Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 10 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 kwietnia 2026 roku sprawy ze sprzeciwu D. P. od decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 29 grudnia 2025 roku nr 259/2025 znak: WOP.7721.182.2025.BZ w przedmiocie nakazu doprowadzenia rzędnych terenu do stanu poprzedniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz skarżącej D. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.

1. Decyzją nr 259/2025 z dnia 29 grudnia 2025 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – zwanej dalej jako: "k.p.a.", uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 19 sierpnia 2025 r. nr 25/2025 wraz z poprzedzającym ją postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 23 listopada 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

1. W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji wskazał, że przy piśmie z dnia 27 lipca 2012 r. Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego przekazał do organu I instancji pismo z dnia 19 lipca 2012 r. S. P., zawierające prośbę o interwencję w sprawie zalewania nawet przez umiarkowane opady posesji nr [...] przy ul. [...].

2. W dniach 22-24 sierpnia 2012 r. organ I instancji przeprowadził oględziny, w trakcie których ustalił, że na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w P. istnieją 2 budynki mieszkalne. Budynek frontowy jest w trakcie budowy w oparciu o pozwolenie na budowę udzielone decyzją nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r. Stwierdzono, że teren wokół realizowanego budynku został podniesiony. Nawieziona została ziemia niezgodnie z projektem zagospodarowania działki. Projektowany poziom posadowienia wynosi 206,65 mnpm przy rzędnej terenu przy budynku 206,2 mnpm. Dodatkowo w południowo-wschodniej części działki wykonano przydomową oczyszczalnię ścieków oraz wygrodzono działkę od strony ul. [...] ogrodzeniem z siatki ocynkowanej na słupach stalowych o wys. 1,5 m. Inwestor okazał zgłoszenia robót budowlanych obejmujących wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków i ogrodzenia działki od strony ul. [...] złożone w Urzędzie Miasta w dniu 3 września 2012 r. Ponadto przy zachodniej granicy (ok. 1 m od granicy) ustawiono dwa garaże metalowe. Nie okazano żadnych dokumentów w zakresie stanowiska organu administracji budowlanej odnośnie zgłoszenia zamiaru wykonania ogrodzenia i oczyszczalni ścieków. M. J. oświadczył, że ojciec K. J. buduje budynek dla syna i wyjaśnił, że budowa jest niezakończona a teren wokół budynku zostanie doprowadzony do zgodności z projektem po zakończeniu budowy. Blaszane garaże są wykorzystywane jako zaplecze budowy i będą wykorzystywane do zakończenia robót budowlanych.

3. W dniu 25 listopada 2014 r. do organu I instancji wpłynęła decyzja Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, którą przeniesiono decyzję z dnia 17 września 2009 r. Nr 495/2009, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą K. J. pozwolenia na kontynuację budowy budynku mieszkalnego na istniejących fundamentach wraz z budową bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe na działce nr ewid. [...], położonej przy ul. [...] w P. , na rzecz M. J. .

4. W dniu 10 stycznia 2017 r. do organu I instancji wpłynęła decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 grudnia 2016 r., znak: DOA.7710.704.2016.JOO, którą uchylono decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 16 maja 2016 r. Nr 121/2016 odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 17 września 2009 r. Nr 495/2009 i umorzono postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 17 września 2009 r. Nr 495/2009 został wniesiony przez podmiot nieposiadający legitymacji prawnej.

5. Pismem z dnia 14 maja 2018 r. Zastępca Dyrektora Wydziału Infrastruktury i Rolnictwa Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Ł. wystąpił do organu I instancji o podjęcie działań kontrolnych inwestycji polegającej na kontynuacji budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego na istniejących fundamentach, w szczególności pod względem wysokości rzędnej terenu. W piśmie tym podniesiono m.in., że: organ wojewódzki na podstawie przeprowadzonej analizy projektu budowlanego, w tym mapy sytuacyjno-wysokościowej, aktualnej na dzień 6 lutego 2009 r., zatwierdzonej decyzją nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r., ustalił, iż przez działkę nr ewid. [...] przebiega rzędna 206,0. Z projektu budowlanego nie wynika, iż inwestor w związku z budową przedmiotowego domu mieszkalnego wnosił o zgodę organu administracji architektoniczno-budowlanej na podwyższenie terenu. Z przekazanych zdjęć wynika, iż prawdopodobnie poziom gruntu rodzimego przy budynku został podniesiony. Na podstawie analizy całego materiału dowodowego, organ wojewódzki zauważył, iż zostały wykonane schody przed głównym wejściem do budynku mieszkalnego (strona zachodnia). Na rzucie przyziemia w projekcie budowlanym, przekroje, rys. 2 projektant schodów nie uwzględnił. Posadowienie tego budynku zaprojektował na gruncie rodzimym, bez podwyższenia rzędnych terenu.

6. W dniu 6 lipca 2018 r. organ I instancji przeprowadził oględziny na spornym terenie, w trakcie których ustalił, że budynek mieszkalny został wybudowany w oparciu o pozwolenie na budowę decyzją Nr 495/2009 z 17 września 2009 r. Nie stwierdzono istotnych odstępstw zrealizowanego budynku od zatwierdzonego projektu budowlanego. Organ nie może w sposób oczywisty odnieść się do poziomu rzędnych terenu inwestycji. W tym celu niezbędne jest pozyskanie specjalistycznej opinii geodezyjnej, która winna odnosić się do aktualnego poziomu gruntu w stosunku do stanu projektowanego. Załącznik do ww. protokołu to: dokumentacja fotograficzna oraz dokumenty dotyczące postępowania cywilnego w sprawie zalewania działki D. P. .

7. Organ I instancji w dniu 23 lipca 2018 r. postanowieniem Nr 17/2018, wydanym na podstawie art. 81c ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nałożył na M. J. obowiązek dostarczenia w terminie do dnia 31 sierpnia 2018 r. geodezyjnej inwentaryzacji terenu działki o nr ewid. [...] przy ul. [...] wraz z terenami przyległymi z ustaleniem i naniesieniem aktualnych charakterystycznych rzędnych wysokościowych ukształtowania terenu wraz z oceną techniczną odnoszącą się do zmian w zakresie zagospodarowania działki w odniesieniu do projektu zagospodarowania działki załączonego do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego Nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r.

