Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w Ł. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 376/19 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 25 września 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 376/19 po rozpoznaniu skargi A. Sp. z o.o. w Ł. - na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie określenia wysokości zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami - w punkcie pierwszym uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 2 i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Włocławek z [...] października 2018 r. w zakresie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za 2013 r., w punkcie drugim umorzył postępowanie administracyjne, w punkcie trzecim zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku na rzecz A. Sp. z o.o. w Ł. kwotę 3.657 zł (słownie: trzy tysiące sześćset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku w odniesieniu do kosztów Sąd ten wskazał, że o zwrocie kosztów postępowania w wysokości 3.657 zł postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 206 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi (1.840 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (1.800 zł) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł). Miarkowanie kosztów (przyznano 1/3 wynagrodzenia wynikającego z ww. rozporządzenia) na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd uzasadnił to tym, że sprawa dotyczy kolejnej, podobnej sprawy i treści skargi na decyzję w przedmiocie zwrotu dotacji; przy czym pełne koszty zostały zasądzone w sprawach o sygn. akt I SA/Bd 377/19 i I SA/Bd 378/19.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, zawarte w pkt III wyroku skarżąca Spółka zarzuciła:

I naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, a mianowicie:

1) art. 206 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie miał miejsce uzasadniony przypadek umożliwiający odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości, w sytuacji gdy przesłanki takie nie zaistniały, a skarga została uwzględniona wobec czego Sąd nie był uprawniony do obniżenia wynagrodzenia za zastępstwo procesowe, a także z uwagi na brak odpowiedniego postanowienia na tle stanu faktycznego przedmiotowej sprawy uzasadniającego zastosowanie art. 206 p.p.s.a.,

2) art. 200 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżącemu wobec uwzględnienia skargi Sąd winien przyznać zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw,

II naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia tj.:

1) § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zasądzeniu tytułem zastępstwa procesowego kwoty w wysokości 1800 zł zamiast stawki minimalnej w kwocie 5400 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W myśl zaś art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 p.p.s.a. w przywołanym brzmieniu obowiązuje od dnia 15 sierpnia 2015 r., został zmieniony przez art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). W nowym stanie prawnym uznanie, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest uzależnione od konieczności częściowego uwzględnienia skargi.

Jak wskazuje się w literaturze, w aktualnym brzmieniu tego przepisu możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 200 p.p.s.a., powiązano, tak jak w postępowaniu kasacyjnym (art. 207 § 2 p.p.s.a.), z pojęciem niedookreślonym, jakie stanowi "uzasadniony przypadek". Pojęcie to daje swobodę sądowi orzekającemu w sprawie, ale jednocześnie wymaga odpowiedniego wyjaśnienia na tle konkretnego stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku. Jednocześnie utrzymano rozwiązanie z obowiązującej do 15 sierpnia 2015 r. regulacji, że taka sytuacja występuje w szczególności, gdy skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu (zob. M. Niezgódka-Medek: Komentarz do art. 206, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, uwaga 4).

W orzecznictwie podkreśla się natomiast, że "uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., jest przypadek sprawy sądowoadministracyjnej, w której wystąpiły następujące okoliczności: niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, brak skonkretyzowania umowy między stroną skarżącą a jej pełnomocnikiem, istnienie wątpliwości, czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt I OZ 930/16 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16; dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Warunkiem prawidłowego zastosowania przez Sąd I instancji art. 206 p.p.s.a. jest wskazanie, dlaczego Sąd uznał, że zachodzi przypadek uzasadniający zasądzenie jedynie części kosztów. Intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednakże w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11).

Wbrew wywodom zawartym w zażaleniu Sąd I instancji odstępując od zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w części nie naruszył art. 206 p.p.s.a..

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu art. 206 p.p.s.a.

Z oceną przyjętą przez Sąd I instancji – dopuszczającą dostosowanie wynagrodzenia pełnomocnika do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy – należy się zgodzić. Pogląd ten znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 544/16, z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 668/16), wskazującym, że wielość analogicznych spraw, prowadzonych przez tego samego pełnomocnika daje podstawę do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie art. 206 p.p.s.a.. Zatem za chybiony należy uznać zarzut, że Sąd nieprawidłowo przyjął, iż w niniejszej sprawie miał miejsce uzasadniony przypadek umożliwiający odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części. Gdy tymczasem jak wskazuje literatura i orzecznictwo tożsamy przedmiot spraw może być uzasadnionym powodem odstąpienia od zasądzenia pełnego zwrotu kosztów postępowania w części dotyczącej wynagrodzenia pełnomocnika.

Uzasadnionym powodem miarkowania kosztów zastępstwa procesowego była okoliczność, że Sąd I instancji rozpoznawał skargi strony skarżącej o tożsamym stanie faktycznym i prawnym. Sąd dokładnie wyjaśnił w uzasadnieniu, że sprawy były podobne ponadto także: "treści skargi na decyzję w przedmiocie zwrotu dotacji; przy czym pełne koszty zostały zasądzone w sprawach o sygn. akt I SA/Bd 377/19 i I SA/Bd 378/19.

Jednocześnie za błędne należy uznać stanowisko autora zażalenia, że miarkowanie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 206 p.p.s.a. nie może prowadzić do przyznania kosztów zastępstwa procesowego poniżej stawek minimalnych wynikających z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. Skoro z treści tego przepisu wyraźnie wynika, że sąd może nawet w całości odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania (a więc nie przyznać stronie żadnych kosztów), to tym bardziej uzasadniona jest teza, że może stronie przyznać koszty w kwocie niższej niż wspomniane stawki minimalne.

Zważywszy na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.