Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Po 52/24 w sprawie ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 17 listopada 2023 r. nr 1140/23/2023 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki i któremu zagraża utrata płynności finansowej spowodowana agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. O. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Po 52/24 oddalił skargę P. O. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu (dalej: organ) z dnia 17 listopada 2023 r., nr 1140/23/2023 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w części.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, w której zaskarżył orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) § 13zw ust. 1 pkt 3a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie zadań ARiMR) poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu i uznanie, że:

a) dla przyznania dofinansowania musi zachodzić konieczność istnienia związku pomiędzy skupem zboża a produkcją zwierzęcą prowadzoną przez kupującą;

b) dla przyznania dofinansowania musi zachodzić konieczność wykazania związku pomiędzy ilością zakupionego zboża a celem dla którego zboże zostało zakupione;

c) posiadanie przez kupującą jednej świni świadczy o tym, że kupująca nie prowadzi działalności gospodarczej zgodnie w wpisem do rejestru listy działalności pod numerem [...]; rodzaj działalności: chów i hodowla świń;

w sytuacji, gdy brak jest zapisów w rozporządzeniu w sprawie zadań ARiMR nadających kompetencje organom i sądom administracyjnym do dokonywania kontroli zasadności lub racjonalności zawierania umów cywilnoprawnych pomiędzy kontrahentami będącymi stronami umowy sprzedaży pszenicy lub gryki, wymienionymi w treści pkt 3a ust. 1 § 13zw ww. rozporządzenia, a sam fakt wpisów stron w odpowiednich rejestrach i wystawienie dokumentu sprzedażowego jak faktura VAT są wystarczające w celu uzyskania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. i któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.

2) § 13zw ust. 7 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR poprzez dokonanie błędnej, całkowicie dowolnej wykładni, polegającej na uznaniu, że zawarcie umowy pomiędzy skarżącym a kupującą oraz potwierdzenie faktu zakupu przez wystawienie faktur VAT nr [...] z dnia [...] lipca 2023 r. oraz nr [...] z dnia [...] lipca 2023 r. jest niewystarczające aby zachodziły przesłanki pozytywne zawarte w § 13zw ust. 7 rozporządzenia, gdyż kontroli podlegają publicznoprawne przymioty obu stron umowy (takie jak status producenta rolnego i legitymowanie się numerem indentyfikacyjnym, bycie mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem) oraz związek między zakupem zboża a prowadzoną przez kupujące produkcją zwierzęcą na skutek czego organ administracyjny oraz sąd administracyjny dokonali (ponad swoje kompetencje) błędnej oceny, braku zasadności prowadzenia działalności przez kupującą w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również skupu zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia WSA i rozpoznanie skargi co do istoty sprawy, rozpoznanie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego przed Sądami obu instancji, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie jako całkowicie bezzasadnej oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.

Pismem procesowym z [...] września 2024 r. skarżący podtrzymał wnioski i twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej, jednocześnie wskazując, że stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę kasacyjną mija się z zasadą praworządności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.

Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Spór w sprawie niniejszej dotyczy prawidłowości wykładni § 13zw rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR w zakresie jego przepisów ust. 1 pkt 3a oraz ust. 7.

Zgodnie z dyspozycją § 13zw ust. 1 pkt 3a ww. aktu jednym z warunków udzielenia producentowi rolnemu pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR, jest dokonanie sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. Z kolei ust. 7 § 13zw ww. rozporządzenia stanowi, że do wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, dołącza się kopie faktur VAT lub ich duplikaty potwierdzające sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. W przedmiotowej sprawie skarżący wskazywał, że kupująca pszenicę była podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą.

Skarżący kasacyjnie wskazuje, że rozporządzenie nie nadaje kompetencji do dokonywania kontroli zasadności lub racjonalności zawierania umów cywilnoprawnych pomiędzy kontrahentami umowy sprzedaży pszenicy lub gryki wymienionymi w art. § 13zw ust. 1 pkt 3a rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR, "a sam fakt wpisów stron w odpowiednich rejestrach i wystawienie dokumentu sprzedażowego jak faktura VAT są wystarczające w celi uzyskania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki" we wskazanym w przepisie okresie. Jego zdaniem, dokonana przez Sąd I instancji wykładnia § 13zw ust. 7 ww. rozporządzenia jest błędna i całkowicie dowolna poprzez uznanie, że kontroli podlegają publicznoprawne przymioty obu stron umowy oraz związek pomiędzy zakupem zboża a prowadzoną przez kupującego produkcją zwierzęcą.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykładnia dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa, a argumenty skarżącego kasacyjnie nie zasługiwały na uwzględnienie. Zauważyć bowiem należy, że powołane wyżej przepisy rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR odwołują się do warunku w postaci sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom "prowadzącym" wskazaną w nich działalność - w sprawie miała to być działalność w związku z produkcją zwierzęcą. Jednoczenie, co także ma znaczenie, regulacje te nie odwołują się do dokonania bądź niedokonania określonego wpisu w stosownym rejestrze; w sprawie: w rejestrze siedzib stada. Zatem okoliczność czy kupujący jest podmiotem prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż, czy podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną produkcją zwierzęcą w określonym okresie, oceniana winna być w odniesieniu do działalności rzeczywistej, tj. działalności faktycznie prowadzonej przez podmiot, który nabył pszenicę lub grykę, nie zaś działalności jedynie formalnie zadeklarowanej, tj. wynikającej wyłącznie z rejestrów. Innymi słowy, wskazane regulacje rozporządzenia ustanawiają warunek zgodnie z którym rolnik może uzyskać pomoc finansową, jeśli podmiot kupujący od niego pszenicę lub grykę zakupuje zboże w związku – a zatem na potrzeby – prowadzonej rzeczywiście (a nie tylko potencjalnej, przewidywanej) produkcji zwierzęcej.

Jak zatem wynika z powyższego, na gruncie przepisów § 13zw ust. 1 pkt 3a oraz ust. 7 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR, niewystarczające jest dla przyznania pomocy finansowej rolnikowi sprzedającemu pszenicę lub grykę sam fakt udokumentowania sprzedaży podmiotowi, który zarejestrował siedzibę stada. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym z przepisu § 13zw ust. 1 pkt 3a ww. rozporządzenia wynika konieczność istnienia związku pomiędzy skupem zboża a produkcją zwierzęcą prowadzoną przez kupującą. A zatem także związku pomiędzy ilością zakupionego zboża a celem dla którego zboże zostało zakupione: wykarmienia zwierząt, których produkcją zajmuje się kupujący. Sam formalnoprawny status podmiotu kupującego jako osoby mającej zarejestrowane stado nie wystarcza zatem aby uznać spełnienie przesłanek z tego przepisu.

W odniesieniu do twierdzeń skarżącego kasacyjnie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że WSA podkreślił, że poza kontrolą zarówno organu, jak i sądu administracyjnego pozostaje swoboda wyboru kontrahenta. W związku z powyżej przedstawioną wykładnią, w sprawie przyznania pomocy finansowej sprzedającemu pszenicę lub grykę znaczenie ma, oprócz innych warunków wymienionych w § 13zw ust. 1 rozporządzenia w sprawie zadań ARiMR związek między zakupem zboża od ubiegającego się o pomoc finansową rolnika a prowadzoną przez kupującego produkcją zwierzęcą.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. ją oddalił.

O zasądzeniu kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1860).