II SA/Bd 616/22 - Wyrok

Data orzeczenia	2022-09-06	
Data wpływu	2022-06-23	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy	
Sędziowie	Agnieszka Olesińska
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Wójcik	
Symbol z opisem	638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6205 Nadzór sanitarny	
Hasła tematyczne	Inne
Egzekucyjne postępowanie	
Skarżony organ	Inspektor Sanitarny	
Treść wyniku	oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 479; art. 17 par. 1, art. 34 par. 1 i 2; Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2022 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr NEP.906.12.1.2022 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę	
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Inspektor Sanitarny [...] oddalił wniesione przez Skarżącą zarzuty w związku

z prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym wyegzekwowania obowiązku poddania córki K. D. szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis oraz odrze, śwince i różyczce. Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 17 § 1 i art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; aktualna publikacja: Dz.U. z 2022 r. poz. 479), dalej: "u.p.e.a."

W złożonym zażaleniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Postanowieniem z dnia [...] r. Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy ww. zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 68 ust. 1 Konstytucji RP stwierdził, że nie może zgodzić się ze stroną, iż egzekwowanie obowiązku wykonania szczepień ochronnych godzi w ochronę zdrowia człowieka. Założeniem wprowadzonego w Polsce kalendarza szczepień jest długofalowa ochrona obywateli przed rozwojem epidemii chorób wysoce zakaźnych. Preparaty szczepionkowe stosowane w Rzeczypospolitej Polskiej są wynikiem wieloletnich badań klinicznych. Szczepionki jako produkty lecznicze pochodzenia biologicznego podlegają wielu rygorystycznym wymogom zarówno w zakresie produkcji, jak i kontroli jakości przed dopuszczeniem do obrotu oraz monitorowaniu jakości i działań niepożądanych po wprowadzeniu ich do obiegu. Kontrola jakości każdej szczepionki dąży do stworzenia preparatu spełniającego najwyższe standardy bezpieczeństwa przy najmniejszych, możliwych skutkach ubocznych jej działania. Współczesna wiedza medyczna pozwala na minimalizację tych skutków niemal do zera. Wszystko to opisuje Komunikat Wspólny Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej i Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 stycznia 2020 r. Dodatkowym argumentem przemawiającym za maksymalizacją troski

o dobro pacjenta jest zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r.

o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2021 r., poz. 2069; dalej też: ustawa o chorobach zakaźnych), wprowadzenie obowiązku badania kwalifikacyjnego do szczepienia celem wykluczenia przeciwwskazań do jego wykonania, gdzie lekarz POZ określa stan zdrowia dziecka przed szczepieniem, jak również przeprowadza wywiad z rodzicem małoletniego, celem wykrycia ewentualnych alergii mogących wpłynąć negatywnie na zdrowie małoletniego. Te same wymagania co do obowiązku szczepień ochronnych zawarte są w rozporządzeniu Ministra Zdrowia

z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. 2018 r., poz. 753). Rozporządzenie jest aktem prawa o charakterze powszechnie obowiązującym, wobec tego może stanowić podstawę do egzekwowania praw

i obowiązków od jednostki.

Organ podał, że niezaprzeczalnym jest fakt, iż zgodnie z obowiązkiem, strona stawiała się wraz z dzieckiem, K. D. urodzoną [...] r., na badaniach kwalifikacyjnych do szczepień, podczas których lekarze POZ kwalifikowali małoletnią do wykonania szczepienia ochronnego. Zarzut "nieustalenia przez lekarza indywidualnego kalendarza szczepień", organ tym samym uznał za bezzasadny. Indywidualny Kalendarz Szczepień wyznaczany jest w przypadku, gdy występują istotne przeciwwskazania do przeprowadzenia szczepień ochronnych w normalnym trybie czasowym. Organ zaznaczył, że podnoszone przez stronę zastrzeżenia do pracy lekarzy z [...] nie wynikają z akt sprawy. Lekarze powyższego podmiotu leczniczego wystawili skierowania dla małoletniej K. D. na dodatkowe konsultacje specjalistyczne zgodnie z sugestiami strony. Dokumentacje medyczne zarówno z Poradni Specjalistycznej Alergologicznej, jak i z Poradni Specjalistycznej Neurologicznej nie wskazują na jakiekolwiek przeciwwskazania do przeprowadzenia brakujących szczepień ochronnych. W żadnej, dołączonej do akt sprawy, dokumentacji medycznej nie znajduje się adnotacja

o odroczeniu obowiązkowych szczepień ochronnych. Rozwiązaniem obaw podnoszonych przez stronę na temat negatywnych skutków przeprowadzenia szczepienia ochronnego może być wystawienie przez [...] skierowania do podmiotu leczniczego, którego umowa z NFZ obejmuje świadczenie leczenia szpitalnego.

