I OSK 1663/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-06-28	
Data wpływu	2023-07-11	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Rudnicka
Marek Stojanowski	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Sygn. powiązane	III SA/Kr 1310/22	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 615; art. 16a ust. 1, art. 17 ust. 1; Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2023 nr 0 poz 259; art. 151, art. 174 pkt 1 i 2, art. 182 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 188, art. 193, art. 200, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1310/22 w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 10 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 10 czerwca 2022 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 25 października 2021 r., nr [...]; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz L. W. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 20 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1310/22, oddalił skargę L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 10 czerwca 2022 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z 22 września 2021 r. L. W. (dalej – skarżący, skarżący kasacyjnie) wystąpił do Wójta Gminy [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku opieką nad niepełnosprawną matką F. W.

Wójt Gminy [...] decyzją z 25 października 2021 r., nr [...], odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia.

Od tej decyzji skarżący pismem z 27 października 2021 r. złożył odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z 10 czerwca 2022 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

SKO wskazało, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznik ZUS Oddział w [...] z 19 listopada 2019 r., nr akt [...], z którego wynika, że jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, a niezdolność ta istniała w dniu 1 października 2019 r. Orzeczenie to oznacza, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 lit. e) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej – u.ś.r.).

Wskazało również, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Zatem w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nich wieku określonego w tym przepisie, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec czego w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Wskazało także, że z wywiadu środowiskowego, jak i oświadczeń skarżącego i jego matki, wynika, iż matka skarżącego jest wdową, ma 87 lat, jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, leczy się na choroby przewlekłe, tj. nadciśnienie tętnicze, częste zawroty głowy, bóle kręgosłupa, miażdżycę, ma problemy z poruszaniem się. Z uwagi na te schorzenia potrzebuje pomocy w codziennym funkcjonowaniu i podstawowych czynnościach. Opiekę i pomoc świadczy jej syn – skarżący, który pomaga jej w czynnościach pielęgnacyjnych jak – mycie, ubieranie, podawanie posiłków, robienie zakupów i wykupywanie leków, pilnowanie przyjmowania leków, zawożenie do lekarza i załatwianie spraw urzędowych. Skarżący ma dwoje rodzeństwa – siostrę i brata, którzy z uwagi na miejsce zamieszkania i pracę zawodową nie są w stanie zapewnić matce całodobowej opieki. Pracownik socjalny wskazał, że skarżący prawidłowo opiekuje się matką, zapewnia jej wszystkie potrzeby, bez jego opieki i pomocy nie jest ona w stanie samodzielnie funkcjonować.

Matka skarżącego oświadczyła, że jest niepełnosprawna w stopniu znacznym, wymaga pomocy syna, który z nią mieszka, ze względu na pogarszający się stan zdrowia nie wychodzi samodzielnie z domu. Leczy się na nadciśnienie tętnicze, silne zawroty głowy, bóle kręgosłupa, miażdżycę i z uwagi na bóle kręgosłupa i miażdżycę ma problemy z poruszaniem się. Skarżący pomaga jej w codziennym funkcjonowaniu, tj. sprząta, gotuje, robi zakupy, podaje leki, w razie potrzeby wzywa lekarza. Ma jeszcze syna – R. W. i córkę A. T., ale mieszkają oni w dużej odległości.

Skarżący zaś oświadczył, że opiekuje się matką, która posiada znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga całodobowej opieki osoby drugiej. Mieszka z matką i pomaga jej we wszystkich czynnościach dnia codziennego, tj. sprząta, gotuje, robi zakupy, wykupuje leki, załatwia w razie potrzeby lekarza i pomaga w higienie osobistej, przygotowuje odzież. Matka leczy się na nadciśnienie tętnicze, zawroty głowy, ma bóle kręgosłupa, miażdżycę, z uwagi na ból kręgosłupa porusza się przy pomocy osoby drugiej. Zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie podejmuje zatrudnienia, ponieważ sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką i z tego tytułu pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy. Zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od 1 listopada 2018 r.

