Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2014 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 9 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego skargę oddala.

Rektor Uniwersytetu decyzją z dnia 9 stycznia 2014 r. Nr [....] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [....] 2013 r. Nr [.....] o odmowie przyznania M. B. zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2013/2014.

W podstawie prawnej decyzji wskazany został przepis art. 200a i 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm. dalej określanej jako p.s.w.), § 22 do 25 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2011 r. Nr 225, poz. 1351) oraz Regulamin przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Uniwersytecie (zarządzenie Rektora Uniwersytetu z [....] 2013 r.).

Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego:

M. B. na podstawie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [.....] z dnia [.....] 2013 r. została przyjęta na pierwszy rok stacjonarnych studiów trzeciego stopnia dziedzina nauki humanistyczne, dyscyplina nauki o sztuce, nauki o zarządzaniu, bibliologia i informatologia na Wydziale [.....].

Pismem z dnia 1 października 2013 r. M. B. wnosiła do Rektora o przyznanie jej zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2013/2014.

Rektor decyzją z dnia [.....] 2013 r. odmówił skarżącej wnioskowanego zwiększenia stypendium z uwagi na nieosiągnięcie minimalnej liczby punktów na liście rankingowej w procedurze przyjęcia na studia doktoranckie wymaganej do przyznania stypendium, która wynosiła 73,5 pkt, natomiast skarżąca osiągnęła liczbę 59.

M. B. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy, odwołując się do postępowania rekrutacyjnego, w trakcie, którego Komisja Rekrutacyjna nie uznała (nie oceniła) artykułu, który był przygotowywany do druku przez Zeszyty Naukowe Uniwersytetu [.....] w S. Seria: [.....], a którego była współautorką. W razie przyjęcia go, otrzymałaby dodatkowo 7,20 pkt. W ocenie skarżącej w kryteriach rekrutacji na studia doktoranckie nie sformułowano definicji "publikacji", tym samym brak jest podstaw do zastosowania zawężającej w jej ocenie wykładni, ograniczającej to pojęcie do publikacji opublikowanych. Wskazała na ścisły związek między wynikiem rekrutacji a wynikiem postępowania w przedmiocie przyznania jej zwiększenia stypendium dodając, że jednocześnie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję o przyjęciu na pierwszy rok studiów trzeciego stopnia.

Rektor Uniwersytetu , wydając decyzję odwoławczą, stwierdził na wstępie uzasadnienia tej decyzji, że w kwestii przyjęcia skarżącej na pierwszy rok stacjonarnych studiów trzeciego stopnia zapadła ostateczna decyzja Rektora z dnia [....] 2013 roku nr [.....].

Następnie organ wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 1 Regulaminu zwiększenie stypendium może być przyznane doktorantowi na pierwszym roku studiów doktoranckich, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym lub bardzo dobre wyniki w nauce w trakcie studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich. Zgodnie z § 6 ust. 6 pkt 7 Regulaminu za 100% doktorantów, którzy stanowią podstawę określenia 30% najlepszych doktorantów uprawnionych do otrzymywania zwiększenia stypendium doktoranckiego na danym roku studiów doktoranckich, uznaje się liczbę doktorantów pierwszego roku studiów doktoranckich w dniu 31 grudnia poprzedniego roku akademickiego. Na podstawie § 6 ust. 5 pkt 4 Regulaminu przy ustalaniu 30% najlepszych doktorantów należy stosować metodę zaokrąglania w dół.

Nawiązując do stanu faktycznego sprawy, organ powołał się na ustalenie, że w roku akademickim 2013/2014 na pierwszym roku studiów doktoranckich na Wydziale [....] możliwych do przyznania było 9 zwiększeń stypendium doktoranckiego. Skarżąca zajęła 16 miejsce na liście rankingowej i znalazła się poza grupą 30% najlepszych doktorantów na pierwszym roku studiów. Ocena jej pracy została wykonana w oparciu o kryteria rekrutacyjne przyjęte dla stacjonarnych studiów doktoranckich uchwałą nr 14 Rady Wydziału [....] z dnia [....] 2012 roku oraz w oparciu o przyjęte 20 marca 2013 r. przez Radę Wydziału "Zasady punktacji i oceny uczestników studiów doktoranckich na Wydziale [.....], wykorzystywane w procedurze przyznawania stypendiów doktoranckich". Organ odniósł się do zarzutu odwołania i wskazał, że termin "publikacja" oznacza "rzecz opublikowaną". Zgodnie z interpretacją powszechnie przyjętą, tekstu, który nie jest publicznie dostępny, to znaczy nie jest opublikowany, nie można określać mianem publikacji. Zasada ta jest stosowana na Wydziale [....] w stosunku do oceny osiągnięć naukowych kandydatów na studia oraz w odniesieniu do oceny osiągnięć naukowych doktorantów wyższych lat studiów. W momencie wydania tekstu skarżącej będzie mógł on zostać uwzględniony w ocenie jej dorobku naukowego podczas składania wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego w przyszłym roku akademickim.