Odnosząc się do § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.

w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, organ podał, że ramy czasowe wskazane w ww. rozporządzeniu Ministra Zdrowia nie oznaczają dowolności w wyborze terminu wykonania szczepienia. Ściśle wyznaczone terminy szczepień oraz interwały między nimi zostały określone na podstawie aktualnej wiedzy medycznej, a preparaty szczepionkowe posiadają określony przez producenta przedział wiekowy, w zakresie którego należy zrealizować szczepienie, zaś zachowanie określonych odstępów pomiędzy szczepieniami sprzyja uzyskaniu oczekiwanego progu odporności. Samodzielne przesuwanie terminów szczepień, bądź też ich kumulowanie według własnego uznania jest niewłaściwe i wynika z wadliwej interpretacji obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie.

W odpowiedzi na zarzut "naruszenia art. 33 pkt 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi", organ przytoczył treść art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 195), w którym wyraźnie zaznaczono, że do zakresu działania tego organu należy "ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie". Wykaz jednostek chorobowych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Nadzór nad wykonaniem przez opiekunów prawnych obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko chorobom wskazanym

w ww. rozporządzeniu prowadzi Państwowa Inspekcja Sanitarna. Organ podkreślił, że obowiązek szczepień ochronnych dla wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej ma na celu zapobieganie rozwojowi epidemii chorób zakaźnych wśród całej populacji.

Odpowiadając na pozostałe zarzuty podniesione przez stronę w zażaleniu, organ podał, że dane osobowe zostały przekazane na podstawie § 13 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Ponadto podkreślił, że Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana między innymi do realizacji zadań z zakresu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej

w zakresie chorób zakaźnych. Mając na uwadze powyższe, przetwarzanie danych osobowych przez organ administracji do celów postępowania, jest niezbędne do wykonania uprawnień i obowiązków przyznanych organowi w przepisach prawa. Dodatkowo nadzór nad szczepieniami polega na kontrolowaniu podmiotów leczniczych w zakresie kontroli osób uchylających się od szczepień ochronnych. Dokumentem,

w którym odnotowuje się wszystkie przypadki osób uchylających się od szczepień jest karta uodpornienia. Stanowi ona nie tylko indywidualną, wewnętrzną dokumentację medyczną podmiotu leczniczego dotyczącą przeprowadzonych szczepień ochronnych (przeznaczoną na potrzeby podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, zgodnie

z § 2 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 13 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania), ale również jest niepowtarzalnym dokumentem składającym się na rozproszony, unikatowy, krajowy zbiór kart uodpornienia, przedstawiający stan zaszczepienia populacji przeciwko chorobom zakaźnym i potwierdzającym dla potrzeb nadzoru wykonanie obowiązku szczepień. Każdy podmiot leczniczy podległy danemu Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu ma obowiązek przesyłania raz na kwartał sprawozdań z kart uodpornienia, co określa § 13 i § 14 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Z tego sprawozdania otrzymuje się bezpośrednio informację o osobach uchylających się od szczepień. W związku z powyższym, zarzut podniesiony przez stronę organ uznał za bezzasadny.

W kwestii zarzutu niekompetencji lekarzy przeprowadzających badanie kwalifikacyjne organ wskazał, że obowiązki lekarza przeprowadzającego powyższe badanie określa art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Nie ma natomiast podstaw prawnych do żądania od lekarza przeprowadzającego badanie kwalifikacyjne do szczepienia ochronnego, szczegółowego wyjaśnienia wątpliwości dotyczących takich zagadnień jak: skład i działanie szczepionki, sposób jej produkcji, dystrybucji i przechowywania, możliwych działań niepożądanych, statystyki odczynów poszczepiennych i kwestii odpowiedzialności materialnej za ewentualne powikłania poszczepienne. Wszystkie te kwestie opisuje Komunikat Wspólny Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej i Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 stycznia 2020 r.

