmiocie negatywnej oceny przedsięwzięcia pozostawił skargę bez rozpatrzenia.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 3 czerwca 2025 r., I SA/Rz 150/25 po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. B. H. X. F. spółka z o.o. w S. i (dalej: skarżąca lub spółka) na informację X. Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. z 14 stycznia 2025 r. w przedmiocie ponownej negatywnej oceny wniosku o objęcie wsparciem przedsięwzięcia MŚP pod nazwą "Dywersyfikacja działalności firmy [...] Sp. z o.o. i uodpornienie na przyszłe kryzysy poprzez wprowadzenie do oferty nowych, mobilnych usług gastronomicznych" w pkt 1) uwzględnił skargę, stwierdzając że ocena przedsięwzięcia została przeprowadzona w sposób naruszający prawo. W pkt 2) przekazał sprawę spółki do ponownego rozpatrzenia. Z kolei w pkt 3) zasądził od organu na rzecz skarżącego 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Orzekając na skutek skargi kasacyjnej organu Naczelny Sąd Administracyjny orzeczeniem z 29 października 2025 r., I GSK 1085/25 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zaskarżonym postanowieniem z 27 lutego 2026 r., I SA/Rz 107/26 – pozostawił skargę strony bez rozpoznania.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że informacja o nieuwzględnieniu protestu podlega zaskarżeniu skargą do Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, którą należy wnieść w ciągu 14 dni od otrzymania informacji o załatwieniu protestu bezpośrednio do sądu wraz z kompletną dokumentacją (art.30c ust 1 i 2 w związku z art. 14lzf ust. 2 i 3 ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U.2025.198 dalej ustawa wdrożeniowa). Na prawo do złożenia skargi i do sądu administracyjnego nie wpływa negatywnie błędne pouczenie lub brak pouczenia, o którym mowa w art. art. 30b ust. 9 pkt 2 ustawy wdrożeniowej. Jeżeli zatem doręczając odpowiedź na protest (stosowną informację) organ nie pouczy o prawie do złożenia skargi, to brak pouczenia nie może tamować prawa do złożenia skargi i wywoływać negatywnych skutków dla strony. Przepis art. 30e ustawy wdrożeniowej przewiduje stosowanie do postępowania sądowego przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), bez art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, 146, 150 i 152. Zastosowanie znajdą więc przepisy art. 85 i następne p.p.s.a. dotyczące przywrócenia terminu. W sprawie wniosek o przywrócenie terminu nie został jednak złożony. Skarga natomiast został złożona po terminie (na co wskazał także Naczelny Sąd Administracyjny). Informacja została skarżącej doręczona 15 stycznia 2025 r. zaś skargę wniesiono 18 lutego 2025 r.

Sąd podkreślił, że nie jest możliwe prowadzenie postępowania na podstawie złożonej po terminie skargi nawet w sytuacji, gdy strona nie była pouczona o prawie do jej złożenia. Aby postępowanie mogło się dalej toczyć konieczne jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu i jego uwzględnienie przez sąd. Inicjatywa co do złożenia takiego wniosku leży jednak całkowicie po stronie skarżącej. Powinna ona jednak pamiętać o wymogach wynikających z art. 87 p.p.s.a. Jeżeli jednak takiego wniosku nie złoży, to skarga rozpoznana być nie może. Brak takiego wniosku nie stanowi przy tym braku formalnego skargi i nie podlega uzupełnieniu.

Spółka pismem z 24 marca 2026 r. wywiodła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi (k. 328 akt Sądu I instancji).

W uzasadnieniu wskazała, że przyczyną uchybienia terminu był brak pouczenia o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca działa w sprawie bez zawodowego pełnomocnika nie posiada zatem profesjonalnej wiedzy pozwalającej na ustalenie terminu do wniesienia skargi.

Spółka wniosła skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 27 lutego 2026 r. domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Autor skargi kasacyjnej wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

I. Przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 30d ust. 3 wdrożeniowej w związku z art. 30c ust. 5 pkt 1 tej ustawy oraz w związku z art. 14 Izf ust. 3 tej ustawy - przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że mimo bezsprzecznego braku pouczenia ze strony organu o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, skarga złożona po upływie czternastodniowego terminu powinna zostać pozostawiona bez rozpatrzenia ze względu na brak wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy:

- art. 30d ust. 3 ustawy wdrożeniowej expressis verbis stanowi, że błędne pouczenie lub brak pouczenia nie wpływają negatywnie na prawo wnioskodawcy do wniesienia skargi do sądu administracyjnego;

- przepis ten stanowi normę szczególną (lex specialis) względem art. 30c ust. 5 pkt 1 ustawy wdrożeniowej i powinien korzystać z pierwszeństwa stosowania;

- Sąd całkowicie pominął dyspozycję art. 30d ust. 3, co doprowadziło do bezpodstawnego pozbawienia Skarżącej prawa do merytorycznej kontroli sądowej wydanego wobec niej rozstrzygnięcia;

