Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Wr 271/21 w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 19 lutego 2021 r. nr BP.500.181.2020.1103.DL1913 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od N. Sp. z o.o. w G. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3900 (trzy tysiące dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrokiem z 3 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 271/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyniku rozpoznania skargi N. Sp. z o.o. w G. (dalej: "skarżąca", "spółka") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "organ odwoławczy", "GITD") z 19 lutego 2021 r. nakładającą na spółkę karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "organ I instancji", "WITD") z dnia 23 czerwca 2020 r. oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

W wyniku przeprowadzonej [...] czerwca 2019 r. kontroli w przedsiębiorstwie skarżącej stwierdzono naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i naruszenie przepisów o stosowaniu tachografów. W następstwie ustaleń kontrolnych, organ I instancji decyzją z dnia 6 września 2019 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 20.000 zł. GITD decyzją z dnia 12 grudnia 2019 r. uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia 23 czerwca 2020 r. ponownie nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 20.000 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania, GITD uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i orzekł o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w kwocie łącznej 20.000 zł, w związku ze stwierdzonymi naruszeniami, wskazanymi w załączniku nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 919; dalej: "u.t.d."), a dotyczącymi wymienionych w decyzji kierowców i pojazdów:

1) w lp. 5.1 - przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 9 godzin w sytuacji, gdy kierowca dwukrotnie w danym tygodniu wydłużył jazdę dzienną do 10 godzin: - o czas powyżej 15 minut do mniej niż 1 godziny; o czas od 1 godziny do mniej niż 2 godzin; łączna należna kara z tego tytułu: 400 zł,

2) w lp. 5.2 - przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone: - o czas do mniej niż 1 godziny; - o czas od 1 godziny do mniej niż 2 godzin; - za każdą rozpoczętą godzinę od 2 godzin; łączna należna kara z tego tytułu: 4500 zł

3) w lp. 5.4 - przekroczenie maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu: - o czas do mniej niż 10 godzin; łączna należna kara z tego tytułu: 2000 zł,

4) w lp. 5.5 - skrócenie wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego: - o czas do 1 godziny; - o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut; - za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin i 30 minut; łączna należna kara z tego tytułu: 3.650 zł

5) w lp. 5.6 - niespełnienie wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku: - skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas do 1 godziny; - skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin; łączna należna kara z tego tytułu: 700 zł,

6) w lp. 5.7 - skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej: - o czas do 1 godziny; - o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin; - za każdą rozpoczętą godzinę powyżej 2 godzin; łączna należna kara z tego tytułu: 6.600 zł,

7) w lp. 5.9 - skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku tygodniowego: - o czas do 2 godzin; - o czas powyżej 2 godzin do 4 godzin; - o czas powyżej 4 godzin; łączna należna kara z tego tytułu: 1550 zł,

8) w lp. 5.11 - przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy: - o czas do mniej niż 30 minut; - o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut; - za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut; łączna należna kara z tego tytułu: 4100 zł,

9) w lp. 6.3.8 - niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy - za każdy wpis;

10) w lp. 6.3.11 - niepoprawne operowanie przełącznikiem tachografu umożliwiającym zmianę rodzaju aktywności kierowcy - za każdy dzień; łączna należna kara z tego tytułu: 100 zł

11) w lp. 6.3.16 - nieudostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek oraz pobranych i przechowywanych danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego - za każdy dzień w odniesieniu do każdego kierowcy; łączna należna kara z tego tytułu: 205.500 zł

12) w lp. 6.3.17 - naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z karty kierowcy - za każdego kierowcę; łączna należna kara z tego tytułu:.1500 zł.

Organ odwoławczy łączną należną wartość kary w wysokości 231.350 zł obniżył do 20.000 zł z uwagi na zapis art. 92a ust. 5 pkt 2 u.t.d.