8. Organ I instancji w dniu 31 stycznia 2019 r. postanowieniem Nr 5/2019, wydanym na podstawie art. 262 § 2 k.p.a. i art. 264 § 1 k.p.a. wezwał M. J. do wpłacenia na podany nr konta zaliczki w wysokości 861,00 zł na pokrycie kosztów postępowania związanego ze zleceniem wykonania na koszt osoby zobowiązanej geodezyjnej inwentaryzacji terenu działki o nr ewid. [...] przy ul. [...] w P. , tj. obowiązku nałożonego postanowieniem Nr 17/2018 z dnia 23 lipca 2018 r. - w terminie 14 dni od dnia doręczenia tego postanowienia.

9. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2019 r. Nr 61/2019 organ II instancji stwierdził niedopuszczalność zażalenia z dnia 21 lutego 2019 r. M. J. na ww. postanowienie z dnia 31 stycznia 2019 r. Nr 5/2019.

10. W dniu 31 maja 2019 r. M. J. złożył do akt sprawy mapę z inwentaryzacją powykonawczą budynku mieszkalnego wraz z przyłączami eNN, wody i kanalizacji sanitarnej.

11. Pismem z dnia 29 października 2019 r. D. P. i A. P. zwrócili się m.in. o przeprowadzenie dowodu z decyzji Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 30 września 2019 r., znak IGK.6324.4.2018, na okoliczność niezgodnego z prawem podwyższenia poziomu działki, a tym samym dopuszczenia się przez J. samowoli budowlanej. Decyzją tą, na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1, ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne organ nakazał M. J. wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom poprzez wykonanie dołu chłonnego, zbiornika retencyjnego lub innego urządzenia zapobiegającego zalewaniu działki [...], które to spowoduje zatrzymanie wód opadowych i roztopowych na terenie swojej nieruchomości oraz nakazano M. Z. i M. Z. wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom poprzez wykonanie dołu chłonnego, zbiornika retencyjnego lub innego urządzenia zapobiegającego zalewaniu działki [...], które to spowoduje zatrzymanie wód opadowych i roztopowych na terenie nieruchomości. Powyższa decyzja dotyczyła działki [...] będącej własnością D. P., która nie jest przedmiotem toczącego się postępowania.

12. Przy piśmie z dnia 25 listopada 2019 r. Urząd Miasta Piotrkowa Trybunalskiego przekazał do organu I instancji kopię opinii wraz z mapą, które zostały wykonane na potrzeby prowadzonego przez Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego postępowania w sprawie zmiany stanu wód na gruncie przy ul. [...] w P. .

13. Pismem z dnia 13 grudnia 2019 r. poinformowano, że decyzja Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 30 września 2019 r., znak IGK.6324.4.2018, została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Z informacji przekazanej przy piśmie z dnia 18 lutego 2020 r. Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego wynika, że postępowanie dotyczące zmiany stanu wody na gruncie jest w toku.

14. W dniu 11 marca 2020 r. organ I instancji postanowieniem Nr 7/2020 zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie podniesienia poziomu gruntu na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w P. (dz. nr ewid. [...]) do czasu rozstrzygnięcia sprawy w zakresie zalewania sąsiednich działek przez Referat Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska. Organ II instancji postanowieniem z dnia 20 maja 2020 r. Nr 76/2020 uchylił w całości ww. postanowienie i umorzył postępowanie organu I instancji w zakresie objętym zaskarżonym postanowieniem. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że wynik toczącego się przed Prezydentem Miasta Piotrkowa Trybunalskiego postępowania, w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie działki nr ewid. [...], położonej w P. przy ul. [...], obręb [...], nie rzutuje w sposób bezpośredni na wynik postępowania prowadzonego przez organ I instancji.

15. W dniu 12 sierpnia 2020 r. organ I instancji wydał decyzję Nr 19/2020, którą nakazano M. J., w terminie do 31 października 2020 r, doprowadzić rzędne terenu działki numer ewid. [...] (przed podziałem dz. nr ewid. [...] ul. [...]) przy ul. [...] do stanu określonego w projekcie zagospodarowania działki zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta Nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r., znak IMA.IV-73530/2009, wskazując, że powyższe prace należy wykonać pod nadzorem uprawnionego geodety.

16. Organ II instancji decyzją nr 269/2020 z dnia 7 października 2020 r., uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 12 sierpnia 2020 r. Nr 19/2020 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż w okolicznościach omawianej sprawy mamy do czynienia z przypadkiem, o którym mowa w art. 36a ust. 5 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Mianowicie, przy realizacji inwestycji objętej decyzją z dnia 17 września 2009 r. Nr 495/2009 doszło do odstąpienia od zatwierdzonego tym aktem administracyjnym projektu zagospodarowania działki, polegającego na zmianie rzędnych terenu działki nr ewid. [...], położonej w P. przy ul. [...]. Wprowadzona zmiana ma charakter istotny, albowiem spowodowała zwiększenie obszaru oddziaływania budynku mieszkalnego jednorodzinnego poza teren ww. nieruchomości w następstwie dokonanego odstąpienia doszło do zmiany stanu wody na gruncie, co z kolei oddziałuje negatywnie na otoczenie, w tym na działkę oznaczoną w ewidencji gruntów nr [...]. W związku z powyższym właściwym trybem postępowania jest tryb określony w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane.

17. M. J. przy piśmie z dnia 20 stycznia 2021 r. poinformował organ I instancji, że w związku trwającą sytuacją epidemiologiczną COVID-19 nie wyraża zgody na przeprowadzenie oględzin oraz dołączył do pisma decyzję Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 28 grudnia 2020 r., znak: IGK.6324.4.2018, odmawiającą nakazania przywrócenia M. J. stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], dz. nr ew. [...]. Ponadto, zawnioskował o przełożenie terminu oględzin na bardziej bezpieczny termin.