M. B. wniosła na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zarzuciła w niej naruszenie:

- art. 107 § 1 i 2 Kpa w zw. z art. 207, 175 ust. 3, 176 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez błędne uzasadnienie sposobu obliczania 30% najlepszych doktorantów uprawnionych do pobierania zwiększonego stypendium,

- art. 200 a ust. 1 tej ustawy poprzez błędne przyjecie, że 30% najlepszych studentów na poszczególnych latach należy obliczać według stanu liczby studentów na danym roku na dzień 31 grudnia poprzedniego roku akademickiego, co znajduje odzwierciedlenie w § 6 ust. 5 pkt 1 i 7 Zarządzenia nr [....] Rektora Uniwersytetu z [.....] 2013 r. w sprawie Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na [....]

- pkt. 2.3 Załącznika nr 1 do uchwały Nr [....] Senatu [...] z [.....] 2012 r. w sprawie ustalenia szczegółowych warunków i trybu naboru na pierwszy rok studiów trzeciego stopnia, w tym limitów przyjęć w roku akademickim 2013/2014 w zw. z art. § 5 ust. 1 zarządzenia Nr [....] poprzez błędne obliczenie punktów w postępowaniu rekrutacyjnym, które stanowią podstawę uzyskania zwiększenia stypendium doktoranckiego.

W uzasadnieniu skargi M. B. zwróciła uwagę, że zaskarżona decyzja uniemożliwia kontrolę, gdyż nie odnosi się do zarzutów odwołania, w szczególności nie wyjaśnia, w jaki sposób liczono 30% najlepszych doktorantów, podając jedynie, że możliwym było przyznanie 9 zwiększeń stypendiów a warunkiem ich przyznania było uzyskanie co najmniej 64 pkt. Ponadto organ odwołał się do opinii kierownika studiów doktoranckich, podczas gdy żaden przepis prawa nie zobowiązuje do wypowiadania się w kwestii przyznania zwiększenia stypendium przez ten organ. Skarżąca przedstawiła własną wykładnię Regulaminu, podnosząc, że 30% najlepszych doktorantów na poszczególne lata studiów oznacza, że skoro na każdym roku studiów studiuje określona liczba osób, to z tej liczby 30% doktorantom przysługują dodatkowe stypendia. Nie można w ocenie skarżącej liczby 30% doktorantów dla danego roku obliczać na podstawie ogólnej liczby doktorantów danego roku. Tym samym 100% doktorantów danego roku studiów doktoranckich powinna stanowić liczba wszystkich doktorantów na danym roku studiów, natomiast 30% najlepszych doktorantów wynikać powinno z listy doktorantów. Skarżąca wskazała, że niedopuszczalnym jest, by akt władztwa zakładowego wewnętrzny był sprzeczny z przepisem ustawy. Wyliczyła, że za 100% doktorantów na pierwszy roku studiów należało przyjąć liczbę 46 studentów, którzy w roku akademickim 2013/2014 rozpoczęli studia. Obliczenie 30% tak przyjętej podstawy dałoby wynik 13 zwiększonych stypendiów, a nie 9, jak ustalił organ.

Skarżąca podniosła też zarzut dotyczący zawężenia pojęcia "publikacja" w toku postępowania rekrutacyjnego, który spowodował przyznanie jej niższej liczy punktów, wskazując, że w pkt. 2.3 Załącznika nr 1 do uchwały Nr [.....] nie zdefiniowano tego pojęcia.

Zdaniem skarżącej w wyniku wadliwego postępowania rekrutacyjnego organów i niezasadnego obniżenia punktacji, nie przyznano jej zwiększenia stypendium doktoranckiego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) wojewódzkie sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wyniki postepowania( art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Kierując się kryterium legalności Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może zostać uwzględniona.

W rozpatrywanej sprawie kwestią zasadniczo sporną jest ustalenie, z którego roku studiów doktoranckich należy obliczać liczbę 30% doktorantów uprawnionych do otrzymania zwiększenia stypendium.

