Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia NSA del. Anna Maria Świderska, Protokolant Paweł Kowalczyk, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 525/12 w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 23 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2013, sygn. akt I Sa/Ke 525/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę S. K. (dalej "podatnik", "skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wyroku przedstawiony został stan faktyczny sprawy, z którego wynika że postanowieniem z dnia 23 lipca 2012r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego. Organ wskazał, że wobec podatnika prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 21 grudnia 2011r. o nr [...] obejmujących należności z tytułu podatku od nieruchomości wystawionych przez Wójta Gminy S. W toku egzekucji dokonano zajęcia prawa majątkowego dłużnika stanowiącego jego wynagrodzenie za pracę, o czym zawiadomiono go w dniu 5 lutego 2012r.

W dniu 17 lutego 2012r. podatnik złożył w organie egzekucyjnym pismo, w którym wniósł o umorzenie, ewentualnie o odstąpienie lub o zawieszenie prowadzonego wobec niego postępowania. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w jego ocenie płaci podatek od nieruchomości w zawyżonej wysokości w związku z czym egzekucja nie powinna być prowadzona do czasu rozwiania na drodze prawnej jego wątpliwości. Na wezwanie organu, tak zawierające pouczenie jak i zobowiązujące skarżącego do sprecyzowania wniosku, podatnik odpowiedzi nie udzielił. W związku z powyższym organ stosownie do udzielonego pouczenia i treści wniosku zakwalifikował pismo jako wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Odmawiając umorzenia postępowania organ wskazał na treść art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z dnia 2 listopada 2005r. DZ. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej "u.p.e.a.") gdzie wskazano przesłanki umorzenia. Wskazał dalej, że wśród wymienionych w tym przepisie przesłanek brak jest takiej na jaką powołuje się dłużnik prowadzonej egzekucji, tj. merytoryczną zasadność tytułu egzekucyjnego. Badanie zasadności zobowiązania podatkowego może odbywać się jedynie w toku postępowania podatkowego. Wyjaśnił nadto, że decyzja wymiarowa będąca podstawą egzekucji jest ostateczna i prawomocna (ISA/Ke 553/10). Organ powołał się nadto na treść art. 29 u.p.e.a. Dodatkowo wyjaśnił, że wierzyciel nie wyraził zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W skardze na powyższe postanowienie podatnik zarzucił wadliwość w ustaleniu wysokości egzekwowanego zobowiązania w podatku od nieruchomości. Wskazał, że opodatkowane grunty zostały niewłaściwie sklasyfikowane w związku z czym organ winien uwzględnić jego wniosek o umorzenie lub zawieszenie postępowania. Nadto wniósł o pomoc w uzyskaniu przed organem postulowanego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał skargę za bezzasadną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270, ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd podniósł, iż prawidłowo organ egzekucyjny w niniejszej sprawie wskazał, że nie jest (w myśl dyspozycji art. 29 u.p.e.a.) uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi nakierowane na merytoryczną kontrolę decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego.

Prawidłowo też organ zakwalifikował sprawę zgodnie z pierwszym wnioskiem skarżącego jako sprawę o umorzenie postępowania (wobec niesprecyzowania wniosku przez skarżącego). Merytoryczne zarzuty wobec tytułu egzekucyjnego nie są w myśl art. 59 § 1 u.p.e.a. podstawą do umorzenia postępowania. Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z dyspozycją art. 59 § 1 u.p.e.a. można podzielić na merytoryczne dotyczące bezpodstawności istnienia obowiązku, jak i formalnoprawne tj. istotne naruszenia proceduralne. Dokonana z urzędu kontrola nie wykazała istnienia żadnej z przesłanek o jakich mowa w tym przepisie. Sąd wskazał, że w sprawie brak było podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego albowiem przyczyny zawieszenia normuje art. 56 u.p.p.e.a. Przepis ten wymienia przyczyny zawieszenia, wśród których nie ma okoliczności na które powołuje się skarżący.

Dalsza przeprowadzona przez Sąd z urzędu kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że odpowiada ono prawu. Rolą Sądu była jedynie kontrola zaskarżonego postanowienia. Oznacza to, że wnioski skarżącego o spowodowanie korzystnych dla niego zmian w klasyfikacji gruntu nie mogły odnieść skutku albowiem takie działania podjąć może jedynie uprawniony do tego organ administracyjny.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wywiedziona została skarga kasacyjna, która podatnik zaskarżył tenże wyrok w całości zarzucając naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nieuzasadnione oddalenie skargi na decyzję, która wydana została z naruszeniem art. 65 § 1 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 170 i 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze. zm. dalej "O.p."), poprzez ich niezastosowanie.