18. W dniu 6 lipca 2021 r. organ I instancji przeprowadził oględziny na przedmiotowej działce, mające na celu ustalenie czy w trakcie budowy budynku mieszkalnego wystąpiły istotne odstępstwa poza zmianą rzędnych terenu. Podczas oględzin ustalono, że właścicielem dz. nr ew. [...] przy ul. [...] w P. jest M. J. . Budynek mieszkalny wybudowano w oparciu o decyzję Nr 495/2009 z 17 września 2009 r. Nie stwierdzono innych odstępstw istotnych od zatwierdzonego projektu budowlanego. Zatwierdzony projekt zagospodarowania działki przewidywał rzędne posadzki budynku 206,20. W tym momencie teren przy budynku jest zbliżony rzędną do poziomu podłogi w garażu i pokoju. Ustalono, że teren przy budynku został utwardzony kostką betonową. S. P. podniósł, że obecnie na działce [...] prowadzone są prace budowlane polegające na utwardzeniu terenu kostką betonową, o czym świadczą zgromadzone materiały: piasek, kostka betonowa. Ponadto, wyrażając chęć uczestniczenia w kontroli nie został wpuszczony na teren posesji M. J., którego to działka w dalszym ciągu jest podnoszona. Załącznik do protokołu stanowi dokumentacja fotograficzna.

19. Organ I instancji decyzją nr 29/2021 z dnia 4 sierpnia 2021 r. nałożył na inwestora M. J. obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do 15 października 2021 r. zamiennego projektu budowlanego zagospodarowania działki numer ewid. [...] (przed podziałem dz. nr ewid. [...]) przy ul. [...] uwzględniającego zmianę (podniesienie) rzędnych terenu działki wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych realizowanych w oparciu o decyzję Nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r. Projekt zagospodarowania działki sporządzony w 4 egzemplarzach przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, winien uwzględniać zmiany rzędnych oraz - w razie potrzeby - zawierać opis określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

20. Decyzją z dnia 17 września 2021 r., znak: IMA.6740.263.2021, Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego uchylił w części dotyczącej zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki decyzję Nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r. Organ I instancji decyzją nr 52/2021 z dnia 2 grudnia 2021 r. na podstawie art. 155 k.p.a. zmienił w części - w zakresie terminu wykonania obowiązku, własną decyzję nr 29/2021 z dnia 4 sierpnia 2021 r.

21. Przy piśmie z dnia 10 grudnia 2021 r. M. J. przedłożył w organie I instancji 4 egzemplarze projektu zamiennego zagospodarowania terenu.

22. W dniu 2 lutego 2022 r. organ I instancji decyzję nr 1/2022 zatwierdził zamienny projekt zagospodarowania terenu z uwzględnieniem zmiany rzędnych terenu działki nr [...] i udzielił pozwolenie na wznowienie robót dla M. J., obejmujących nowe ukształtowanie terenu wraz z jego odwodnieniem w taki sposób, aby wody opadowe pozostawały na działce inwestora, bez zmiany stosunków wodnych, nałożył na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu.

23. Decyzją 100/2022 z dnia 6 kwietnia 2022 r. organ II instancji uchylił powyższą decyzję organ I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że z uwagi na stwierdzone braki przedłożonego przez inwestora opracowania, zatwierdzenie projektu zamiennego uznać należy za co najmniej przedwczesne.

24. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2022 r. Nr 7/2022 organ I instancji nałożył na M. J. obowiązek usunięcia, w terminie 60 dni od dnia otrzymania postanowienia, następujących braków w przedłożonym projekcie zamiennym:

- uzupełnienie projektu zamiennego o projekt zagospodarowania terenu sporządzony na aktualnej mapie do celów projektowych, posiadającej przymiot aktualności, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne,

- odniesienie się w projekcie zagospodarowania terenu do każdej inwestycji znajdującej się na danej działce, tj. budynku gospodarczego, budynku mieszkalnego, czy utwardzenia terenu - z uwagi na uchylenie projektu zagospodarowania działki zatwierdzonego decyzją Nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r.,

- doprowadzenie do spójności elementy ujęte w części rysunkowej do zgodności z opisem w legendzie i rozróżnić elementy projektowane od istniejących instalacji naziemnych i podziemnych,

- uzupełnienie projektu zagospodarowania terenu działki o naniesienie opisanych rzędnych terenu, kierunków spadku terenu ze wskazaniem % nachylenia, rzędnych do systemu drenażu, oznaczenia wejść do budynku, wymiarów obiektów, czy wrysowanej linii zabudowy i rzędnych budynku- z uwzględnieniem przepisu § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego,

- uzupełnienie w części opisowej informacji o obszarze oddziaływania obiektu w odniesieniu do całego przedsięwzięcia (a nie samego projektowanego ukształtowania terenu),

- uzupełnienie punktu 4 części opisowej o wykazanie zgodności inwestycji z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego uchwałą Nr VII/130/11 Rady Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 30 marca 2011 r.,

- uzupełnienie oświadczenia projektanta o wskazanie podstawy prawnej.

25. Przy piśmie z dnia 2 maja 2022 r. Pracownia Planowania Przestrzennego w P. przekazała wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem.

26. Uwzględniając wniosek inwestora, postanowieniem nr 14/2022 z dnia 26 sierpnia 2022 r. organ I instancji prolongował ww. termin do dnia 30 września 2022 r.

27. W dniu 12 grudnia 2022 r. organ I instancji decyzją nr 31/2022 zatwierdził zamienny projekt zagospodarowania terenu z uwzględnieniem zmiany rzędnych terenu działki nr [...] i udzielono pozwolenia na wznowienie robót dla M. J., obejmujący nowe ukształtowanie terenu wraz z jego odwodnieniem w taki sposób, aby wody opadowe pozostawały na działce inwestora, bez zmiany stosunków wodnych, nałożono na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu.

28. Decyzją Nr 37/2023 z dnia 7 marca 2023 r. organ II instancji utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu I instancji.

