Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 30 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2024 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Zarząd Miasta w przedmiocie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego postanawia odrzucić skargę.

M. K. (dalej "Skarżący"), pismem z [...] kwietnia 2024r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (poprzedzoną ponagleniem) skargę na bezczynność Zarząd Miasta w przedmiocie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu. Wniósł on o: zobowiązanie organu do wydania zaświadczenia, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Odpowiadając na skargę Zarząd Miasta podniósł, że nie ma w sprawie podstaw do stwierdzania jego bezczynności w rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z [...] kwietnia 2023r.o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w T.. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Prezydent przedstawił kolejność podejmowanych w sprawie czynności i wyjaśnił, że ww. wniosek Skarżącego został rozpatrzony. Pierwsze postanowienie odmowne zostało wydane [...] maja 2023r., po jego uchyleniu przez organ odwoławczy (decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z [...] czerwca 2023r.) kolejne rozstrzygnięcie zapadło [...] sierpnia 2023r., kiedy to Zarząd Miasta ponownie odmówił wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu. Organ odwoławczy uchylił ponownie postanowienie odmowne (decyzja SKO z [...] października 2023r.) i Zarząd Miasta odmówił wydania żądanego zaświadczenia postanowieniami z [...] października 2023r. oraz [...] stycznia 2024r., które także zostały uchylone przez organ odwoławczy postanowieniami z [...] grudnia 2023r. oraz z [...] marca 2024r. Zarząd Miasta ponownie rozpatrując wniosek Skarżącego postanowieniem z [...] kwietnia 2024r. po raz kolejny odmówił wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, które zostało doręczone Skarżącemu [...] kwietnia 2024r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga podlega odrzuceniu.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Pierwszym elementem, jaki podlega kontroli sądowej jest rozstrzygnięcie, czy skarga jest dopuszczalna, a więc czy możliwe jest skuteczne zaskarżenie aktu lub czynności, względnie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W przedmiotowej sprawie należało w pierwszej kolejności wyjaśnić, w jaki sposób organ administracji publicznej ma rozstrzygnąć wniosek o wydanie zaświadczenia o żądanej treści. Wskazać zatem należy, że postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń zostało uregulowane w przepisach Działu VII k.p.a. Stosownie do art. 217 § 1 i § 2 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1) lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). Zgodnie zaś z § 3 tego artykułu zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Przepis art. 218 k.p.a. przewiduje, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, stosownie do art. 219 k.p.a., następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie zaświadczenia cechuje się zatem szczególną, uproszczoną procedurą. Ten szczególny charakter ujawnia się zwłaszcza w tym, że w ramach tego postępowania obowiązkiem organu, do którego skierowano wniosek inicjujący to postępowanie, jest dokonanie w pierwszej kolejności porównania treści żądania strony ze stanem wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zaznaczyć należy, że przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia jest wąski i nie obejmuje kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, to jest ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w dyspozycji organu. Organ może zatem zaświadczyć tylko o tym, co w bezpośredni sposób wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego ustawowych kompetencji.

W konsekwencji, postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie zaświadczenia może zakończyć się przez wydanie zaświadczenia dotyczącego stanu faktycznego lub stanu prawnego którego potwierdzenia żąda osoba zainteresowana, lub przez odmowę wydania zaświadczenia, np. gdy organ jest niewłaściwy, gdy nie dysponuje danymi, gdy wnioskodawca nie ma interesu prawnego, gdy organ nie może spełnić żądania odnośnie do treści zaświadczenia, np. z powodu niepotwierdzenia się w toku postępowania wyjaśniającego istnienia stanu faktycznego lub prawnego, którego potwierdzenia żądała osoba ubiegająca się o zaświadczenie. Zatem, po złożeniu wniosku o wydanie zaświadczenia, strona powinna uzyskać albo zaświadczenie o żądanej treści, albo postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia bądź postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści.

Sąd stoi na stanowisku, że z całą pewnością czynność w postaci wydania zaświadczenia jest czynnością jednostronną z zakresu administracji publicznej, podejmowaną w sprawie indywidualnej, w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Dla dokonania powyższej czynności ustawodawca przewidział szczególny, rygorystyczny termin. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że bezczynność organu w przedmiocie wydania żądanego przez stronę skarżącą zaświadczenia podlega kognicji sądu administracyjnego stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy Sąd, po zapoznaniu się z aktami administracyjnymi stwierdził, że Zarząd Miasta wywiązał się z obowiązków nałożonych przywołanymi wcześniej przepisami k.p.a. i rozpoznał wniosek Skarżącego – pierwotnie postanowieniem z [...] maja 2023r., a po kolejnych decyzjach kasatoryjnych organu odwoławczego – postanowieniem z [...] kwietnia 2024r. Zarząd Miasta nie był bezczynny, a w dacie wniesienia skargi na bezczynność organu postępowanie zainicjowane wnioskiem o wydanie zaświadczenia zostało zakończone przed organem I instancji.

Zasadniczym celem skargi na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenia postępowania jest doprowadzenie do załatwienia sprawy. W związku z powyższym, nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność w sytuacji, gdy została ona załatwiona. Pogląd taki przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w dwóch uchwałach składu siedmiu sędziów: z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (w odniesieniu do bezczynności) oraz z 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 (w odniesieniu do przewlekłości). Powyższe uchwały dotyczą wniesienia skarg na bezczynność/przewlekłość po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej, to jednak stanowią one wskazówkę w zakresie sprawowania sądowej kontroli także w sprawach skarg bezczynność/przewlekłość postępowań administracyjnych inicjowanych po wydaniu innego (aniżeli decyzja) rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej. Za takim wnioskiem przemawia cel takich skarg. Jest nim bowiem doprowadzenie do zwalczenia opieszałości organu administracji w zakresie prowadzonego postępowania i nadania sprawie należytego biegu, prowadzącego do merytorycznego jej zakończenia. Zarówno skarga na bezczynność, jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania, skierowane są przeciwko wadliwemu procedowaniu organu, w wyniku którego konkretna i indywidualna sprawa administracyjna nie jest załatwiona. Podkreślić przy tym trzeba, że ocena wystąpienia bezczynności/przewlekłości organu administracji dokonywana jest przez sąd administracyjny każdorazowo na dzień wniesienia skargi.

Skoro w przedmiotowej sprawie, w momencie wniesienia skargi nie występował zarzucany skargą stan bezczynności, ponieważ organ postanowieniem z [...] kwietnia 2024r odmówił wydania Skarżącemu żądanego zaświadczenia to – w kontekście przywołanych uchwał – brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie stwierdzania o tym, czy organ administracji dopuścił się bezczynności. Z uwagi na stan sprawy, wniesiona skarga nie mogła zatem zmierzać do uchylenia zarzucanego stanu opieszałości organu administracyjnego.

Mając zatem na uwadze, że skarga nie mogła zrealizować stawianego jej celu, jakim jest zwalczanie bezczynności, należało ją odrzucić o czym orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.