Wskazanym na wstępie wyrokiem sąd pierwszej instancji uchylił rozstrzygnięcia organów obu instancji z uwagi na stwierdzone uchybienia w zakresie wykładni i zastosowania przepisów sankcjonujących naruszenia regulacji o czasie pracy kierowców - za niezgodne z prawem uznając ich stanowisko co do interpretacji normy zawartej w lp. 5.1-5.11, w zakresie sposobu naliczania kary.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w przypadku wszystkich naruszeń dotyczących czasu pracy kierowców, opisanych w lp. 5.1 do 5.11 załącznika nr 3, ustawodawca w zakresie wymiaru kary dokonał stopniowania jej dolegliwości w zależności od długości skrócenia/przekroczenia okresu wymaganego dla danej aktywności kierowcy. W zaskarżonej decyzji GITD, ustalając wysokość kary za te poszczególne naruszenia, wziął pod uwagę łączny czas skrócenia/przekroczenia tych okresów przez wymienionych w decyzji kierowców i w odniesieniu do każdego z nich zsumował wartości kar przypisane do każdego z wymienionych w danej pozycji lp.5 załącznika przedziałów czasowych, dokonując w ten sposób kumulacji tych kar, co zdaniem sądu świadczy to o nieprawidłowym stosowaniu powyższego przepisu. Z samej treści przywołanych przepisów lp. 5.1-11 załącznika nr 3 do ustawy nie wynika bowiem żadna podstawa do sumowania kar z poszczególnych punktów (wskazanych tam przedziałów czasowych) a sposób sformułowania tych przepisów nie pozwala na przyjęcie, że przewidziana w nich kara za największe skrócenie/przekroczenie okresów aktywności, których dotyczą naruszenia wymienione w lp. 5.1-11, jest poprzedzona sankcjami z punktów poprzedzających. Nie można w omawianych przypadkach też mówić o popełnieniu przez kierowców wielu różnych czynów stanowiących odrębne naruszenia jak np. skrócenie wymaganego czasu okresu regularnego okresu odpoczynku dziennego o czas do jednej godziny oraz skrócenie wymaganego czasu okresu regularnego okresu odpoczynku dziennego o czas od jednej godziny do dwóch godzin, które byłyby odrębnie sankcjonowane. W każdym z opisanych przypadków mamy bowiem do czynienia z jednym czynem, stanowiącym jedno naruszenie, któremu przypisano jedną sankcję, tyle że zróżnicowaną ze względu na rozmiar naruszenia.

Powołując orzecznictwo sądowoadministracyjne, sąd pierwszej instancji uznał nałożenie kary w skumulowanej wysokości za nieuprawnione - niedopuszczalna jest bowiem praktyka sumowania kar w stosunku do jednego naruszenia, gdyż przekroczenie minimalnych progów przewidzianych dla poszczególnych naruszeń powoduje uruchomienie kolejnej, wyższej sankcji. Wobec powyższego sąd uznał, że w przypadku stwierdzonych w wyniku kontroli, a dokonanych przez wymienionych w decyzji kierowców, przekroczeń, naruszenia te powinny podlegać wyłącznie sankcji przewidzianej dla najdłuższego z przypisanych im czasów skrócenia/przekroczenia danej aktywności. Tym samym, w przypadku naruszeń dotyczących czasu pracy kierowców (pkt 1-8) organ dokonał niewłaściwej wykładni i zastosowania przepisów prawa, w wyniku czego doszło do nieuprawnionego, wielokrotnego sankcjonowania jednego naruszenia przepisów. Takie działanie sąd ocenił jako nieproporcjonalne i automatyczne, a tym samym niezgodne z pkt 26 wprowadzenia do rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Jednocześnie sąd wskazał, że wadliwością nie jest dotknięta zaskarżona decyzji w zakresie wymiaru kary za naruszenie opisane w lp. 5.4 załącznika nr 3 (przekroczenie maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu), a to z tego względu, że analiza danych cyfrowych z kart kierowców w żadnym wypadku nie wykazała przekroczenia o czas wskazanych w pierwszym progu sankcji przewidzianych w tym przepisie (czas do mniej niż 10 godzin – kara 250 zł).

Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się jednocześnie naruszenia prawa w zakresie pozostałych podniesionych w skardze zarzutów.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł GITD, zaskarżając go w całości. Skarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 2 oraz 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tj. Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej powoływana jako p.p.s.a.)