29. W dniu 11 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem uchylił decyzje organu I i II instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zatwierdzenie projektu zamiennego było co najmniej przedwczesne. Sąd stwierdził, że organy nie dokonały analizy zaproponowanego w projekcie sposobu odprowadzania wód, który miałby zapobiegać zalewaniu działki sąsiedniej.

30. Ponownie prowadząc postępowanie, postanowieniem Nr 34/2023 z dnia 23 listopada 2023 r., organ I instancji nałożył na M. J. obowiązek uzupełnienia, w terminie 60 dni, od daty otrzymania postanowienia, przedłożonego zamiennego projektu zagospodarowania terenu działki nr [...] o opinię geotechniczną odnoszącą się do poszczególnych rodzajów gleb, a w szczególności zbadania ich absorpcyjności odnoszącej się do przewidywanej w zamiennym projekcie ilości wód opadowych odprowadzanych z połaci dachu i terenów utwardzonych.

31. Jak wynika z protokołu oględzin, na działce przy ul. [...] wybudowano budynek mieszkalny jednorodzinny na podstawie pozwolenia Nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r. Jeszcze w trakcie trwającej budowy stwierdzono, że nastąpiło podniesienie rzędnych terenu w obrębie budynku. W toku oględzin stwierdzono, że poziom działki jest widocznie podniesiony w stosunku do działki [...]. W części południowej działki teren jest utwardzony kostką betonową i posiada spadki w kierunku południowo zachodnim. Według B. J., w roku 2023 r. wykonano instalację sączkową odprowadzającą wody opadowe do studzienki, która następnie jest przepompowywana do rowu w północnej części działki, wzdłuż prywatnego dojazdu do działki. S. P. wskazał, że nie wie nic o instalacji odwadniającej na tej działce i wniósł o przywrócenie zgodności terenu ze stanem zawartym w decyzji o pozwoleniu na budowę. Do protokołu dołączono dokumentację fotograficzną.

32. Przy piśmie z dnia 24 marca 2025 r. M. J. wyjaśnił, że na jego nieruchomości wykonano prace ziemne zapobiegające zalewaniu. Wykonana jest studnia chłonna, z której zrobiona jest przepompownia. Do przepompowni podłączona jest opaska, która biegnie wokół domu rurą melioracyjną. Przód działki połączony jest rurą drenażową 100. Wszystko jest podłączone do przepompowni, która toczy wodę na tyły działek.

33. W dniu 19 sierpnia 2025 r. organ I instancji decyzją nakazał M. J., w terminie do dnia 31 grudnia 2025 r., doprowadzenie rzędnych terenu działki nr ewid. [...] (przed podziałem dz. nr ewid. [...]) przy ul. [...] do stanu poprzedniego określonego w projekcie zagospodarowania działki zatwierdzonym decyzją Nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r.

34. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. J., zarzucając naruszenie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez wydanie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, w sytuacji gdy możliwe jest doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oraz naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego zbadania stanu faktycznego, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz oparcie decyzji na niepełnych ustaleniach pomijających kluczowe fakty dotyczące działań właściciela działki sąsiedniej, które mają wpływ na stosunki wodne na tym terenie. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, ewentualnie o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania organu I instancji.

35. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 29 grudnia 2025 r. nr 259/2025, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, uchylił w całości decyzję organu I instancji wraz poprzedzającym ją postanowieniem organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

1. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r., z zastrzeżeniem art. 36a ust 5 i 5a ustawy Prawo budowlane, które należy stosować w brzmieniu aktualnym nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. Postępowanie organu I instancji dotyczyło zamiennego projektu zagospodarowania terenu zmiany rzędnych terenu działki nr [...] obejmującego nowe ukształtowanie terenu wraz z jego odwodnieniem w taki sposób, aby wody opadowe pozostawały na działce inwestora, bez zmiany stosunków wodnych. Decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 51 ust. 5 ustawy Prawo budowlane.

2. Zdaniem organu odwoławczego zarówno decyzja organu I instancji, jak i poprzedzające je postanowienie ws. opinii geotechnicznej zostały wydane co najmniej przedwcześnie. Organ I instancji w swym rozstrzygnięciu powołuje się na zapadły w przedmiotowej sprawie wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 452/23, ale działania podejmowane przez organ I instancji nie stanowią realizacji wytycznych w nim zawartych. Sąd stwierdził, że zasadnie prowadzone jest postępowanie naprawcze w zakresie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego (zmiana rzędnych terenu), w toku którego nałożono na inwestora obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu zamiennego. W uzasadnieniu wyroku wskazano także, że zakres oceny przedłożonego projektu budowlanego kształtują m.in. przepisy art. 33-35 P.b., jak również przepisy techniczno-budowlane określające wymagania stawiane realizowanemu z odstępstwami obiektowi budowlanemu. Organ nadzoru budowlanego ma obowiązek przeprowadzenia względem projektu zamiennego dokładnych czynności kontrolnych, bowiem w odniesieniu do projektu budowlanego zamiennego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące projektu budowlanego "pierwotnego" (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 399/17). W ocenie Sądu zaskarżone decyzje takiej oceny jednak nie zawierają."(...)