W ocenie SKO, ustalony zakres opieki nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, albowiem wykonywane przez skarżącego czynności nie odbiegają od zwykłych czynności wykonywanych przez osoby pracujące zawodowo i wspólnie zamieszkujące ze starszymi rodzicami do alimentacji których są zobowiązane. Czynności wykonywane przez skarżącego wynikają wprost z faktu wspólnego zamieszkiwania z matką oraz z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Wykonywanie tych czynności nie zajmuje skarżącemu całego dnia i nie uniemożliwia wykonywania tak specyficznej pracy, jak praca we własnym gospodarstwie rolnym. Skarżący może dostosować godziny pracy do konieczności wykonywania czynności opiekuńczych. Trudno zatem przyjąć, w ocenie Kolegium, że występuje związek przyczynowo – skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym rodzicem.

Zdaniem Kolegium, z powyższego bezspornie wynika, że wykazany zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawną matką, będącą osobą kontaktową, jest do pogodzenia z jednoczesnym podjęciem zatrudniania, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Kolegium podkreśliło, że z akt sprawy nie wynika, aby matka skarżącego była obłożnie chora (leżąca) i w związku z tym wymagała całodobowej, permanentnej opieki i nadzoru ze strony opiekuna. Nie można przyjąć, że skarżący stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawną matką, zatem nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium wskazało, że skarżący ma jeszcze dwójkę rodzeństwa zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji na rzecz niepełnosprawnej matki. Brat skarżącego R. W., od 2017 r. mieszka w miejscowości [...], ma II grupę inwalidzką, z tego powodu pobiera rentę inwalidzką, ma 3-letnią córkę na utrzymaniu. Siostra skarżącego A. T. od 1996 r. mieszka w miejscowości [...], ma czwórkę dzieci, pracuje. Jednak wykonywanie obowiązków zawodowych, zamieszkiwanie w innej miejscowości, czy też posiadanie rodziny nie zwalnia rodzeństwa skarżącego z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego. Tym bardziej, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia na osobę uprawnioną.

Organ odwoławczy, nie kwestionując faktu sprawowania opieki nad matką, wskazał, że skarżący ma 48 lat, jest zdolny do pracy i w jego przypadku nie zachodzi konieczność rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym, by opiekować się matką.

W ocenie organu, przyznanie skarżącemu świadczenia byłoby niezgodne z przepisami prawa, jak również przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który w pierwszej kolejności ciąży na wszystkich dzieciach matki skarżącego.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu skarżący, zastępowany przez adwokata, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z 20 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1310/22, oddalił skargę.

W ocenie Sądu I instancji, organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, że zakres opieki świadczonej przez skarżącego względem matki, nie jest tego rodzaju, aby całkowicie wykluczał potrzebę rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Uwarunkowania zdrowotne matki skarżącego wynikają z uzyskanego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i pozwalają one uznać, że dotknięta jest upośledzeniem narządu ruchu (symbol niepełnosprawności 05-R) oraz zaburzeniami głosu, mowy i słuchu (symbol niepełnosprawności 03-L). W toku sprawy skarżący wskazywał, iż jego matka cierpi także na zawroty głowy, nadciśnienie i miażdżycę. Na tożsamy zakres dolegliwości zdrowotnych wskazała również niepełnosprawna. Jednak wskazywane schorzenia, wykraczające poza zakres orzeczony stopniem niepełnosprawności, nie zostały poparte żadnymi dowodami, zaoferowanymi przez skarżącego w toku postępowania, które zainicjował. Okoliczności zdrowotne matki, w deklarowanym zakresie, pozostały więc całkowicie niewykazane. Nadto, nieudowodniony też pozostał ewentualny wpływ (związek) tychże dolegliwości, na zakres celowej opieki, której mogłaby wymagać matka skarżącego, a której zapewnienie miałoby skutkować potrzebą zaniechania aktywności zawodowej skarżącego.

Tymczasem, ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby osoba ta była leżąca, pampersowana lub np. wymagała karmienia. Z akt sprawy wynika, że - choć przy pomocy syna - to jednak jest ona zdolna do poruszania się, jest osobą kontaktową, zdolną do złożenia oświadczenia, tak pisemnego, jak i ustnego. Co więcej - w toku kontrolowanej sprawy - osoba ta odebrała, jako dorosły domownik, korespondencję pocztową adresowaną do skarżącego, co w sposób oczywisty wskazuje na niewątpliwą możliwość samodzielnego funkcjonowania w domu podczas nieobecności innych osób (syna). Wskazana powyżej okoliczność także poddaje w wątpliwość deklarowany zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką, skoro nie był on obecny w miejscu zamieszkania, a kierowaną do niego korespondencję odbiera niepełnosprawna matka.