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) lp. 5.1, lp. 5.2, lp. 5.4., lp. 5.5, lp. 5.6, lp. 5.7, lp. 5.9 i lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez błędne przyjęcie przez sąd I instancji, że w sytuacji użycia przez ustawodawcę zwrotów "o czas do", ,,o czas powyżej" lub ,,za każdą rozpoczętą godzinę'' brak jest podstaw do skumulowania kar przewidzianych w pkt 1 i 2 (ewentualnie 3) lp. 5.1, lp. 5.2, lp. 5.4., l.p. 5.5, lp. 5.6, lp. 5.7. lp. 5.9 i lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d., podczas gdy literalna, celowościowa i funkcjonalna wykładnia powołanych przepisów prowadzi do zupełnie odmiennych wniosków;

2) lp. 5.1, lp. 5.2, lp. 5.4., lp. 5.5, lp. 5.6, lp. 5.7, lp. 5.9 i lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z art. 92a ust. 5 pkt 3 u.t.d. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie przez sąd I instancji, że w sytuacji stwierdzenia podczas kontroli w siedzibie przedsiębiorcy naruszeń z lp. 5.1, lp. 5.2, lp. 5.4., lp. 5.5, lp. 5.6, lp. 5.7. lp. 5.9 i lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. i zastosowania w ich przypadku sumowania kar odpowiednio z punktów 1, 2 (ewentualnie 3), mających wpływ na łączny wymiar kary za dane naruszenie, zasadnym jest uchylenie zaskarżonej decyzji, bowiem doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, podczas gdy łączna kara pieniężna za popełnienie pozostałych stwierdzonych zaskarżoną decyzją naruszeń, z pominięciem naruszeń z lp. 5.1, lp. 5.2, lp. 5.4., lp. 5.5, lp. 5.6, lp. 5.7, lp. 5.9 i lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. wynosiłaby 208.900 zł (słownie: dwieście osiem tysięcy dziewięćset złotych), a zatem ewentualne naruszenie prawa materialnego nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż łączna kara pieniężna za wszystkie popełnione przez skarżącą naruszenia i tak wymagała ograniczenia jej wysokości do 20.000 zł, zgodnie z dyspozycją art. 92a ust. 5 pkt 2 u.t.d.;

3) lp. 5.1, lp. 5.2, lp. 5.4., lp. 5.5, lp. 5.6, lp. 5.7, lp. 5.9 i lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z art. 92a ust. 5 pkt 3 u.t.d. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez niewzięcie przez sąd I instancji pod uwagę okoliczności, iż ewentualne uchybienie prawu materialnemu przy określaniu wysokości kar łącznych za popełnienie naruszeń z lp. 5.1, lp. 5.2, lp. 5.4., lp. 5.5, lp. 5.6, lp. 5.7. lp. 5.9 i lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. niemające wpływu na ostateczną wysokość kary nałożonej zaskarżoną decyzją, skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji, spowoduje konieczność zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. i umorzenia postępowania administracyjnego w związku z upływem terminu 2 lat od ujawnienia naruszeń, co spowoduje, że mimo popełnienia przez skarżącą szeregu innych naruszeń z załącznika nr 3 do u.t.d. na kwotę 208.900 zł skarżąca uniknie jakiejkolwiek odpowiedzialności administracyjnej, co stoi w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wskazując na powyższe, organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznanie skargi na rozprawie oraz zasądzenie od skarżącej spółki na rzecz organu zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżąca nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna organu zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać na wstępie należy, że zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, której przesłanki zostały enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a których istnienia w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym w skardze kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.

Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte wyłącznie na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt. 1 p.p.s.a, a więc na naruszeniu prawa materialnego. Wyniki przeprowadzonej kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku stanowią podstawę do sformułowania wniosku, że wniesiona skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie w zakresie zarzutu podniesionego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, co jest wystarczającą przesłanką do uchylenia orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Natomiast za niezasadne należało uznać zarzuty podniesione w pkt 1 i 3 petitum skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów skargi kasacyjne w ramach, którego organ podnosi błędne przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, że w sytuacji użycia przez ustawodawcę zwrotów "o czas do", "o czas powyżej" lub "za każdą rozpoczętą godzinę" brak jest podstaw do kumulowania kar przewidzianych w pkt 1 i 2 lp. 5.1, lp. 5.2, lp.5.4, lp. 5.5, Ip. 5.6, Ip. 5.7,lp. 5.9 i Ip. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. wskazania wymaga, że problematyka możliwości sumowania kar za uchybienia związane z czasem pracy kierowców była już przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzecznictwie NSA ugruntował się pogląd, że użyty w tym kontekście zwrot "powyżej" zawiera odniesienie do zdarzenia trwającego w okresie pewnego czasu, które rozpoczęło się od momentu jego zaistnienia, a więc już z chwilą przekroczenia wartości normatywnej dopuszczalnego maksymalnego czasu pracy (zob. wyroki NSA z: 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1738/21; 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1863/21; 24 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1753/21; 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 604/21). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela ten pogląd, uznając, że taki kierunek interpretacji eliminuje zjawisko bezpodstawnego pomijania woli ustawodawcy, co miałoby miejsce w przypadku pozbawienia normatywnego znaczenia zmian zawartych w przepisach powyższej ustawy nowelizującej z 5 lipca 2018 r.