3. Przenosząc poczynione wyżej uwagi ogólne na grunt rozpoznawanej sprawy organ stwierdził, że złożony przez inwestora projekt budowlany zamienny nie został poddany wnikliwej analizie i ocenie ze strony organów nadzoru budowlanego obu instancji z punktu widzenia powołanych wyżej przepisów, a przynajmniej nie wynika to z akt postępowania administracyjnego, a przede wszystkim uzasadnień wydanych w sprawie decyzji kontrolowanych przez sąd. Brak jest również oceny zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu w kontekście rozwiązań techniczno-budowlanych przewidzianych w przepisach powołanego wyżej Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Brak jest również oceny w zakresie ochrony słusznego interesu osób trzecich - w tym wypadku skarżącego - co stanowi naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. W wydanych w niniejszej sprawie decyzjach takiej oceny zabrakło, co z kolei stanowi o naruszeniu art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane i uniemożliwia dokonanie ich pełnej sądowej kontroli co do zgodności z prawem. (...) W ocenie Sądu organy nadzoru budowalnego w niniejszej sprawie nie dokonały natomiast żadnych własnych ustaleń w powyższym zakresie, do czego były zobligowane. Warto też zauważyć swego rodzaju niekonsekwencję organu, który z jednej strony stwierdza, że na skutek podwyższenia rzędnych terenu przez inwestora nie doszło do zmiany kierunku spływu wód, z drugiej natomiast akceptuje decyzję zatwierdzającą projekt zamienny, który przewiduje kompleksowe rozwiązania, dzięki którym całość wód opadowych zagospodarowana zostanie na działce inwestora. W ocenie Sądu z akt sprawy nie wynika więc, aby projekt zamienny w jakikolwiek sposób został oceniony w oparciu o przepisy art. 33-35 P.b., jak również przepisy techniczno-budowlane określające wymagania stawiane realizowanemu z odstępstwami obiektowi budowlanemu. Organy stwierdziły jedynie gołosłownie, że projekt zamienny jest kompletny i zgodny z przepisami, a uzupełnione opracowanie zawiera kompleksowe rozwiązania, dzięki którym całość wód opadowych zagospodarowana zostanie na działce inwestora. Taka ocena jest niewystarczająca i wymyka się jakiejkolwiek kontroli sądowej. Co więcej, z akt sprawy nie wynika jakakolwiek ocena zaproponowanych w projekcie zamiennym działań, które miałyby doprowadzić wykonane roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem. Organ w tym zakresie nie odniósł się w żadnej mierze do zarzutu strony skarżącej, że zaproponowane w projekcie zamiennym czynności pozwolą skutecznie zatrzymać odpływ wody na gruncie sąsiada. W sprawie organy nie dokonały analizy zaproponowanego w projekcie sposobu odprowadzenia wód, który miałby przeciwdziałać zalewaniu działki sąsiedniej, biorąc pod uwagę argumentację skarżących dotyczącą chociażby rodzaju gleb występujących na terenie inwestycji, czy też obszaru utwardzenia terenu przez inwestora kostką brukową (co zostało potwierdzone przez organ pierwszej instancji w trakcie oględzin dokonanych dnia 6 lipca 2021 r.) i wpływu tej okoliczności na absorpcyjność gruntu(...).

4. Mając na uwadze powyższe organ II instancji stwierdził, że powyższe wytyczne Sądu dotyczą konieczności dokonania w ponownie prowadzonym postępowaniu kompleksowej oceny przedłożonego projektu zamiennego, a nie jedynie zobowiązania inwestora do przedłożenia opinii geotechnicznej. Sąd wskazał, że organy nadzoru budowlanego nie dokonały rzetelnej oceny ww. opracowania do czego były zobligowane - uchybienie to stanowiło podstawę wydania orzeczenia kasatoryjnego.

5. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji winien więc dokonać szczegółowej oceny projektu zamiennego, tak jak jest dokonywana ocena projektu budowlanego właściwego i ewentualnie, gdyby okazało się konieczne jego uzupełnienie o opinię geotechniczną, to organ I instancji uprawniony byłby do wezwania inwestora do uzupełnienia złożonego projektu zamiennego o stwierdzone braki. Organ II instancji zwrócił przy tym uwagę, że organy nadzoru budowlanego skupiają się jednak na ocenie wprowadzonych przez inwestora zmian istotnych i analizują, czy takie rozwiązania są możliwe do zaakceptowania biorąc pod uwagę przepisy o warunkach technicznych, jak również przepisy związane z zagospodarowaniem przestrzennym. Przedłożenie przez inwestora wymaganego zamiennego projektu budowlanego nie powoduje jego automatycznego zatwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego. Wręcz odwrotnie, organ nadzoru budowlanego ma obowiązek przeprowadzenia względem niego dokładnych czynności kontrolnych, bowiem w odniesieniu do projektu budowlanego zamiennego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące projektu budowlanego "pierwotnego".

6. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że najważniejsze elementy, jakie powinien zawierać projekt budowlany, i na które powinien zwrócić uwagę organ nadzoru w przedmiocie zatwierdzenia projektu zamiennego, zostały określone w szczególności w art. 34 ust. 3 i art. 35 ustawy Prawo budowlane oraz w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego - dalej r.p.b. Oznacza to, że ww. przepisy, znajdują odpowiednie zastosowanie w stosunku do projektu zamiennego, przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego właściwy organ zobowiązany jest dokonać sprawdzenia, m.in. zgodność projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania, zgodność zagospodarowania działki z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi, kompletność projektu budowlanego. Dopiero w razie spełnienia wymagań określonych powyżej oraz dochowania wymogów formalnych wniosku właściwy organ wydaje decyzję zatwierdzającą projekt zamienny.

7. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji dokona w pierwszej kolejności kompleksowej oceny przedłożonego projektu zamiennego, zwracając szczególną uwagę na aspekty zawarte w wiążącym orzeczeniu WSA w Łodzi, a kwestia ewentualnego przedłożenia przez inwestora opinii geotechnicznej może być rozważana dopiero po niemożności dokonania ustaleń we własnym zakresie (co powinno być szczegółowo wyjaśnione), analogicznie jak przy nakładaniu obowiązku sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane.

8. Odnosząc się zaś do treści odwołania, organ II instancji stwierdził, że argumenty w nim zawarte mogłyby okazać się skuteczne na wcześniejszym etapie postępowania naprawczego, tj. w momencie nakładania na inwestora obowiązku sporządzenia i przedłożenia projektu zamiennego. Na obecnym etapie badane jest jedynie to, czy inwestor ów projekt przedłożył, a także czy jest on kompletny. Nie jest możliwe cofnięcie się niejako do etapu wcześniejszego. Zwrócono także uwagę, że pomimo znacznego upływu czasu inwestor nie przedłożył wnioskowanej opinii geotechnicznej. Organ odwoławczy wskazał również, że pomimo uchylenia postanowienia nakładającego obowiązek przedłożenia ww. opracowania, złożenie tej opinii może okazać się korzystne dla inwestora, gdyż ułatwiłoby to dokonanie rzetelnej oceny stosunków wodnych przez organ I instancji z uwzględnieniem ochrony osób trzecich.

1. Sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła D. P., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezzasadne uchylenie decyzji nr 25/2025 z dnia 19 sierpnia 2025 r. wraz z poprzedzającym ją postanowieniem Nr 34/2023 z dnia 23 listopada 2023 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, w sytuacji gdy w sprawie brak było przesłanek zastosowania w/w przepisu, gdyż postanowienie i decyzja organu I instancji nie był obarczone uchybieniami wskazanymi przez organ odwoławczy.

1. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

2. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że organ, aby dokonać oceny projektu zamiennego, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Łodzi, musiał poczynić stosowne ustalenia faktyczne w dość skomplikowanej materii, jaką jest zmiana kierunku wód opadowych i roztopowych oraz kierowania wód z działki inwestora na działki sąsiednie. Istotnym zagadnieniem z punktu widzenia tej sprawy jest więc kwestia przepuszczalności gleby, zwłaszcza, że na spornych gruntach dominuje podłoże gliniaste o słabej przepuszczalności, co dostrzegł m.in. Sąd w uzasadnieniu w/w wyroku. Biorąc pod uwagę te okoliczności organ I instancji powziął uzasadnione wątpliwości, co do rozwiązań zastosowanych w przedłożonym projekcie zamiennym przez inwestora w zakresie zatrzymania wód na działce inwestora, dlatego też zobowiązał go do przedłożenia stosownej opinii geotechnicznej, stanowiącej załącznik do dokumentacji projektowej. Inwestor w wyznaczonym przez organ I instancji terminie nie złożył wskazanych dokumentów, ani nie złożył wniosku o wydłużenie terminu na dokonanie tej czynności, czego konsekwencją było wydanie przez organ I instancji decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo budowlane.

3. Ponadto skarżąca podniosła, że organ II instancji w postanowieniu nr 24/I/2025 z dnia 7 lutego 2025 r. wskazał, że w przypadku nieuzupełnienia projektu zamiennego zastosowanie znajdzie norma z art. 51 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo budowlane.

4. Zdaniem skarżącej, biorąc pod uwagę treść tego postanowienia oraz treść zaskarżonej decyzji, należy zauważyć niekonsekwencję w działaniach organu II instancji, która zmierza do przedłużenia postępowania. Brak przedłożenia przez inwestora dokumentacji uzupełniającej projektu zamiennego uniemożliwił organowi dokonanie jego prawidłowej oceny. W ocenie skarżącej, lekceważący stosunek strony postępowania do nałożonych na nią obowiązków, wiąże się z konkretnymi konsekwencjami ich wyrazem jest wydana decyzja przez organ I instancji.

2. W odpowiedzi na ten sprzeciw Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jego oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

3. Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.

1. Zgodnie z regulacją art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.), [dalej: "P.p.s.a."], od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

2. Granice rozpoznania sprzeciwu od decyzji przez sąd administracyjny zostały określone w art. 64e P.p.s.a., który stanowi, iż rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Zgodnie zaś z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów (art. 138 § 2a K.p.a.).

Naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 138 § 2 K.p.a. zachodzi, gdy organ I instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego, gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych bądź w sytuacji nieustalenia istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Wystąpienie wskazanych naruszeń spowoduje, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy będzie miał wpływ na jej rozstrzygnięcie (tak A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 64(e)).

3. Sprzeciw powoduje zatem wszczęcie postępowania w zakresie ograniczonym do kontroli decyzji kasacyjnej, z uwzględnieniem tylko kryteriów formalnych. Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 K.p.a. Sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek określonych ww. przepisem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2021 r. II OSK 1190/21; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rezultacie uwzględnienie sprzeciwu może nastąpić jedynie w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia art. 138 § 2 K.p.a.

4. Po dokonaniu, w świetle powyższych kryteriów, analizy zasadności wydania w niniejszej sprawie przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi [dalej: "ŁWINB"] decyzji nr 259/2025 z dnia 29 grudnia 2025 r. będącej decyzją kasacyjną, pomimo dostrzeżonego niepełnego uzasadnienia jej podstaw, Sąd na gruncie rozpoznawanej sprawy stwierdził naruszenie przez ww. organ art. 138 § 2 K.p.a.

5. Należy zauważyć, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd. Wyrokiem z dnia 11 lipca 2023 r., II SA/Łd 452/23, uchylona została decyzja ŁWINB z dnia 7 marca 2024 r. nr 37/2023 i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 12 grudnia 2022 r. nr 31/2022 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zamiennego zagospodarowania terenu i udzielenie pozwolenia na wznowienie robót.

6. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy Prawa budowlanego. Biorąc pod uwagę stan faktyczny w niniejszej sprawie zgodzić należy się z organami administracji, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją wprowadzoną przepisami ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 z późn. zm.), co wynika z art. 25 ww. ustawy nowelizującej, zgodnie z którym do spraw uregulowanych ustawą Prawo budowlane wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, czyli przed dniem 19 września 2020 r., przepisy ustawy Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, z tym zastrzeżeniem, że (ze względu na treść przepisu art. 28 cyt. wyżej ustawy nowelizującej) art. 36a ust 5 i 5a ustawy Prawo budowlane w brzmieniu nadanym ww. ustawą nowelizującą.

7. Organ I instancji wydał decyzję na podstawie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego.

Ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji postanowieniem z dnia 23 listopada 2023 r. nr 34/2023, na podstawie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia w terminie 60 dni od daty otrzymania postanowienia, przedłożonego zamiennego projektu zagospodarowania terenu działki nr [...] o opinię geotechniczną odnosząca się do poszczególnych rodzajów gleb, a w szczególności zbadania ich absorpcyjności odnoszącej się do przewidywanej w zamiennym projekcie ilości wód opadowych odprowadzanych z połaci dachu i terenów utwardzonych.