W dokumencie tym wskazano również fakt, że bezprawnym jest uzależnianie decyzji

o wykonaniu szczepienia od wypisania przez lekarza kolejnych zaświadczeń o braku przeciwwskazań do szczepienia, jak również złożenia przez lekarza pisemnej gwarancji o braku możliwości wystąpienia powikłań poszczepiennych u dziecka.

W odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 7a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej też: k.p.a.), organ stwierdził, że nie może zgodzić się ze stroną, iż organ pierwszej instancji nie uzasadnił swojej decyzji przekazanej w zaskarżonym postanowieniu. Organ pierwszej instancji wyjaśnił podstawy prawne wymagalności obowiązku szczepień ochronnych. Organ podejmował stosowne działania w celu wyegzekwowania obowiązku szczepień ochronnych zgodnie z regulacjami wynikającymi z przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Niepodważalnym jest również fakt, że małoletnia K. D., córka Skarżącej, nie została zaszczepiona, mimo odbycia kilku badań kwalifikujących do szczepień ochronnych ze skutkiem pozytywnym i wystawieniu kilku zaświadczeń o braku przeciwwskazań do wykonania brakujących szczepień ochronnych.

W odniesieniu do zarzutu, że proces przeprowadzenia szczepienia ochronnego, to eksperyment medyczny, organ wskazał na definicję eksperymentu medycznego określoną przez art. 21 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza

i dentysty (Dz.U. z 2021 r., poz. 790 ze zm.). Według wskazanej definicji, wykonanie szczepienia ochronnego nie można zaliczyć jako eksperymentu medycznego. Wszystkie preparaty szczepionkowe stosowane w wykonywaniu obowiązkowych szczepień ochronnych u dzieci są dopuszczonymi do obrotu wskutek rejestracji przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych w Polsce. W przypadku obecnie stosowanych szczepionek, ryzyko wystąpienia poważnego niepożądanego odczynu poszczepiennego jest wielokrotnie mniejsze niż ryzyko i konsekwencje wynikające

z zachorowania na chorobę zakaźną, przed którą ma chronić dane szczepienie. Nie ma przepisu prawnego, który daje prawo do odroczenia szczepienia ochronnego biorąc pod uwagę jedynie obawy opiekuna prawnego przed wykonaniem samego szczepienia

i wiążącymi się z nim powikłaniami.

Odnosząc się do sugestii podnoszonej przez stronę w kwestii konieczności przeprowadzenia testów alergicznych na wszystkie składniki preparatu szczepionkowego, organ stwierdził, że jest to fizycznie niemożliwe. Ewentualne testy przeprowadza się w przypadku podejrzenia uczulenia na konkretny składnik, który jest wynikiem przeprowadzonego wcześniej wywiadu z rodzicem małoletniego.

W przypadku braku indywidualnych zaleceń lekarskich ze specjalistycznej poradni alergologicznej nie ma konieczności testowania małoletniej na wszystkie składniki preparatu szczepionkowego.

Odnosząc się do zarzutów niewłaściwej, zdaniem strony, pracy lekarzy z [...] organ wskazał, że Państwowa Inspekcja Sanitarna nie jest organem właściwym do oceny kompetencji i pracy lekarzy oraz personelu medycznego. W przypadku zastrzeżeń w powyższym zakresie organ informuje o możliwości wyboru innego podmiotu leczniczego świadczącego usługi medyczne w ramach podstawowej opieki medycznej. Dodatkowo pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mogą wnieść sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia wydanego przez lekarza orzekającego o stanie zdrowia pacjenta, jeżeli opinia albo orzeczenie ma wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta wynikające z przepisów prawa, do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta, za pośrednictwem Rzecznika Praw Pacjenta, w terminie 30 dni od dnia wydania opinii albo orzeczenia przez lekarza orzekającego o stanie zdrowia pacjenta, co wyraźnie określa i precyzuje art. 31 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. 2020 r., poz. 849). W aktach sprawy brakuje dokumentacji potwierdzającej pozytywne rozpatrzenie skargi na procedurę przeprowadzonych badań kwalifikacyjnych do szczepień ochronnych, wydanych przez Komisję Lekarską.

Organ stwierdził, że wątpliwym jest, jakoby brak kompetencji charakteryzował zarówno wszystkich lekarzy przeprowadzających badania kwalifikacyjne do szczepień ochronnych z [...] jak i lekarzy specjalistów z przychodni alergologicznej oraz neurologicznej, do której strona udała się celem przeprowadzenia dodatkowych konsultacji. Organ w tym zakresie wskazał, że każdy z powyższych kwalifikował małoletnią K. D. do brakujących szczepień ochronnych.