2. art. 85 § 1 w związku z art. 86 § 1 i art. 87 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 30e ustawy wdrożeniowej - przez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że brak złożenia przez Skarżącą wniosku o przywrócenie terminu skutkuje bezwzględną koniecznością pozostawienia skargi bez rozpatrzenia, w sytuacji gdy uchybienie terminowi nastąpiło wyłącznie wskutek zaniechania organu - braku jakiegokolwiek pouczenia o prawie do skargi - a więc z przyczyny leżącej po stronie organu, nie po stronie Skarżącej; co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do odmowy rozpoznania skargi w drodze pozamerytorycznej;

3. art. 30c ust. 5 pkt 1 ustawy wdrożeniowej - przez jego nieprawidłowe zastosowanie do sytuacji, w której organ zaniechał pouczenia Skarżącej o prawie do wniesienia skargi, stojąc na stanowisku o niedopuszczalności drogi sądowej, co uniemożliwiło Skarżącej dotrzymanie terminu i czyni automatyczne zastosowanie sankcji z art. 30c ust. 5 pkt 1 sprzecznym z art. 30d ust. 3 oraz z konstytucyjnymi gwarancjami prawa do sądu;

4. art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 86 § 1, art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 30e ustawy wdrożeniowej - przez pominięcie treści pisma procesowego Skarżącej z 3 czerwca 2025 r. i wadliwe przyjęcie, że Skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podczas gdy w końcowej części tego pisma Skarżąca expressis verbis "wniosła o przywrócenie terminu" do wniesienia skargi, co doprowadziło do nierozpoznania tego wniosku i w konsekwencji do bezpodstawnego pozostawienia skargi bez rozpatrzenia.

II. Przepisów prawa materialnego tj. art. 30d ust. 3 ustawy wdrożeniowej w związku z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - przez błędną wykładnię polegającą na zawężeniu zakresu ochrony udzielanej przepisem art. 30d ust. 3 wyłącznie do sytuacji, gdy wnioskodawca złoży odrębny wniosek o przywrócenie terminu, podczas gdy prawidłowa, prokonstytucyjna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że brak pouczenia ze strony organu wyłącza w ogóle negatywne skutki związane z uchybieniem terminowi, bez konieczności podejmowania przez wnioskodawcę jakichkolwiek dodatkowych czynności procesowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 2 kwietnia 2026 r., I SA/Rz 107/26 przywrócił termin do wniesienia skargi.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że brak pouczenia strony o prawie i trybie wniesienia środka zaskarżenia, to jest o przysługującym stronie prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego oraz o trybie jej wniesienia uzasadnia przywrócenie stronie terminu do wniesienia skargi do sądu. Skarżąca nie miała bowiem wiedzy o przysługujących jej uprawnieniach procesowych. Brak zaś właściwego pouczenia o przysługujących stronie środkach zaskarżenia stanowi dostateczne uprawdopodobnienie braku jej winy w zachowaniu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W sprawie skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy, zatem wniosek o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie brak pouczenia o prawie i terminie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie powinien skutkować zamknięciem skarżącej (szczególnie gdy nie korzysta ona z usług profesjonalnego pełnomocnika) drogi do sądowej kontroli zaskarżonego aktu, skoro za sformułowanie pouczenia o sposobie i trybie wniesienia skargi do sądu administracyjnego odpowiada organ wydający zaskarżone orzeczenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy, mając na względzie konstytucyjne prawo do Sądu, nie należy zamykać skarżącej tej drogi i możliwości dochodzenia swych praw. Powyższe w szczególności z tym istotnym zastrzeżeniem, że ten sam Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu z 27 lutego 2026 r., pozostawił skargę bez rozpoznania by następnie – po złożeniu przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi – przywrócił termin do wniesienia skargi (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 2 kwietnia 2026 r.). Co istotne przywrócenie terminu w sprawie jawi się jako prawidłowe oraz orzeczenie względem którego nie wniesiono środka zaskarżenia.

Podkreślić przy tym należy, że w sytuacji, gdy prawomocnie odrzucono skargę, orzeczenie sądu o przywróceniu terminu oznacza, że upada postanowienie o odrzuceniu skargi, a co za tym idzie skarga ta podlega rozpoznaniu (por. post. NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II OZ 1056/10, post. NSA z 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08, post NSA z 2 sierpnia 2007 r., sygn. akt I OZ 570/07).

Mając na uwadze powyższe, a także fakt, że brak pouczenia strony o prawie i trybie wniesienia środka zaskarżenia, to jest o przysługującym stronie prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego oraz o trybie jej wniesienia stanowi o przywróceniu terminu do jej wniesienia oraz dokonaniu swoistej autokontroli własnego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie obecnie należy wyeliminować z obrotu prawnego postanowienie Sądu I instancji z 27 lutego 2026 r., w przedmiocie pozostawienia skargi spółki bez rozpoznania. Takie rozstrzygnięcie pozwoli na merytoryczne rozpoznanie skargi spółki, której termin do jej wniesienia przywrócono mocą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 2 kwietnia 2026 r.

Mając zatem na uwadze okoliczności niniejszej sprawy oraz konstytucyjne prawo do Sądu zagwarantowane jednostce w art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1893 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), uznać należy, że nie powinno się zamykać skarżącej tej drogi i możliwości dochodzenia swych praw.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie o pozostawieniu skargi bez rozpoznania zasługuje na uchylenie, a wobec prawidłowego i przywrócenia terminu do wniesienia skargi, sprawie tej powinien zostać nadany dalszy bieg.

Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.