8. Wobec niewywiązania się inwestora z powyższego obowiązku organ I instancji decyzją z dnia 19 sierpnia 2025 r. nr 25/2025 nakazał M. J., właścicielowi działki przy ul. [...], w terminie do 31 grudnia 2025 roku: doprowadzić rzędne terenu działki numer ewid. [...] (przed podziałem dz. nr ewid. [...]) przy ul. [...] do stanu poprzedniego określonego w projekcie zagospodarowania działki zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta pełniącego funkcję Starosty Miasta Piotrkowa Trybunalskiego Nr 495/2009 z dnia 17.09.09 r., znak IMA.IV- 73530/2009, którą udzielono Panu K. J. pozwolenia na budowę: na kontynuację budowy budynku mieszkalnego na istniejących fundamentach wraz z budową bezodpływowego zbiornika na nieczystości na działce nr ewid. [...].

9. Organ II instancji zaskarżoną decyzją z dnia 29 grudnia 2025 r. nr 259/2025 uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 19 sierpnia 2025 r. nr 25/2025 wraz z poprzedzającym ją postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 23 listopada 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie organu II instancji, organ I instancji nie dokonał kompleksowej oceny przedłożonego projektu zamiennego, nie stosując się przy tym do wskazań zawartych w orzeczeniu WSA w Łodzi, a nadto wskazał, że kwestia ewentualnego przedłożenia przez inwestora opinii geotechnicznej może być rozważana dopiero po niemożności dokonania ustaleń we własnym zakresie (co powinno być szczegółowo wyjaśnione), analogicznie jak przy nakładaniu obowiązku sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane.

10. Sprzeciw od powyższej decyzji złożyła właścicielka działki sąsiedniej. Zdaniem skarżącej, biorąc pod uwagę treść postanowienia oraz treść zaskarżonej decyzji, należy zauważyć niekonsekwencję w działaniach organu II instancji, która zmierza do przedłużenia postępowania. Brak przedłożenia przez inwestora dokumentacji uzupełniającej projektu zamiennego uniemożliwił organowi dokonanie jego prawidłowej oceny. W ocenie skarżącej, lekceważący stosunek strony postępowania do nałożonych na nią obowiązków, wiąże się z konkretnymi konsekwencjami ich wyrazem jest wydana decyzja przez organ I instancji.

11. Organ I instancji decyzją z dnia 19 sierpnia 2025 r. nr 25/2025 nakazał inwestorowi w terminie do 31 grudnia 2025 r. doprowadzić rzędne teren działki nr ewid. [...] do stanu poprzedniego określonego w projekcie zagospodarowania działki zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r. należy jednak zauważyć, że organ nakazał doprowadzić rzędne terenu do stanu określonego w projekcie zagospodarowania, który został wyeliminowany z obrotu prawnego decyzją Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 17 września 2021 r.

Należy dostrzec, że organ I instancji w decyzji z dnia 19 sierpnia 2025 r. nr 25/2025 podał błędną podstawę prawną, tj. wskazał art. 51 ust. 1 pkt 5 Prawa budowlanego, gdy tymczasem podstawą prawną winien być art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, na który to przepis prawidłowo wskazał organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

12. Nie ulega wątpliwości, że organ I instancji, stosując się w dużej mierze do wskazań zawartych w wyroku z dnia 11 lipca 2023 r., II SA/Łd 452/23, postanowieniem z dnia 23 lipca 2023 r. nr 34/2023, nakazał uzupełnienie przedłożonego projektu zamiennego o opinię geotechniczną. Jednak wraz z wezwaniem do uzupełnienia tej opinii powinien wezwać jednocześnie do przedłożenia projektu ewentualnych robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Rzeczą oczywistą jest, że kwestia naruszenia stosunków wodnych i doprowadzenia stanu na gruncie do stanu zgodnego z prawem stanowi wiedzę specjalną wymagającą opinii osoby z odpowiednimi uprawnieniami zawodowymi (podobnie jak przy naruszeniu stosunków wodnych z ustawy Prawo wodne). W ocenie Sądu zasadnie zatem organ wezwał do uzupełnienia projektu budowlanego o powyższą opinię.

13. Pewną niekonsekwencję działań organu II instancji można jednak dostrzec w stwierdzeniu zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, tj.: Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że pomimo uchylenia postanowienia nakładającego obowiązek przedłożenia ww. opracowania, złożenie tej opinii może okazać się korzystne dla inwestora, gdyż ułatwiłoby to dokonanie rzetelnej oceny stosunków wodnych przez organ I instancji z uwzględnieniem ochrony osób trzecich. W powyższym kontekście pojawia się pytanie: skoro organ uznał, że opinia jest potrzebna to niezrozumiałym jest uchylenie ww. postanowienia.

14. Organ II instancji nie zwrócił jednak uwagi, że pismem z dnia 24 marca 2025 r. inwestor zawiadomił, że "zostały wykonane prace ziemne polegające na zapobieganiu zalewaniu sąsiada. Wykonana została studnia chłonna, w której zrobiona jest przepompownia. Do przepompowni podłączona jest opaska, która biegnie wokół domu rurą melioracyjną 40. Przód działki połączony jest rurą drenażową 100. Wszystko podłączone jest do przepompowni, która toczy wodę na tyły działki." Pismo powyższe wpłynęło do organu 24 marca 2025 r., a zatem przed wydaniem decyzji z dnia 19 sierpnia 2025 r. Organ I instancji nie odniósł się do powyżej przedstawionych nowych okoliczności sprawy, lecz bezrefleksyjnie wydał decyzję o doprowadzeniu rzędnych do stanu poprzedniego. Organ powinien ocenić zaistniałe nowe okoliczności sprawy w kontekście obowiązujących przepisów prawa, w tym § 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm.).

Należy zauważyć, że zgodnie z rozporządzeniem z 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1679 z późn. zm.) w zależności od potrzeb projekt budowlany, a zarazem i projekt zamienny powinien zawierać opinię geotechniczną i projekt geotechniczny (§ 20 ust. 1 pkt 5 i § 23 pkt 2 cyt. wyżej rozporządzenia).