W skardze strona wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia

i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji; stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. przez niezbadanie przez organ czy obowiązek jest wymagalny i wykonalny;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych przez jego błędne zastosowanie skutkujące uznaniem przez organ, że skarżąca uchyla się od obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy skarżąca stawiła się z dzieckiem na badania kwalifikacyjne, które jednak nie wykluczyły przeciwwskazań do szczepień;

3) naruszenie art. 7 oraz art. 77 k.p.a. mające istotny wpływ na treść orzeczenia przez brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie;

4) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, przez uznanie, że dziecko może być poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym w sytuacji braku wykluczenia wszystkich przeciwwskazań do szczepienia;

5) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 16 ustawy o prawach pacjenta

i Rzeczniku Praw Pacjenta przez jego niezastosowanie.

Skarżąca ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu prywatnego - transkrypcji nagrania z przebiegu badania kwalifikacyjnego małoletniej córki Skarżącej co do faktu braku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia małoletniej córki Skarżącej, a co za tym idzie braku spełnienia podstawowej przesłanki do egzekucji obowiązku szczepień obowiązkowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane

w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a.

w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Z cytowanej ustawy wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo

w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Inspektor Sanitarny, utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] którym organ pierwszej instancji oddalił zarzuty Skarżącej w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Inspektor Sanitarny oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego

[...] nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich

z obrotu prawnego.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa. Organ drugiej instancji, na skutek zażalenia Skarżącej od postanowienia o oddaleniu zarzutów dotyczących prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego, ponownie zarzuty te poddał ocenie i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie.

Kwestionując legalność zaskarżonego postanowienia Skarżąca zarzuciła

w skardze naruszenie: art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez niezbadanie przez organ czy obowiązek jest wymagalny i wykonalny; art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące uznaniem przez organ, że Skarżąca uchyla się od obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy Skarżąca stawiła się z dzieckiem na badania kwalifikacyjne, które jednak nie wykluczyły przeciwwskazań do szczepień; naruszenie art. 7 oraz art. 77 k.p.a. mające istotny wpływ na treść orzeczenia poprzez brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie; błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez uznanie, że dziecko może być poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym w sytuacji braku wykluczenia wszystkich przeciwwskazań do szczepienia; naruszenie art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez jego niezastosowanie.

W myśl art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać, że występują wszystkie bądź niektóre okoliczności wskazane w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Podkreślić przy tym należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów,

a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. np. wyrok NSA z 29 marca 2022 r., III FSK 546/21). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione

w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy

i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.

We wniesionych pismem z [...] r. zarzutach Skarżąca wskazała na: nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), określenie obowiązku niezgodnie

z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.) oraz niewykonalność obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.).

Po rozpatrzeniu wniesionych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a. wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Odnosząc się więc do zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego

z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.) należy wskazać, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest wskazany w tytule wykonawczym art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o chorobach zakaźnych. Na tej podstawie ustawodawca zobowiązał osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m. in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Zgodnie z definicją ustawową szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie (art. 2 pkt 26 tej ustawy). Szczepienie ochronne jest wyodrębnionym z zakresu ogólnego udzielania świadczeń zdrowotnych przedmiotem działalności i służy zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w celu unieszkodliwienia źródeł zakażenia, przecięcia dróg szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie.

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o chorobach zakaźnych, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym

w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny

w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta

i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o chorobach zakaźnych zamieszczone w rozdziale IV – poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych (powołany w całości art. 17 w podstawie prawnej tytułu wykonawczego) osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Z art. 17 ust. 2 ww. ustawy wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy o chorobach zakaźnych). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty

i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy o chorobach zakaźnych).

W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o chorobach zakaźnych).

Zważyć więc trzeba, że zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

Z art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o chorobach zakaźnych natomiast wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.

W myśl art. 17 ust. 10 ustawy o chorobach zakaźnych minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Na podstawie tej delegacji, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.), w którym ustalił wykaz (zakres) obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym – jeśli chodzi

o dzieci – w jakim okresie ich życia.

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia.

Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego

w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu

o art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych.