Z uwagi na powyższe podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, bądź też uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Kielcach.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona podniosła, że organ podatkowy dokonał błędnej kwalifikacji jej wniosku z dnia 14 lutego 2012 r., uznając że jest to wniosek o umorzenie postępowania, a nie - jak powinno być – wniosek o umorzenie zobowiązania podatkowego. Fakt ten został wadliwie zaaprobowany przez Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji błędnej kwalifikacji żądania strony, prowadzone przez organy postępowanie od początku było dotknięte wadą bezprzedmiotowości, a pismo wniesione przez nią winno być w trybie art. 65 § 1 k.p.a. (art. 170 O.p.) przekazane do organu rzeczowo i miejscowo właściwego w sprawie umorzenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie może zostać uwzględniona.

Przystępując do oceny skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności wypada przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, które wyznaczają podniesione zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, jak też argumentacja przytoczona w uzasadnieniu tego środka zaskarżenia. Oznacza to, że NSA nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego lub postępowania przed tym sądem i musi skoncentrować swoją uwagę wyłącznie na weryfikacji zarzutów sformułowanych przez skarżącego oraz ich uzasadnienia.

Uwzględniając zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty oraz ich uzasadnienie, stwierdzić należy, że poddana sądowi kasacyjnemu sprawa ogranicza się wyłącznie do rozstrzygnięcia, czy WSA w Kielcach prawidłowo zaaprobował stanowisko organów, że żądanie zawarte w piśmie strony z dnia 14 lutego 2012 r. (data wpływu do organu egzekucyjnego - 17 lutego 2012 r.), dotyczyło umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie (jak postrzega to Autor skargi kasacyjnej) umorzenia "zobowiązania podatkowego".

Z treści ww. pisma, zatytułowanego "Skarga do organu nadzorczego U.S." wynika, że zobowiązany kwestionuje ustaloną w odrębnym trybie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Zaznacza jednocześnie, że toczy się zainicjowane przez niego postępowanie sądowe przed sądem powszechnym dot. skorygowania klasyfikacji terenów, a organ nie czekając na zakończenie tej sprawy "pospieszył się z wnioskiem o egzekucję niesłusznych należności". W związku z tym wnosi "o umorzenie ewent. odstąpienie lub zawieszenie tej kwoty do momentu zakończenia sprawy związanej z klasyfikacją gruntów". W wezwaniu z dnia 6 marca 2012 r. organ egzekucyjny, domagając się wyraźnego sprecyzowania zakresu żądania zaakcentował, że niedopełnienie tego warunku spowoduje kwalifikację wniosku zobowiązanego na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, takie okoliczności, jak: bezskuteczne wezwanie zobowiązanego przez organ do sprecyzowania zakresu żądania (wysłane do strony wezwanie, mimo dwukrotnego awizowania, nie zostało przez adresata pobrane z placówki pocztowej), fakt złożenia żądania w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego i to organowi egzekucyjnemu, jak też jego treść, w pełni uprawniały organ do potraktowania pisma strony, jako żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego. Do wniosku takiego prowadzić może również treść wniesionego przez zobowiązanego zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego, odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu tym strona m.in. podkreśliła, że chodzi jej o "zamknięcie tej sprawy w formie umorzenia lub zawieszenia" do momentu wydania rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy. W ocenie zatem składu orzekającego NSA nie budzi wątpliwości, że żądanie umorzenia lub zawieszenia "tej sprawy" do czasu wydania rozstrzygnięcia przez sąd powszechny w kwestii klasyfikacji gruntów, odnosiło się do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Brak natomiast w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących zignorowania przez Sąd pierwszej instancji faktu nie podjęcia przez organy czynności mających na celu weryfikację podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Uzupełniająco stwierdzić też należy, że skoro zdaniem pełnomocnika strony wniosek z dnia 14 lutego 2012 r. dotyczył umorzenia zaległości podatkowej, w skardze kasacyjnej winien być również podniesiony zarzut niezastosowania art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa.

Wbrew zatem twierdzeniom Autora skargi kasacyjnej, brak było podstaw do uznania, że postępowanie zainicjowane wnioskiem strony stało się bezprzedmiotowe i w związku z tym należało je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., jak też, że organ, do którego żądanie to wpłynęło był w sprawie niewłaściwy, w konsekwencji czego winien pismo strony przekazać niezwłocznie do organu właściwego (art. 65 § 1 k.p.a.).

Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).