Na wstępie przypomnieć należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 listopada 2000 r., SK 18/99 (OTK 2000/7/258) stwierdził, że: "przez autonomię szkół wyższych rozumieć należy konstytucyjnie chronioną sferę wolności prowadzenia badań naukowych i kształcenia, w ramach obowiązującego porządku prawnego. Oznacza to, że Konstytucja RP zakłada istnienie aktów wewnętrznych tych uczelni i że uczelnie regulują tymi aktami zakładowymi, zgodnymi z prawem - prawa i obowiązki studentów". Płynie stąd jednoznaczny wniosek, że granice autonomii uczelni są wyznaczone przez normy prawa powszechnie obowiązującego. Tym samym jest oczywiste, że wewnętrzne akty normatywne organów uczelni nie mogą naruszać przepisów rangi ustawowej. Jeżeli do tego dochodzi, to mamy do czynienia w przypadkiem jaskrawego i rażącego naruszenia – wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP – zasady praworządności.

Wyrazem autonomii wyższej uczelni jest zawarte w art. 186 ust. 1 p.s.w. upoważnienie ustawowe dla rektora do ustalenia szczegółowego regulaminu, określającego m.in. szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, który z mocy art. 199 § 2 p.s.w, ma zastosowanie do doktorantów.

Uprawnienie rektora do ustanowienia szczegółowych kryteriów udzielania świadczeń pomocy materialnej, w tym zwiększenia stypendium doktoranckiego przewidzianego art. 200 p.w.s., o jakie ubiega się skarżąca, oznacza prawo do skonkretyzowania ich warunków, które trzeba spełnić, aby zwiększenie stypendium otrzymać np. poprzez określenie sposobu obliczenia 30 % najlepszych doktorantów uprawnionych do zwiększenia stypendium. Odniesienie określonych tym przepisem 30% najlepszych doktorantów w przypadku pierwszego roku do stanu liczby studentów/doktorantów na danym roku na dzień 31 grudnia roku akademickiego poprzedniego, nie jest pominięciem żadnego z warunków ustawowych, ani dodaniem innego kryterium, a jedyne stanowi konkretyzację realizacji kryterium przewidzianego ustawą p.s.w. Niewątpliwie przyznanie uczelniom autonomii nie może naruszać konstytucyjnej hierarchii źródeł prawa, jednakże w sytuacji, gdy akty wewnętrzne uczelni mieszczą się w kompetencjach określonych ustawą i w żaden sposób nie naruszają zasad konstytucyjnych, Sąd nie znajduje żadnych podstaw do kwestionowania ich zastosowania.

Drugą kwestią sporną jest sposób punktowania artykułów przyjętych do druku.

Argumentacja skarżącej, dotycząca tożsamości zakresu pojęć " artykuł przyjęty dodruku " oraz " publikacji" przeczy podstawowej z zasad zastosowania wykładni językowej, nakazującej w razie wątpliwości przyjąć potoczne rozumienie znaczenia wyrażenia, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym może być definicja legalna, jaką jest np. art. 2 ust 1 i 2 p.s.w. W rozpatrywanym przypadku, co do pojęcia " publikacji " takiego przepisu szczególnego nie ma, a trudno nie zgodzić się, że potocznie przez publikację rozumie się rzecz publicznie dostępną, a nie mającą być w przyszłości przedmiotem publikacji. Reasumując, publikacją jest artykuł opublikowany, natomiast artykuł przyjęty do druku nie jest przedmiotem punktacji, której domaga się skarżąca, gdyż regulamin tego nie przewiduje.

Na koniec trzeba podkreślić, że podstawą punktacji określającej uprawnienia do zwiększenia stypendium jest wynik uzyskany w postępowaniu rekrutacyjnym. Decyzja Rektora Uniwersytetu w przedmiocie przyjęcia M. B. na pierwszy rok studiów stacjonarnych trzeciego stopnia została uchylona przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 28 maja 2014r. III SA/Kr 157/14, co oznacza, że w dacie wydania rozpatrywanej decyzji dotyczącej zwiększenia stypendium pozostawała w obrocie prawnym, co uzasadniało wydanie przez Rektora decyzji z uwzględnieniem ustalonej w wyniku rekrutacji punktacji. Sąd z kolei ocenia decyzję uwzględniając stan sprawy w dacie jej wydania, natomiast późniejsze uchylenie wyżej wspomnianej decyzji stanowić może podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Z powyższych względów Sąd nie znajduje podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.