Zdaniem tut. Sądu ze wskazanych przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, to jest podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu (v. wyroki NSA: z 6 kwietnia 2011 r., II OSK 32/11; z 6 czerwca 2017 r., II GSK 2398/15). Wskazane zatem przepisy stanowią podstawę prawną nałożenia obowiązku szczepień.

Należy przy tym podkreślić, że wierzyciel w tytule wykonawczym w sposób szczegółowy opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując czego dotyczy, z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane.

Wbrew argumentacji użytej w skardze należy też podkreślić, że treść obowiązku wskazana w tytule wykonawczym wynika z przywołanej podstawy prawnej – art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ustawy o chorobach zakaźnych. Uszczegóławia ją wspomniane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 tej ustawy oraz komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wydany na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy o chorobach zakaźnych. Przepisy rozporządzenia w § 3 regulują przedział czasu, w którym jest wymagane zrealizowanie obowiązku szczepienia. To, że został wyznaczony termin maksymalny wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po jego upływie obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Z § 5 tego rozporządzenia wynika bowiem, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok.

Podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych),

a Program Szczepień Ochronnych na dany rok jest szczegółowym kalendarzem szczepień, zależnym od względów medycznych, jak również warunków epidemiologicznych. Ustalenie kalendarza szczepień nie należy do materii ustawowej. Uzasadnia to pozostawienie w tym przedmiocie regulacji dostosowanych do potrzeb medycznych w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej. Trudno byłoby oczekiwać, aby materią tą miał zajmować się sam ustawodawca, który w przywołanym akcie prawnym wyraźnie stanowi o obowiązku szczepień ochronnych, kwestie szczegółowe pozostawiając rozstrzygnięciu na niższych poziomach decyzyjnych (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2547/18). W konsekwencji powyższego uprawnione jest stanowisko organu

o niezasadności zarzutu nieistnienia obowiązku i określenia go niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

Prawidłowo oceniły organy obu instancji również kwestię wymagalności dochodzonego od Skarżącej obowiązku, co było kwestionowane w ramach zarzutu wskazanego w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. i naruszenia art. 17 ust. 2 ustawy

o chorobach zakaźnych. Ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do córki Skarżącej, stał się wymagalny,

a argumenty wskazujące na niewymagalność obowiązku były w całości chybione. Jak wynika z art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Badanie to musi być aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem. W ust. 3 tego przepisu ustawodawca wskazał, że obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem, upłynęły 24 godziny od daty

i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4. Przepis art. 17 ust. 4 tej ustawy stanowi z kolei, że po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1760/19, poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Pogląd ten skład orzekający w pełni podziela.

Dokonane w sprawie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] ustalenia potwierdzają okoliczność braku szczepień ochronnych dziecka Skarżącej. Z materiału dowodowego wynika, że podczas wizyty kwalifikacyjnej do szczepień dziecka - K. D., dnia [...] r. wystawione zostało skierowanie do Poradni Neurologicznej. Neurolog w badaniu z dnia [...] r. nie stwierdził neurologicznych przeciwskazań do szczepień ochronnych. Podczas wizyty w dniu [...] r. lekarz kwalifikujący do szczepień w związku

z niewyrażaniem przez matkę zgody na szczepienie i wobec zarzutów o rzekomym braku wiedzy lekarza na ten temat, zasugerował Skarżącej konsultacje z innym pediatrą pracującym w przychodni. Ponadto wystawiono również skierowanie do Poradni Alergologicznej. Alergolog w dniu [...] r. nie wystawił zaświadczenia

o odroczeniu szczepień ochronnych u dziecka, nie znajdując ku temu podstaw. Dnia [...] r. wykonano kolejne badanie kwalifikacyjne do szczepień. Małoletnia córka Skarżącej została zakwalifikowana do szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, śwince, różyce i poliomyelitis. Matka małoletniej wraz dzieckiem miała na szczepienie zgłosić się następnego dnia rano, jednak nie stawiła się. Sąd zauważa, że wszystkie wymienione w tytule wykonawczym szczepienia, tj. przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, śwince, różyce i poliomyelitis zostały wymienione w zaświadczeniu kwalifikacyjnym z dnia [...] r. Zaświadczenie to zostało wydane przez lekarza specjalistę chorób dziecięcych. Poprzedzało je niestwierdzenie przeciwskazań do szczepień w tym przez neurologa (dnia [...] r.) i alergologa (dnia [...] r.). Już te ustalenia były wystarczające do wystawienia tytułu wykonawczego, bowiem wykaz szczepień, w zakresie których nie stwierdzono przeciwskazań w dniu [...] r. pokrywa się z wykazem szczepień wymienionych w tytule wykonawczym.