A zatem, zdaniem Sądu, organ II instancji może wezwać do uzupełnienia projektu zamiennego o powyższą dokumentację.

15. Z powyższego wypływa w ocenie Sądu wniosek, że organ II instancji uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nie dostrzegł powyższych nieprawidłowości w postępowaniu przeprowadzonym przez organ I instancji.

16. Organ II instancji wydał decyzję kasatoryjną wskazując, że organ I instancji nie dokonał analizy złożonego projektu zamiennego w kontekście zaistniałych w sprawie problemów, a które wskazał tut. Sąd w ww. wyroku. Tymczasem organ II instancji nie może uchylać się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Organ II instancji nie dokonał analizy projektu zamiennego. W przypadku gdyby organ II instancji uznał, że projekt należy uzupełnić, a nawet szerzej, jeżeli materiał dowody wymaga uzupełnienia, to powinien w pierwszej kolejności rozważyć, czy nie ma możliwości uzupełnienia zebranego materiału dowodowego we własnym zakresie, w ramach postępowania wyjaśniającego, o jakim mowa w art. 136 § 1 K.p.a., a dopiero w dalszej kolejności, w razie negatywnej odpowiedzi na powyższe pytanie, zdecydować o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, w oparciu o art. 138 § 2 K.p.a. Ponadto zgodnie z art. 136 § 1 in fine K.p.a. przy dokonywaniu uzupełniających ustaleń organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego organowi I instancji (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 12.02.2026 r., III SA/Po 128/26). Ponadto jak wskazuje się w orzecznictwie nawet konieczność uzupełnienia analizy także przez organ wyższego stopnia nie narusza zasady dwuinstancyjności postępowania, gdyż nie może ona być rozumiana w ten sposób, że wszystkie istotne dowody powinny zostać w przeprowadzone w postępowaniu przed organem I instancji, a rolą organu odwoławczego jest tylko dokonanie kontroli rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, bez możliwości uzupełnienia materiału dowodowego (tak np. wyrok WSA w Poznaniu z 12.02.2026 r., III SA/Po 128/26).

17. Sąd zauważa, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że uzupełnienie projektu budowlanego jest możliwe na etapie postępowania odwoławczego. W realiach niniejszej sprawy organ II instancji nie wyjaśnił, dlaczego nie mógł dokonać oceny i analizy projektu zamiennego, a w razie konieczności jego uzupełnienia nie przeprowadził tego uzupełnienia we własnym zakresie. Nawet zmiana wniosku i projektu w trakcie postępowania nie daje z góry podstaw do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Zdaniem Sądu, uzupełnienie projektu w postępowaniu odwoławczym i w zakresie spornym nie prowadzi do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Nawet uzupełnienie projektu w postępowaniu odwoławczym, nie daje bowiem z założenia podstaw do przyjęcia, że projekt ten (na skutek jego korekty) nie jest tożsamy z projektem ocenianym przez organ pierwszej instancji. Odmienna oceny prowadziłoby do konkluzji, że każda zmiana projektu budowlanego wymagałaby działania organu I instancji, co wobec kompetencji organów obu instancji (w tym: organu II instancji) i treści art. 136 K.p.a. należy ocenić jako nieznajdujące oparcia w przepisach prawa (vide wyrok WSA w Białymstoku z 27.11.2024 r., II SA/Bk 711/24). Przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów mieści się zatem w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, taka sytuacja zatem wyłącza dopuszczalność kasacji decyzji organu I instancji (wyrok WSA w Gdańsku z 6.12.2017 r., II SA/Gd 751/17). Należy też mieć na uwadze, że o konieczności zastosowania w sprawie art. 138 § 2 K.p.a., nie może stanowić odmienna niż zaprezentowana przez organ I instancji ocena merytoryczna przedłożonej i uzupełnionej/poprawionej dokumentacji budowlanej. Wskazać również należy, że konieczność wyjaśnienia zgodności projektu budowlanego z przepisami Prawa budowlanego oraz rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a właściwie dokonania merytorycznej oceny w tym zakresie, nie stanowi o wystąpieniu przesłanek określonych w art. 138 § 2 K.p.a. i nie uzasadnia zastosowania tego przepisu (wyrok WSA w Warszawie z 28.02.2018 r., VII SA/Wa 72/18). Użycie w art. 138 § 2 k.p.a. spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą (wyrok WSA w Bydgoszczy z 21.08.2019 r., II SA/Bd 413/19).

18. Kontrola prawidłowości zaskarżonej sprzeciwem decyzji przez Sąd administracyjny oznacza konieczność dokonania oceny, czy w realiach tej konkretnej sprawy, organ drugiej instancji zasadnie skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od merytorycznej oceny sprawy i tym samy doprowadza do przedłużenia postępowania ponad konieczną miarę. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest zatem ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a więc do odstąpienia przez organ od ogólnej zasady ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy i definitywnego jej zakończenia. Ratio legis kontroli decyzji kasatoryjnych to wyeliminowanie z praktyki organów tych przypadków, w których odesłanie sprawy do I instancji jest nieuzasadnione, bowiem przedłuża w sposób nieuprawniony całe postępowanie (wyrok WSA w Warszawie z 9.10.2018 r., VII SA/Wa 2119/18).

To organ winien wykazać, że zaistniały przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a., a nadto, że organ nie miał podstaw do skorzystania z art. 136 K.p.a. Organ winien w uzasadnieniu zawrzeć rozważania dotyczące zasady dwuinstancyjności w kontekście koniecznego uzupełniającego postępowania dowodowego. Powyższego w prowadzonym przez organ II instancji postępowaniu, a tym samym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu, zabrakło, co skutkuje koniecznością uznania sprzeciwu za zasadny.

19. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a. uwzględnił sprzeciw i uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. zasądzając na rzecz strony wnoszącej sprzeciw kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od sprzeciwu oraz 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215).

dj