Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. uchyla zaskarżoną decyzję

Pismem z [...] stycznia 2009r. J. P. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu składek w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365 - dalej jako "rozporządzenie"). W uzasadnieniu wskazał, że nie ma żadnego majątku, z którego mogłyby być wyegzekwowane należności. Stwierdził również, iż spłata zadłużenia pozbawiłaby jego i członków jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Decyzją z [...] marca 2009 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art.28 ust.3a i 3b oraz art. 32 ustawy z 13 października o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r., Nr 11, poz.74 ze zm.) - zwanej dalej "u.s.u.s.", odmówił umorzenia należności z tytułu składek, o które wnioskował J. P.

Od powyższej decyzji J. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie zawarł również wniosek o udzielenie prawa wglądu do akt. Wskazał, że w toczącym się postępowaniu przed organem I instancji nie mógł skorzystać z przysługującego mu prawa wglądu do akt sprawy, gdyż pismo informujące o zakończeniu postępowania jak i zaskarżoną decyzję odebrał tego samego dnia.

Organ odwoławczy decyzją z [...] kwietnia 2009r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł m.in., iż J. P. składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wniósł żadnych nowych dowodów, czy wyjaśnień, które mogłyby mieć wpływ na zmianę decyzji. Ponadto organ wyjaśnił, iż możliwość wglądu do akt przysługuje stronie od dnia wszczęcia postępowania do dnia zakończenia, a więc pouczenie strony o wszczęciu postępowania rozciąga się na każde jego stadium.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił organowi, iż zgodnie z pismem z [...] kwietnia 2009r. nr [...] został poinformowany, iż może składać dokumenty uzupełniające oraz wyjaśnienia do dnia 30 kwietnia 2009r. W tym też dniu złożył w organie wyjaśnienia i dodatkowe dokumenty, jednakże uzyskał informację, iż decyzja została już wydana. Tym samym zaskarżona decyzja została podjęta bez rozpatrzenia nowych dokumentów i wyjaśnień.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na wniesienie z uchybieniem ustawowego 30-dniowego terminu, ewentualnie o oddalenie skargi w całości. W motywach powtórzył argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia Sądu określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Badając prawidłowość postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji administracyjnych organów obu instancji Sąd zwrócił uwagę na to, iż prowadzone było ono z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu. W sprawie niniejszej doszło niewątpliwie do naruszenia art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) - dalej k.p.a.

Po myśli art.10 § 1 k.p.a. organ ma obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem wymogów procesowych powoduje różne skutki w zależności od rodzaju tych naruszeń. O ile jednakże chodzi o uchybienie przez organ orzekający zasadom określonym w art. 10 § 1 k.p.a., to jest ono jednoznaczne. Poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział stron w całym ciągu czynności tego postępowania. Przy tym, to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej.

Reguła wynikająca z art. 10 k.p.a. jest emanacją ogólnej zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i stanowi procesową gwarancję praw strony w postępowaniu dowodowym, a w dalszej kolejności umożliwia pełną realizację zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu, poprzez możliwość skonfrontowania stanowisk stron. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji jest więc dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy strona miała możliwość zgłoszenia dodatkowych dokumentów i złożenia wyjaśnień do dnia 30 kwietnia 2009r. (pismo z [...].04.2009r.), jednakże organ wydając decyzję w tym samym dniu uniemożliwił stronie realizację swoich praw.

Uchylenie decyzji nastąpiło więc wyłącznie z przyczyn proceduralnych i nie oznacza, że wniosek Skarżącej o umorzenie należności uznano za zasadny bądź niezasadny. Kwestia ta stanie się przedmiotem ponownej kompleksowej oceny Prezesa Zakładu, który winien uwzględnić pogląd Sądu, co do naruszenia omówionych powyżej przepisów formalnych. Prezes Zakładu winien ustalić także, czy stan faktyczny ustalony w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym nie uległ istotnej zmianie tj. wyjaśnić czy w sprawie - już po wydaniu zaskarżonej decyzji - nie wystąpiły okoliczności przewidziane w art. 28 ust. 3 oraz w art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - dające podstawę do rozważenia możliwości umorzenia wnioskowanych przez Skarżącą należności. Zasady prowadzenia postępowania odwoławczego wymagają przy tym nie tylko dokonania kontroli postępowania organu pierwszej instancji (Zakładu), ale też ustosunkowania się do wszystkich ewentualnie podnoszonych przez stronę okoliczności i zarzutów dotyczących istoty sprawy.

Mając powyższe okoliczności na uwadze i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.