Kolejna wizyta w Przychodni dnia [...] r. również zakończyła się zakwalifikowaniem dziecka do szczepień, jednak Skarżąca nie dopełniła tego obowiązku. Stąd kolejne zaświadczenie jest także potwierdzeniem zasadności braku przeciwskazań do szczepień. Wbrew twierdzeniom skargi jest ono powtórzeniem wszystkich szczepień wymienionych w poprzednim zaświadczeniu z dnia [...] r. oraz następnie w tytule wykonawczym. W zaświadczeniu z dnia [...] r. lekarz użył skrótów: Di Te Per - szczepionka przeciwko błonicy (Diphtheria), krztuścowi (Pertussis) i tężcowi (Tetanus); MMR (szczepionka MMR będąca trójskładnikową szczepionką przeciw odrze (measles), śwince (mumps) oraz różyczce (rubella)).

W zaświadczeniu wymienił także szczepienie przeciw P.. Lekarz potwierdził brak przeciwskazań do szczepienia.

Sąd zauważa, że żadne z kilku szczepień nie zostało zrealizowane, tj. przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, śwince, różyce i poliomyelitis. Przez kilka lat nie dokonano żadnego z ww. szczepień.

Okoliczność niewykonania obowiązku szczepiennego przyznaje sama Skarżąca uzasadniając to tym, że nie wykluczono "wszystkich" przeciwskazań do szczepień. Nie budzące wątpliwości ustalenia dokonane w sprawie wskazują więc jednoznacznie, że

w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dziecko Skarżącej, wbrew ustawowemu obowiązkowi, nie zostało poddane szczepieniom. Oczywistym jest, że badanie takie nie musi być powtarzane na dzień przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Czas 24 godzin wiąże się z datą poddania się szczepieniu, a nie z datą wystawienia tytułu wykonawczego czy wydania postanowienia w przedmiocie zarzutów, jak zdaje się wskazywać Skarżąca. Jak już wcześniej wywiedziono, poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Obowiązek rodziców poddania dziecka obligatoryjnym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. W aktach sprawy brak przedstawionej przez Skarżącą stosownej dokumentacji medycznej o stanie zdrowia dziecka, która mogłaby podważyć stanowisko organu dotyczące wymagalności szczepienia. Przeciwnie, znajdują się zaświadczenia z dnia [...] r. i [...] r., które przeczą tezie o istnieniu przeciwskazań. Nie podważa tego okoliczność, że w przypadku szczepień nie można wykluczyć "wszystkich" ewentualnych powikłań w całej populacji poddanej szczepieniu na przestrzeni wielu lat. Przeciwskazania muszą odnosić się do konkretnego dziecka, w przypadku córki Skarżącej takie nie zostały stwierdzone przez lekarzy.

Należy przy tym również podkreślić, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok (§ 5 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek oraz z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Obowiązek szczepień staje się więc egzekwowalny

w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem, w granice wiekowe zakreślone przez ustawę, w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowane

w orzecznictwie zapatrywania Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące wymagalności obowiązku szczepiennego. NSA wskazał m.in., że "W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres czasu, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy w tymże akcie określone nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanej prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka,

a tym bardziej – jak to błędnie postrzega skarżąca – jako terminy, których upływ dopiero stanowi o wymagalności omawianego obowiązku. Podzielenie poglądu skarżącej całkowicie niweczyłoby cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, a więc zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowania działań przeciwepidemicznych

i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie" (zob. wyroki:

z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1716/19, z 9 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 829/19, z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19).

Z podanych wyżej względów za nieuzasadnione uznać należy również zarzuty naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. oraz art. 17 ust. 2 ustawy o chorobach zakaźnych. W tym stanie sprawy, Sąd nie znalazł podstaw do podważenia zaświadczeń wydanych przez lekarza specjalistę chorób dziecięcych, neurologa oraz alergologa,

a do tego sprowadzałoby się uwzględnienie zarzutów skargi.