W ocenie Sądu I instancji organ słusznie ocenił, że stan zdrowia niepełnosprawnej nie kwalifikuje jej jako osoby obłożnie chorej. Ze stanowiskiem tym w pełni koresponduje ustalony w sprawie zakres opieki, której skarżący dostarcza matce. W złożonym oświadczeniu skarżący podał, że zakres sprawowanej opieki obejmuje: sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, w tym leków, pomoc przy higienie osobistej, przygotowanie odzieży, a w razie potrzeby umawianie wizyt lekarskich. Identycznie zakres ten opisała niepełnosprawna oraz pracownik socjalny, który dodatkowo wskazał na transport do lekarza i załatwianie spraw urzędowych. W ocenie Sądu, mając więc na względzie stwierdzony wyżej stan niepełnosprawnej należało uznać, że czynności opiekuńcze realizowane przez skarżącego względem matki nie mogą być ocenione jako będące na tyle absorbującymi, aby musiały być czynione przez osobę, która w tym celu całkowicie musi rezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym. Z twierdzeń skarżącego nie wynika też, jakie sprawy urzędowe osoby niepełnosprawnej podejmuje on w ramach pomocy matce. Z akt nie wyłania się przy tym, aby niepełnosprawna była zaangażowana w szczególną liczbę złożonych spraw urzędowych, które musiałby rozwiązywać skarżący. Wobec braku w aktach bliższych danych w tym względzie - argument o niezbędności załatwiania takich właśnie spraw, jako mający uzasadniać rezygnację opiekuna z podejmowania zatrudniania - należało uznać za pozbawiony racji.

Sąd I instancji podkreślił, iż praca w gospodarstwie rolnym charakteryzuje się elastycznością czasu pracy i jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów NSA z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12, przy właściwej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. W ocenie Sądu, w zestawieniu ze stwierdzonym stanem zdrowia matki skarżącego i zakresem sprawowanej opieki - aktywność zawodowa skarżącego w ramach gospodarstwa rolnego, jest do pogodzenia z opieką nad matką. Trafnie stwierdziło SKO brak zaistnienia warunku występowania bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego między sprawowaniem opieki, a rezygnacją z pracy opiekuna, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Sąd I instancji, odnosząc się z kolei do kwestii przyznanych skarżącemu specjalnych zasiłków opiekuńczych (2019-2021), wskazał, że należy mieć na względzie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. Ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne wnioskodawca musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. Nie jest natomiast możliwa rezygnacja z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego dopiero po przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Co więcej, mimo podobieństwa przesłanek przyznania obu świadczeń - w tym warunku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną - świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy są odrębnymi instytucjami i przyznawane są w odrębnych postępowaniach. Na gruncie u.ś.r. nie występuje automatyczne przeniesienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której uprzednio przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy.

Inaczej mówiąc, w u.ś.r. brak regulacji przewidującej, że uprzednio przyznany zainteresowanemu specjalny zasiłek opiekuńczy, determinuje uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie tego świadczenia wymaga bowiem przeprowadzenia odrębnego (tj. samodzielnego, autonomicznego) postępowania administracyjnego, w którym badane są normatywnie określone przesłanki przyznania tegoż wsparcia. Poddanie sądowej kontroli decyzji wydanej w tym przedmiocie powoduje, że poza zakresem ocen Sądu pozostają uprzednio wydane decyzje przyznające specjalny zasiłek opiekuńczy. Inaczej mówiąc, Sąd w aktualnie prowadzonym postępowaniu nie kontroluje legalności przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Okoliczność więc, że skarżący uzyskał wcześniej zasiłek, którego przesłanki przyznania są zbliżone do wymogów, które należy spełnić przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne - nie oznaczało jeszcze (automatycznie) spełnienia tych wymogów na potrzeby kontrolowanej aktualnie sprawy. Jak wynika z zaprezentowanych wyżej rozważań i ocen, przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie zostały w tej sprawie spełnione.

