Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia NSA Teresa Zyglewska, po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Częstochowy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Częstochowy a Marszałkiem Województwa Śląskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy w zakresie wydania zezwolenia na usunięcia drzew postanawia: wskazać Marszałka Województwa Śląskiego jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta Częstochowy wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość, który zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta Częstochowy a Marszałkiem Województwa Śląskiego, przez wskazanie Marszałka Województwa Śląskiego jako organu właściwego w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew.

Z uzasadnienia wniosku wynika, że pismem z dnia 7 września 2020 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] wniosła o wydanie zezwolenia na usunięcie 5 drzew zlokalizowanych na nieruchomości stanowiącej współwłasność Gminy Miasta Częstochowa i ww. Wspólnoty Mieszkaniowej.

Pismem z dnia 1 października 2020 r. Marszałek Województwa Śląskiego przekazał sprawę Prezydentowi Miasta Częstochowy wskazując organ gminy jako właściwy do rozpatrzenia wniosku.

Prezydent Miasta Częstochowy wyjaśnił, że współwłaścicielem działki nr [...], obręb [...], na której rosną objęte wnioskiem drzewa, jest Miasto Częstochowa oraz Wspólnotowa Mieszkaniowa. W związku z tym Prezydent Miasta Częstochowy wykonujący zadania starosty nie będzie właściwy do wydania decyzji w tej sprawie, zgodnie z art. 90 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1098 ze zm., dalej: ustawa o ochronie przyrody).

W odpowiedzi na wniosek Marszałek Województwa Śląskiego wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Częstochowa jako organu właściwego w sprawie. Marszałek Województwa Śląskiego nie zgadza się z argumentacją, że skoro do współwłasności bez względu na wielkość udziałów stosuje się przepisy o własności, to również bez względu na wielkość udziału w prawie własności gminy, Prezydent Miasta Częstochowy podlega wyłączeniu w rozpoznaniu sprawy, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 90 ustawy o ochronie przyrody.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków. Ustawodawca przewidział jednak wyjątek od tej zasady. Stosownie do art. 90 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, czynności, o których mowa w art. 83-89 (a więc dotyczy to również wydania zezwolenia na wycięcie drzew), w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta. Jeżeli natomiast prezydent miasta na prawach powiatu sprawuje funkcję starosty (tak jak ma to miejsce w tej sprawie), czynności, o których mowa w ust. 1, wykonuje marszałek województwa (art. 90 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody).

Wyjątek od zasady, że decyzję wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta podyktowany jest potrzebą uniknięcia sytuacji, w których organ gminy (miasta) wydawałby decyzję o usunięciu drzew z działki, której jest właścicielem lub współwłaścicielem i której gmina (miasto) nie oddała w użytkowanie wieczyste. Z art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.) wynika, że współwłasność jest formą własności, która może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Potwierdza to także systematyka ustawy Kodeks cywilny – Dział IV Współwłasność znajduje się w Tytule I Własność. Stąd też brak jest podstaw, żeby wyłączyć zastosowanie art. 90 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, w przypadku, gdy drzewo lub drzewa objęte wnioskiem znajdują się na nieruchomości stanowiącej jedynie współwłasność, a nie wyłączną własność gminy (miasta).

Przedmiotowa działka jest niewątpliwie współwłasnością Miasta Częstochowa, a więc Prezydent Miasta Częstochowy, wykonujący zadania starosty, nie będzie uprawiony do wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew z przedmiotowej działki. Zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, organem właściwym będzie natomiast marszałek województwa, w tym przypadku Marszałek Województwa Śląskiego.

Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Marszałka Województwa Śląskiego jako organ właściwy w sprawie.