W zakresie podniesionej przez stronę kwestii braku ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień dla dziecka należy podnieść, że - jak już wyżej wspominano - wiek w jakim dziecko musi być zaszczepione na poszczególne choroby dawkami podstawowymi i przypominającymi został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Indywidualny kalendarz szczepień stanowi ułożony dla danego dziecka program szczepień ochronnych. Z akt sprawy wynika natomiast, że Skarżąca podczas wizyt lekarskich nie zgadzała się na wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka. W piśmie z dnia [...] r. Skarżąca przyznała, że "W dniu [...] r. lekarz ustalił kalendarz szczepień poprzez ustną informację, w której wskazał nazwy chorób, na które ma nastąpić sztuczna immunizacja." Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika m.in., że pomimo wyznaczania terminu na ustalenie kalendarza szczepień w dniach i godzinach szczepienia dzieci zdrowych, Skarżąca – powołując się np. na pracę – nie godziła się na wyznaczone terminy i nie stawiała się, pomimo informowania przez pracownika przychodni o prawie do skorzystania

z przysługujących dwóch dni opieki na dziecko. Faktycznie niewykonanie obowiązku wykonania szczepień u dziecka spowodowane było brakiem zgody na szczepienie, niestawianiem się w wyznaczonym terminie w celu zaszczepienia dziecka, a nie przyczynami występującymi po stronie przychodni i lekarzy.

Sąd nie podzielił także argumentacji, że doszło do naruszenia art. 68 Konstytucji RP oraz art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). W tym kontekście nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa, wynikające z Konstytucji RP. Jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można więc przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2017 r., II OSK 389/16). W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją RP wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m. in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).

Z kolei na podstawie art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta "Pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9." Obowiązek szczepień dziecka nie może być uchylony wobec braku zgody rodzica, skoro nie są stwierdzone przez lekarza przeciwskazania. Należy bowiem mieć na uwadze także art. 15 tej ustawy, zgodnie z którym: "Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej." Ustawa

o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie przewiduje możliwości odmowy poddania się obowiązkowym szczepieniom, skoro lekarz nie stwierdził przeciwskazań.

W pełni na aprobatę zasługuje też stanowisko organu co do podważenia poglądu prezentowanego przez Skarżącą, że szczepienia stanowią eksperyment medyczny.

W tym zakresie prawidłowo organ przywołał definicję eksperymentu medycznego określoną w art. 21 ustawy o zawodach lekarza i dentysty z dnia 5 grudnia 1996r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 790 ze zm.). Niewątpliwie szczepionki stosowane

w wykonywaniu obowiązkowych szczepień ochronnych u dzieci, dopuszczone do obrotu wskutek rejestracji przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych w Polsce, nie są preparatami stosowanymi w ramach eksperymentu medycznego, a rozważania w tym zakresie przez organ pierwszej instancji (s. 5-6) oraz organ odwoławczy (s. 4-5) są zasadne.

W tej sytuacji, kontrola sądowa zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia wykazała, że nie naruszają one prawa. Stan faktyczny ustalono prawidłowo i nie budzi wątpliwości. Nie zachodziła konieczność dalszego gromadzenia dowodów, zebrany materiał dowody jest zupełny. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśniły stan faktyczny oraz oceniły zgromadzone dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawiły

w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień i odniosły się do kwestii istnienia obowiązku, określenia go zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa, wymagalności obowiązku podania małoletniej poszczególnych szczepionek. Argumentacja jaką posłużyły się organy jest prawidłowa. Z tych przyczyn nieuprawnione są zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. Organy w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśniły jaki jest przedmiot postępowania, przytoczyły fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz uzasadniające je regulacje prawne. Rozstrzygnięcie zaskarżonego postanowienia oparto na właściwej podstawie prawnej, a uzasadnienie jest wystarczające i spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a.

Zbędne było też przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dołączonego do skargi dokumentu prywatnego (k. 11-16 akt sądowych). Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ było wystarczające do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kwestia tego, że nie wykonano obowiązku określonego w tytule wykonawczym nie podlega wątpliwości. Natomiast transkrypcja z nagrania

z przebiegu badania kwalifikacyjnego małoletniej córki Skarżącej nie ma znaczenia dla oceny sprawy, skoro lekarz wystawił zaświadczenie o braku przeciwskazań do wykonania wskazanych obowiązkowych szczepień dziecka. W sprawie nie istniały też żadne istotne wątpliwości, których wyjaśnienie konieczne byłoby przed wydaniem przez Sąd wyroku.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez Skarżącą nie zasługują na uwzględnienie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podzielając zarzutów skargi stwierdza, że stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe, co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.