Sąd I instancji stwierdził, że orzekające organy administracji trafnie dostrzegły, że niepełnosprawna, poza skarżącym, posiada jeszcze dwoje dzieci, na których w równym stopniu ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny względem rodzica (art. 129 § 1 k.r.o.). Uczynienie zadość obowiązkowi alimentacyjnemu poprzez zapewnienie niepełnosprawnej w znacznym stopniu matce - stosownej opieki i pomocy, niewątpliwie przybrać może także postać finansową, tj. przeznaczania części swoich dochodów na pokrycie koniecznych w tym względzie wydatków. Zasadna, w ocenie Sądu, jest uwaga, że podejmowanie pracy zawodowej czy zamieszkiwanie poza miejscowością zamieszkania niepełnosprawnej matki nie mogą być postrzegane jako zwolnienie dzieci z obowiązku alimentacyjnego i przerzucenie tego obowiązku na inne osoby. Mogą jednak istnieć obiektywne okoliczności uniemożliwiające wypełnianie obowiązku alimentacyjnego (przykładowo: przewlekła choroba, orzeczenie o niepełnosprawności, przebywanie w zakładzie karnym).

Sąd I instancji wskazał, że brat skarżącego oświadczył, że "jest na II grupie inwalidzkiej, z tego powodu pobiera rentę inwalidzką". Z kolei, według oświadczenia drugiego z dzieci niepełnosprawnej - córki, sprawuje ona opiekę na czworgiem swoich dzieci. Organ odwoławczy nie dokonał oceny, czy powyższe okoliczności dotyczące zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnej osób, stanowią obiektywną okoliczność uniemożliwiającą im wypełnianie obowiązku alimentacyjnego względem matki. Mankamenty te decyzji organu II instancji nie miały jednak wpływu na prawidłowość kontrolowanego rozstrzygnięcia, wobec podzielenia zasadnego stanowiska organu, iż zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matka, nie daje podstaw do uznania, że spełnione są normatywne wymogi ustalenia żądanego świadczenia. Ze względu na fakt, że w sprawie nie została spełniona opisana wyżej przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r., zaskarżone rozstrzygnięcie ostatecznie odpowiada prawu.

Sąd I instancji stwierdził, że SKO trafnie zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25. roku życia. Kolegium wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, prawidłowo wywiodło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować winno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł skarżący, zastępowany przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej - p.p.s.a.) Sądowi I instancji: I. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nie uniemożliwia podjęcia przez nią (powinno być niego) zatrudnienia;

2) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dziecku osoby niepełnosprawnej konieczne jest wykazanie, iż pozostałe dzieci niepełnosprawnej są obiektywnie niezdolne do sprawowania opieki i wywiązywania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu nakazuje przyjąć, iż możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego przez pozostałe osoby zobowiązane w tym samym stopniu pozostaje bez wpływu na prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego.

II. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący, zrzekając się przeprowadzenia rozprawy, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik skarżącego kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ w ustawowym terminie nie zażądał jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej i orzeka w tych granicach.

Stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W tej sytuacji zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Jednak w analizowanej sprawie w sposób bezpośredni wiążą się one z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do zasadniczego problemu w niniejszej sprawie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy zachodzi związek przyczynowo – skutkowy między sprawowaną przez skarżącego opieką nad matką, a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz, czy posiadanie przez skarżącego dwójki rodzeństwa zobowiązanych do alimentacji względem matki stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wskazać trzeba, że u.ś.r. nie zawiera definicji "sprawowania opieki", jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia te wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem bowiem jest, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach.

Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznik ZUS Oddział w [...] z 19 listopada 2019 r., nr akt [...], z którego wynika, że jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, a niezdolność ta istniała w dniu 1 października 2019 r. Posiada również orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane w dniu 8 lipca 2019 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], nr [...], z którego wynika, orzeczenie wydaje się do 31 lipca 2022 r., nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 maja 2019 r.