Biorąc więc pod uwagę dyrektywę wykładni językowej oraz rezultat wykładni celowościowo-funkcjonalnej, uznać należy, że w każdym przypadku przekroczenia ustawowych progów poszczególnych naruszeń, znajduje zastosowanie kolejna i przy tym każdorazowo wyższa sankcja administracyjna, co odpowiada ogólnym wymogom prewencji i jest zgodne z wymogami realizacji celu ustawy za pomocą proporcjonalnego środka oddziaływania. Kumulowania kar za naruszenia rozciągnięte w czasie i prowadzące do przekroczenia następnego progu normatywnego - bądź jeszcze kolejnych - uznać należy za wyjątek od tej reguły. Dopuszczalność więc kumulowania (sumowania) kar przewidzianych za przekroczenie norm mieszczących się w niższych przedziałach normatywnych, z karami za przekroczenie kolejnych przedziałów, nie jest wykluczona, o ile wynika to wprost z regulacji ustawowej, co w spornym przypadku nie miało miejsca.

Powyższe zostało zauważone przez sąd pierwszej instancji, który w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku słusznie wskazał, że "z samej treści przywołanych przepisów lp. 5.1-11 załącznika nr 3 do ustawy nie wynika bowiem żadna podstawa do sumowania kar z poszczególnych punktów (wskazanych tam przedziałów czasowych) a sposób sformułowania tych przepisów nie pozwala na przyjęcie, że przewidziana w nich kara za największe skrócenie/przekroczenie okresów aktywności, których dotyczą naruszenia wymienione w lp. 5.1-11, jest poprzedzona sankcjami z punktów poprzedzających". Tym samym niedopuszczalna jest praktyka sumowania kar w stosunku do jednego naruszenia przepisów transportu drogowego.

Podobnie należało ocenić zarzut podniesiony w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej. Wskazywana przez GITD okoliczność, że w wyniku uchylenia przez sąd pierwszej instancji zaskarżonych decyzji jedyną możliwością organu z uwagi na treść art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. jest konieczność umorzenia postępowania, mimo popełnienia przez skarżącą szeregu innych naruszeń z załącznika nr 3 do u.t.d. na kwotę 208.900 zł, w żadnym zakresie nie podważa legalności zaskarżonego wyroku.

Stosownie do art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres dwóch lat. Za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że realizując – w relacji do zasady pewności prawa – funkcję ochronną, wymieniony przepis prawa ustanawia instytucję przedawnienia prawa nałożenia kary, a to poprzez wprowadzenie ujemnej przesłanki procesowej wszczęcia oraz prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia sankcji administracyjnej (administracyjnej kary pieniężnej) za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Celem wprowadzonej regulacji jest z całą pewnością kształtowanie (treści) kompetencji organu administracji publicznej oraz kształtowanie obowiązków podmiotów w ramach stosunku prawnego wyznaczonego przepisami prawa materialnego. Wraz z upływem tego terminu – licząc "od dnia ujawnienia naruszenia" – następuje skutek w postaci wygaśnięcia kompetencji (uprawnienia) organu administracji publicznej do nałożenia sankcji administracyjnej i tym samym brak możliwości kształtowania sytuacji prawnej podmiotu, który swoim zachowaniem naruszył przepisy o transporcie drogowym (zob. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1103/22; zob. również wyroki NSA z dnia 11 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 961/22 oraz II GSK 1026/22).

