Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2416/20 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi E.K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłat za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2416/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił E.K. przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi i uiszczenia wpisu sądowego w sprawie z jej skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2020 r., w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że zarządzeniami z 18 listopada 2020 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie numeru PESEL oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Przesyłka zawierająca powyższe wezwania została zwrócona do Sądu, gdyż skarżąca mimo dwukrotnego prawidłowego awizowania jej nie odebrała. Sąd, w trybie art. 73 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uznał wezwania za doręczone 15 grudnia 2020 r.

Termin na wykonanie wezwań upłynął bezskutecznie 22 grudnia 2020 r.

Postanowieniem z 4 lutego 2021 r. WSA w Warszawie odrzucił skargę. Postanowienie to skarżąca odebrała 10 marca 2021 r.

Dnia 17 marca 2021 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi i uiszczenia wpisu sądowego.

Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżąca wskazała, że dopiero z uzasadnienia postanowienia Sądu dowiedziała się o wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Również dopiero z tego postanowienia powzięła wiedzę o fakcie dwukrotnego awizowania skierowanej do niej przesyłki zawierającej wyżej wymienione wezwania. W związku z odebraniem postanowienia z 4 lutego 2021 r. podjęła działania celem wyjaśnienia, czy przesyłka trafiła pod adres wskazany na kopercie, będący jej adresem do korespondencji i jednocześnie adresem prowadzenia działalności gospodarczej, bądź czy otrzymała awiza. Skarżąca wskazała, że regularnie przebywa pod wskazanym adresem, a na miejscu obecni są również pracownicy, na bieżąco jest sprawdzana zawartość skrzynki pocztowej, jak też terminowo w placówce pocztowej odbierane są awizowane przesyłki. Po odebraniu postanowienia o odrzuceniu skargi skarżąca przeszukała firmę oraz rozpytała pracowników o zaginione awiza, jednakże żaden z nich nic miał wiedzy w tym temacie. W terminach od 20 listopada do 15 grudnia 2020 r. skarżąca była obecna na miejscu i nie ma potwierdzenia, aby otrzymała zawiadomienie o podjętej próbie dostarczenia przesyłki poleconej, co w jej ocenie może wskazywać na problem z awizowaniem tej konkretnej przesyłki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., stwierdził, że fakt nieodebrania przez skarżącą kierowanej do niej korespondencji nie stanowi okoliczności, która uzasadniałaby brak winy po jej stronie. W jej interesie leży bowiem monitorowanie stanu sprawy, a co za tym idzie, korespondencji kierowanej przez Sąd. Ponadto adnotacja Poczty Polskiej na kopercie, w której wysłano skarżącej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, dokonana w przypisanej przez prawo formie przez uprawniony do tego podmiot stanowi dowód tego, co zostało na nim urzędowo poświadczone. Korzysta ono z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Obalenie tego domniemania WSA uznał za możliwe, jednak, jak stwierdził, nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu. Jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami ustawowymi, to skarżąca może się uchylić od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Wykazanie w takiej sytuacji braku winy w uchybieniu terminu powinno być poparte przeciwdowodem. Sąd miał na uwadze, że skarżąca we wniosku wskazała, że podjęła działania celem wyjaśnienia, czy przesyłka trafiła pod adres wskazany na kopercie, jednak nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego fakt złożenia reklamacji na Poczcie. W kontekście dowodu jakim są prawidłowe adnotacje Poczty Polskiej na kopercie zawierającej korespondencję z Sądu, zdaniem WSA, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie strony.

W świetle powyższego Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi i uiszczenia wpisu od skargi.

Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca.

Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. polegające na nieprawidłowym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu, w szczególności, że nie wykazano braku winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi i uiszczenia wpisu sądowego, co spowodowało odmowę przywrócenia terminu podczas gdy okoliczności wskazane we wniosku wskazują na wyjątkowość sytuacji związanej z brakiem odbioru przesyłki poleconej, a tym samym na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do wykonania wezwania.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz o zasądzenie kosztów.

W uzasadnieniu zażalenia podniesioni, że WSA sprowadził wyjaśnienia skarżącej do kwestii braku złożenia reklamacji w placówce pocztowej, pomijając treść jej twierdzeń zawartych we wniosku o przywrócenie terminu. Wnosząca zażalenie nie zgodziła się z Sądem, że nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu sprawy oraz jeszcze raz podkreśliła wyjątkowość omawianej sytuacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone orzeczenie - o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do uzupełnienia braków skargi mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Na wstępie trzeba wyjaśnić, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. W orzecznictwie trafnie podnosi się jednak, że zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.

Wskazując na motywy, dla których Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, należy zauważyć, że zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak też w zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji, skarżąca przytoczyła argumenty, które odnosiły się wyłącznie do uchybień, które w jej ocenie, miały miejsce przy doręczeniu jej przesyłki zawierającej wezwania do usunięcia braków skargi. Takie argumenty sprawiają, że w istocie rzeczy skarżąca kwestionuje prawidłowość doręczenia wezwań do usunięcia braku formalnego oraz fiskalnego skargi, a co za tym idzie rozpoczęcie biegu terminu do ich uzupełnienia, liczonego przecież od dnia doręczenia wezwania.

Instytucja przywrócenia terminu ma natomiast zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy twierdzenia strony wskazują, że w jej ocenie nie dokonano prawidłowego doręczenia, należy przyjąć, że podważa ona w istocie rozpoczęcie biegu terminu do dokonania czynności, a w tej sytuacji nie ma mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to bowiem konsekwencją tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biec. Nieprawidłowość doręczenia nie jest przesłanką przywrócenia terminu. Doręczenie korespondencji w sposób nieprawidłowy powoduje, że termin do dokonania danej czynność procesowej nie rozpoczyna biegu, w konsekwencji nie dochodzi do uchybienia terminu, co powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowy. W tej sytuacji odnoszenie się przez Sąd I instancji przy analizie zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu do kwestii prawidłowości awizowania przesyłki było zbędne. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejsza sprawę przychyla się do stanowiska, że w tego typu sytuacji - tj. gdy strona skarżąca zarówno we wniosku o przywrócenie terminu jak i w zażaleniu, nie tyle podnosi okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w uchybienie terminu, co koncentruje się wyłącznie na wykazaniu braku prawidłowego doręczenia wezwania – wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności nie jest zasadny. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie - mimo częściowo błędnego uzasadnienia - w istocie odpowiada prawu (por. postanowienie NSA z 25 września 2018 r., II GZ 319/18 i z 26 stycznia 2016 r., II FZ 839/15).

W tym stanie rzeczy odniesienie się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu wskazanego w zażaleniu jest bezprzedmiotowe.

Niewątpliwie co do zasady data doręczenia pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym za pomocą operatora pocztowego ustalana jest na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru. Naczelny Sąd Administracyjny podziela utrwalone w orzecznictwie i doktrynie stanowisko, zgodnie z którym dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. W konsekwencji domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie powołanego wyżej przepisu może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Podejmując próbę obalenia tego domniemania, należy mieć jednak na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące (por. B. Dauter, Komentarz do art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, pkt 12, a także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 1861/11, z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt II FSK 2228/13, z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt I FZ 25/14 oraz z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I OZ 967/19; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i to na stronie, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, spoczywa obowiązek udowodnienia tych okoliczności. Taki przeciwdowód wyłącznie z oświadczeń samej strony, jak trafnie przyjął Sąd I instancji, nie jest wystarczający do podważenia domniemania prawdziwości i prawidłowości treści dokumentu urzędowego.

Mając na uwadze całokształt rozważań, w szczególności stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, jest zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.