Ponadto, matka skarżącego (rocznik 1934), jest wdową, na dzień wydania decyzji organu odwoławczego miała 88 lat, obecnie ma 90 lat. Leczy się na choroby przewlekłe, tj. nadciśnienie tętnicze, częste i silne zawroty głowy, bóle kręgosłupa, miażdżycę. Z uwagi na bóle kręgosłupa i miażdżycę ma problemy z poruszaniem się. Porusza się przy pomocy osoby drugiej. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia nie wychodzi samodzielnie z domu. Z uwagi na stan zdrowia i te schorzenia potrzebuje pomocy w codziennym funkcjonowaniu i podstawowych czynnościach. Całodobową opiekę i pomoc świadczy, mieszkający z nią, skarżący (syn). Pomaga matce we wszystkich czynnościach dnia codziennego. W ramach czynności pielęgnacyjnych pomaga matce przy myciu, utrzymaniu higieny osobistej, przygotowaniu odzieży i ubieraniu, przygotowywaniu i podawaniu posiłków, robieniu zakupów i wykupywaniu leków, pilnowaniu przyjmowania leków, wzywaniu w razie potrzeby lekarza, zawożeniu do lekarza, załatwianiu spraw urzędowych. Zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie podejmuje zatrudnienia, ponieważ sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką i z tego tytułu pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy. Zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego od 1 listopada 2018 r. Z oceny pracownika socjalnego wykonującego wywiad środowiskowy wynika, że skarżący prawidłowo opiekuje się matką, zapewnia jej wszystkie potrzeby, bez jego opieki i pomocy nie jest ona w stanie samodzielnie funkcjonować.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tych okolicznościach całkowicie niezrozumiałe jest stanowisko Sądu I instancji, jak i organu odwoławczego, iż brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką posiadającą orzeczenie lekarza orzecznika ZUS Oddział w [...] o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mimo, że matka skarżącego nie jest obłożnie chora, to jednak z przedstawionych wyżej okoliczności wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że matka skarżącego ze względu na zaawansowany wiek, stan zdrowia, przewlekłe choroby i dolegliwości wymaga całodobowej opieki i stałej obecności skarżącego, który będąc w jej pobliżu pozostaje w gotowości do udzielenia jej niezbędnej pomocy. Matka skarżącego z uwagi na bóle kręgosłupa oraz silne i częste zawroty głowy wymaga asysty skarżącego przy poruszaniu się, choćby celem załatwienia potrzeb fizjologicznych. Niewątpliwie brak takiej asysty może prowadzić do pozbawienia jej możliwości samodzielnego korzystania z toalety i w konsekwencji jej pampersowania oraz może prowadzić do niebezpiecznych upadków skutkujących dla osoby w zaawansowanym wieku poważnymi uszczerbkami zdrowia, a nawet uszkodzeniami ciała. Już choćby z tej przyczyny nie jest możliwe podjęcie przez skarżącego jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto, skarżący pilnuje przyjmowania leków przez matkę o odpowiednich porach. Bez wątpienia brak przyjmowania leków o odpowiednich porach i dawkach mogłoby skutkować dla matki skarżącego poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi, a nawet śmiercią. Podkreślić trzeba, że nawet jeśli skarżący nie wykonuje w danym momencie bezpośrednio czynności opiekuńczych, bowiem nie wymaga tego stan i potrzeba matki, to pozostaje w tym czasie w dyspozycji osoby niepełnosprawnej, aby w każdej chwili służyć stosowną opieką i pomocą, co także, bez wątpienia, stanowi element sprawowanej opieki. Zatem mając na względzie zakres i charakter sprawowanej opieki nad matką, w pełni zrozumiały jest brak możliwości pogodzenia tej opieki z podjęciem przez skarżącego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymierza czasu pracy, nawet gdyby, w tym konkretnym przypadku, miała to być praca w ramach własnego gospodarstwa rolnego, którego prowadzenia skarżący zaprzestał 1 listopada 2018 r. w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad matką. Wbrew stanowisku Sądu I instancji wykazany został związek między dolegliwościami, na które cierpi matka skarżąca, a zakresem sprawowanej przez skarżącego opieki.

Trudno zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż wskazane schorzenia, na które cierpi matka skarżącego, wykraczające poza zakres orzeczonego stopnia niepełnosprawności, nie zostały poparte żadnymi dowodami zaoferowanymi przez skarżącego w toku postępowania, które zainicjował.

Z akt sprawy wynika, że w dniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, tj. 11 października 2021 r. matka skarżącego i skarżący złożyli odrębne oświadczenia, w trybie art. 75 § 2 k.p.a., pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Oświadczenia te są środkiem dowodowym, który podlega ocenie przez organ na zasadach i w trybie wskazanym w k.p.a. Na żadnym etapie postępowania nie zostały one zakwestionowane przez organy orzekające obu instancji. Organ I instancji, uznając, że zebrał kompletny materiał dowodowy, zawiadomieniem z 12 października 2021 r. zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 § 1 k.p.a.). Organ odwoławczy na etapie postępowania odwoławczego również nie dostrzegł konieczności przeprowadzenia w trybie art. 136 § 1 k.p.a. dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, zapewne uznając, że zgromadzony dotychczas materiał dowodowy jest wystarczający do rozpatrzenia odwołania i wydania decyzji. Skoro organy nie wzywały skarżącego do przedstawienia dodatkowej dokumentacji, w tym dokumentacji medycznej, celem wykazania schorzeń i dolegliwości dotykających jego matki, to trudno na etapie postępowania sądowego twierdzić, że okoliczności te nie zostały udowodnione. Z doświadczenia życiowego wynika, że osoba, mająca 88 lat, posiadająca znaczny stopień niepełnosprawności i cierpiąca na choroby przewlekłe na pewno ma bogatą dokumentację medyczną, która zostałaby przez skarżącego przedstawiona na żądanie organu.

