Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 1 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 973/25 o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2025 r., znak SKO.4000-1189/2024 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 16 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie odrzucił przedmiotową skargę. W uzasadnieniu wskazał, że zarządzeniem z 25 kwietnia 2025 r. stowarzyszenie zostało wezwane do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez:

- wskazanie z imienia i nazwiska wszystkich członków stowarzyszenia wraz z ich aktualnymi adresami zamieszkania,

- nadesłanie stosownego dokumentu potwierdzającego, że wskazane osoby są członkami stowarzyszenia (np. uchwała, statut, lista),

- nadesłanie uchwały podpisanej przez wszystkich członków stowarzyszenia

o wniesieniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach

z 30 grudnia 2024 r.,

- nadesłanie aktualnego zaświadczenia o wpisie stowarzyszenia do rejestru stowarzyszeń zwykłych,

- nadesłanie uchwały podpisanej przez wszystkich członków stowarzyszenia o udzieleniu pełnomocnictwa K. K. do reprezentowania stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi, ewentualnie nadesłanie egzemplarza skargi podpisanego przez wszystkich członków stowarzyszenia,

- nadesłanie 1 odpisu skargi wraz z kserokopiami dołączonych do skargi załączników.

Ponadto strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych. Przewodniczący Wydziału wyznaczył 7-dniowy termin na wykonanie ww. wezwań pod rygorem odrzucenia skargi.

Wezwania zostały doręczone stronie skarżącej 6 maja 2025 r. W dniu 12 maja 2025 r. strona skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w wymaganej wysokości (k. 28). Dnia 16 maja 2025 r. (data nadania w placówce pocztowej: 13 maja 2025 r., k. 27) wpłynęła korespondencja od stowarzyszenia zawierająca kopię listy członków założycieli stowarzyszenia, deklarację członka przystępującego do stowarzyszenia, uchwała członków stowarzyszenia upoważniająca K. K. do reprezentowania stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi, potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego. Ponadto stowarzyszenie wniosło o wydłużenie terminu na przedstawienie zaświadczenia o wpisie stowarzyszenia do rejestru stowarzyszeń zwykłych o 7 dni, ponieważ taki termin na wydanie wniosku ma urząd. W dniu 21 maja 2025 r. (data nadania: 16 maja 2025 r., k. 31) do sądu wpłynęło pismo zawierające wymagane zaświadczenie o wpisie stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych.

Zdaniem sądu pierwszej instancji z przedstawionego powyżej stanu faktycznego wynika, że strona skarżąca nie uzupełniła w terminie ustawowym wszystkich braków formalnych skargi – przesłanie zaświadczenia o wpisie stowarzyszenia do ewidencji nastąpiło 16 maja 2025 r. (data stempla pocztowego), tj. po upływie 7-dniowego terminu wynikającego z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Sąd zwrócił uwagę, że ww. termin nie może być przedłużony ani skrócony. Jedynie zastosowanie się przez stronę do wezwania w tym terminie sanuje braki pisma ze skutkiem od chwili jego wniesienia. Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd zwrócił uwagę, że przedstawiciel stowarzyszenia, przygotowując skargę do sądu, powinien wiedzieć lub zapoznać się z przepisami p.p.s.a. dotyczącymi wymogów formalnych skutecznie wniesionej skargi. Oczekiwanie na wezwanie sądu w zakresie wymaganych dokumentów - załączników do skargi niezbędnych do wykazania podmiotowości prawnej i sposobu reprezentacji skarżącego stowarzyszenia i złożenie wniosku do Prezydenta m. st. Warszawy o wydanie stosownego zaświadczenia dopiero po otrzymaniu wezwania sądu, świadczy o braku po stronie skarżącego należytej dbałości o własny interes prawny.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło stowarzyszenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W myśl art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych wyszczególnionych w art. 46 § 1 i § 2 p.p.s.a., przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.

W świetle powyższych przepisów zaskarżone postanowienie pozornie odpowiada prawu. Bezspornie w sprawie stowarzyszenie, będąc prawidłowo wezwane i pouczone, w zakreślonym terminie nie przedstawiło zaświadczenia o wpisie do rejestru stowarzyszeń zwykłych, co oznacza, że zmaterializowała się przesłanka zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Niemniej należało zwrócić uwagę, że stowarzyszenie uzupełniło w terminie wszystkie pozostałe braki oraz zwróciło się do sądu o "wydłużenie terminu" do przedstawienia ww. zaświadczenia, wskazując, że z uwagi na wymogi proceduralne uzyskania tego dokumentu nie jest możliwie nadesłanie go w zakreślonym terminie. Nadto, nadało do sądu ww. zaświadczenie tego samego dnia, w którym je uzyskało.

Rację ma sąd pierwszej instancji, że termin określony w art. 49 § 1 p.p.s.a. nie ulega przedłużeniu, natomiast podlega on przywróceniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo stowarzyszenia uzupełniające braki (data nadania 13 maja 2025 r.) wraz z pismem zawierającym w załączeniu wymagane zaświadczenie (data nadania 16 maja 2025 r.) stanowi swoisty wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, który sąd pierwszej instancji powinien był rozpoznać przed ewentualnym odrzuceniem skargi z uwagi na zasady ekonomiki procesowej. W sytuacji bowiem uwzględnienia wniosku, skarga nie podlegałaby odrzuceniu. Całkowite pominięcie przez ten sąd wniosku strony o "wydłużenie terminu" do przedstawienia ww. zaświadczenia oraz faktu, że stowarzyszenie nadało żądany dokument tego samego dnia, w którym je uzyskało, świadczy o nadmiernym formalizmie, przez który strona postępowania doznała ujemnych skutków procesowych. Zaskarżone rozstrzygnięcie w okolicznościach niniejszej sprawy jawiło się jako niesprawiedliwie, skoro strona próbowała wykonać wezwanie sądu i informowała sąd o występującej w sprawie obiektywnej, niezależnej od niej przeszkodzie w uzyskaniu zaświadczenia, zaś sąd w żaden sposób nie odniósł się do tych informacji i prośby strony o wydłużenie terminu (co oczywiście nie mogło nastąpić, ale stronie przysługiwał wniosek o przywrócenie terminu, o czym sąd mógł poinformować stronę). Wbrew stanowisku sądu w obecnym stanie prawnym brak jest podstaw, aby wymagać od strony skarżącej, aby dysponowała takim zaświadczeniem przed wniesieniem skargi.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.