Określając w taki właśnie sposób treść kompetencji organu administracji publicznej, art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. ustanawia więc materialny termin, w którym kompetencja ta może być wykonana, i wraz z upływem którego wygasa, a mianowicie, że wraz upływem 2 lat od dnia ujawnienia naruszenia nie może być wydana decyzja administracyjna o nałożeniu kary pieniężnej, zaś prowadzone w sprawie nałożenia tej kary pieniężnej postępowanie podlega umorzeniu. Wprowadzenie przez ustawodawcę 2-letniego terminu przedawnienia możliwości nałożenia kary przez organ od dnia stwierdzenia naruszenia, skutkująca koniecznością umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego, ma mobilizować organy do sprawnego przeprowadzenia postępowania i wydania prawidłowej, zarówno pod względem formalnym jak i merytorycznym, decyzji nakładającej karę. Skoro w realiach niniejszej sprawy organ naruszył przepisy prawa materialnego w zakresie sumowania kar za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców – co prawidłowo wykazał sąd pierwszej instancji – organ nie może oczekiwać, że z uwagi na treść art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. sąd zaniecha kontroli zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, tylko z tego powodu że ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zmuszony umorzyć prowadzone postępowanie administracyjne.

Zasadny natomiast okazał się zarzut podniesiony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji stwierdził naruszenie przez organy art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z lp. 5.1– 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. (z wyjątkiem lp. 5.4) jednak w uzasadnieniu brak jest argumentacji, odnoszącej się do wpływu powyższych naruszeń prawa materialnego na wynik sprawy. Jak wynika tymczasem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., na co słusznie wskazuje GITD, uchylenie decyzji organu może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy naruszenie prawa materialnego ma wpływ na wynik sprawy. Brak wykazania zależności pomiędzy naruszeniem przez organ prawa materialnego a wynikiem sprawy uznać zatem należy za istotną wadliwość uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.

Sąd pierwszej instancji pominął całkowicie okoliczność, iż wynikająca z zaskarżonej decyzji suma nałożonych na skarżącą spółkę kar ze wszystkich tytułów została ograniczona z kwoty 231.350 zł do wysokości 20 000 zł z uwagi na treść art. 92a ust. 5 pkt 2 u.t.d. Jak wskazał GITD wyłączając nawet wszystkie kary związane z nieprawidłowym zsumowaniem kar związanych z przekroczeniem czasu pracy kierowców ich łączna wysokość wynosiłaby 208.900 zł, zatem w dalszym ciągu przekraczałaby wymierzoną ostatecznie skarżącej spółce karę 20 000 zł.

Podkreślić należy, że uchylenie decyzji organu może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy uchybienia organu mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Należy zatem wskazać, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd pierwszej instancji, w zakresie w jakim nie podzielił stanowiska organu co do sumowania kar za naruszenia czasu pracy, nie wykazał wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Jak wyżej zaznaczono, w sprawie jest istotne, że sumaryczna kwota kary pieniężnej na skutek ujawnionych naruszeń wynosiła ponad 200 000 zł i została ograniczona zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym do kwoty 20.000 zł. Zatem, aby uchybienie organu, na które zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji dotyczące sumowania kar pieniężnych z poszczególnych punktów lp. 5.1, lp. 5.2, lp. 5.5, Ip. 5.6, Ip. 5.7, lp. 5.9 i Ip. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. mogło mieć wpływ na wynik sprawy, koniecznym było wykazanie, że odjęcie kwoty błędnego w ocenie sądu zsumowania kar pieniężnych obniżyłoby karę do kwoty niższej niż nałożona w przedmiotowej sprawie, bo tylko wówczas można byłoby stwierdzić istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem kwota, o którą należałoby pomniejszyć całościowy wymiar kar nie spowodowałaby obniżenia całościowej kary pieniężnej wymierzonej skarżącej poniżej kwoty 20 000 zł.

Stwierdzić zatem należało, że w okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzone przez sąd pierwszej instancji naruszenie przez organy przepisów prawa materialnego – art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z lp. 5.1– 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. nie mogło mieć jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., stanowiący podstawę do orzekania dla sądu pierwszej instancji przewiduje, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego też GITD zasadnie podniósł, że stwierdzone przez sąd pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego nie miało wpływu na wynik sprawy, a zatem skarga spółki powinna zostać przez sąd pierwszej instancji oddalona.

W myśl art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania odwoławczego przed NSA, Sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że stan prawny i faktyczny sprawy daje możliwość oceny legalności zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego, która nie naruszała prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia zasadności jednego z zarzutów kasacyjnych oraz uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. – orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz oddaleniu skargi.

O kosztach w wysokości 3900 zł orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 118) na które złożył się wpis od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie pełnomocnika organu za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.