Nietrafne jest stanowisko Sądu I instancji, iż jednostkowy fakt odebrania przez niepełnosprawną matkę skarżącego, jako dorosły domownik, korespondencji pocztowej do niego adresowanej wskazuje na niewątpliwą możliwość jej samodzielnego funkcjonowania w domu podczas nieobecności syna. Po pierwsze – w stosunkach wiejskich mieszkańcy mają zaufanie do znanych przez nich osobiście listonoszy, którzy w przypadkach osób niepełnosprawnych, ciężko chorych, wchodzą bezpośrednio do domu adresata i umożliwiają odbiór korespondencji w miejscu, w którym adresat, dorosły domownik, aktualnie się znajduje. Po drugie – Sąd I instancji nie wziął pod uwagę charakteru pisma złożonego przez matkę skarżącego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji urzędowej (k.23 akt administracyjnych). Podpis ten jest niewyraźny, litery są napisane sposób nieczytelny, aż do tego stopnia, że listonosz dopisał czytelnie imię i nazwisko. Wynika z tego, że matka skarżącego jest osobą na tyle słabą i schorowaną, że nie może nawet czytelnie się podpisać, nie może pewnie utrzymać długopisu w dłoni. Dlatego też za daleko idący jest wniosek Sądu I instancji, iż z faktu odbioru przez matkę skarżącego kierowanej do niego korespondencji wynika możliwość jej samodzielnego funkcjonowania w domu podczas nieobecności skarżącego.

Nie można zgodzić się także ze stanowiskiem Sądu I instancji, że okoliczność odebrania przez niepełnosprawną matką skarżącego, jako dorosły domownik, korespondencji pocztowej adresowanej do skarżącego poddaje w wątpliwość deklarowany zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką, skoro nie był on obecny w miejscu zamieszkania. Wskazać bowiem należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nie zawęził charakteru sprawowanej opieki, w szczególności nie wskazał, aby opieka ta musiała być opieką stałą, wykonywaną bez przerwy, przez 24 godziny na dobę. Zatem na podstawie samego faktu nieobecności skarżącego przy doręczeniu przez listonosza kierowanej do niego korespondencji nie może podważać zakresu sprawowanej przez niego opieki nad matką. Przede wszystkim skarżący nie musi sprawować opieki bez przerwy, przez 24 godziny na dobę. Ponadto, skarżący musi jednak od czasu do czasu wychodzić z domu, chociażby w celu zrobienia zakupów, wykupienia leków, czy załatwienia innych pilnych spraw.

Nieuprawnione jest stanowisko Sądu I instancji, iż na podstawie akt administracyjnych nie wyłania się, aby matka skarżącego była zaangażowana w szczególną liczbę złożonych spraw urzędowych, które musiałby rozwiązać skarżący, co powoduje, że argument o niezbędności załatwiania takich właśnie spraw, jako mających uzasadniać rezygnację opiekuna z podejmowania zatrudnienia pozbawiony jest racji.

Podkreślić trzeba, że przedmiotowe akta administracyjne, które są objętościowo skromne, zostały wytworzone jedynie w celu rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W aktach tych znajdować się będą jedynie dokumenty niezbędne do rozpatrzenia tego wniosku. Oczywistym jest, że w aktach tych nie będzie informacji, że matka skarżącego jest stroną jakiś innych postępowań administracyjnych, podatkowych, sądowych, sądowoadministracyjnych, egzekucyjnych. Ponadto, skarżący nie złożył żadnego oświadczenia w tym zakresie, gdyż przeprowadzający wywiad środowiskowy pracownik socjalny nie pytał go o te okoliczności. Dlatego też stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie nietrafne.

Zauważyć również należy, iż – jak wynika z treści decyzji organu I instancji - skarżący od 10 maja 2019 r. pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką. Na podstawie decyzji organu instancji z 31 lipca 2019 r. skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie od 10 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. Na mocy decyzji organu I instancji z 8 października 2019 r. skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy w okresie od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. Na podstawie decyzji organu I instancji z 12 listopada 2020 r. został przyznany skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. Natomiast na podstawie decyzji organu I instancji z 8 października 2021 r. został przyznany skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r.

Zauważyć należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. i art. 16a ust. 1 u.ś.r. są co do zasady zbieżne treściowo. Niewątpliwie jedną z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego, jest występowanie związku przyczyno – skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawcę, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Skoro, jak wskazano wyżej, skarżący nieprzerwanie od maja 2019 r. pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z koniecznością opieki nad matką, to oznacza to, że organ I instancji musiał uznać, że istnieje związek przyczynowo – skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Zresztą decyzja organu I instancji z 8 października 2021 r. o przyznaniu skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego została wydana 16 dni po złożeniu przez skarżącego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego całkowicie niezrozumiała i trudna do zaakceptowania jest sytuacja, gdy w ramach postępowania dotyczącego przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego organ uznaje, że występuje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką, zaś jednocześnie w tych samych okolicznościach faktycznych w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uznaje, że taki związek przyczynowo – skutkowy już nie zachodzi.

Trudno zatem przyjąć, aby w rozpoznawanej sprawie dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego związek przyczynowo – skutkowy przestał występować, skoro niewątpliwie stan zdrowia matki skarżącej nie uległ nagłej poprawie. W tych warunkach niezrozumiałe jest stanowisko Sądu I instancji, jak i organu odwoławczego, o braku związku przyczynowego.

Zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy uznać, iż w niniejszej sprawie występuje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad niepełnosprawną matką, a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia. Brak podejmowania przez skarżącego zatrudniania wywołany jest bez wątpienia koniecznością sprawowania opieki nad matką, a zakres i charakter tej opieki uniemożliwia podjęcie przez skarżącego aktywności zawodowej. Zatem całkowicie nieuprawnione jest stanowisko Sądu I instancji, jak i organu odwoławczego, o niewystępowaniu związku przyczynowo – skutkowego miedzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a sprawowaną przez niego opieką nad niepełnosprawną matką.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieprawidłowe jest również stanowisko Sądu I instancji, jak i organu odwoławczego, które uznały, że skarżącemu nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne ze względu na istnienie jeszcze dwójki rodzeństwa zobowiązanych, w równym stopniu co on, do alimentacji względem matki.

Bezspornie zarówno skarżący, jak i jego rodzeństwo, należą do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie względem matki i jednocześnie uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowało się stanowisko, przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa tego, która z osób, tj. czy wnioskodawca, czy może ktoś z rodzeństwa, winna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, iż rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. W sytuacji zatem gdy jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci podopiecznego zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyroki NSA z: 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1596/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt 1626/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1554/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1521/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1627/23; 9 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1397/23; 9 maja 2024 r., sygn. akt 1407/23; 9 maja 2024 r., sygn. akt 1471/23; 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 127/23; 30 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 781/22; 9 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 2449/22; 5 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1576/22; 28 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 925/21).

Zatem stwierdzić trzeba, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wynika, aby przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność istnienia, oprócz skarżącego, rodzeństwa należącego do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie i uprawnionych do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołany przepis wśród wyraźnie określonych negatywnych i pozytywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie przewiduje takiej negatywnej przesłanki. Niedopuszczalne jest wprowadzanie przez organy administracyjne, czy też sąd administracyjny, dodatkowych, nieprzewidzianych w u.ś.r., negatywnych przesłanek jego przyznania.

Zasadne okazały się zatem zarzuty skargi kasacyjnej odnośnie naruszenia przepisów prawa materialnego przez Sąd I instancji, który bezkrytycznie zaakceptował stanowisko organu odwoławczego o możności odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką oraz ze względu na możność brania udziału w sprawowaniu opieki nad matką przez rodzeństwo skarżącego.

Zasadny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a., albowiem słusznie wskazano w skardze kasacyjnej, że zaskarżona decyzja została wydana wbrew przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy wydano wadliwe rozstrzygnięcie o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku oraz okoliczność, że skarżący spełnia wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 182 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów orzekających obu instancji.

W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964) - 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji oraz art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) tego rozporządzenia - 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.