Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił P. S. przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup opału.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dochód wynosi [...] zł ( emerytura i dodatek pielęgnacyjny), w związku z czym przekracza ustawowe kryterium dochodowe, które wynosi 701 zł. W ocenie organu nie zachodzi również szczególnie uzasadniony przypadek, który uzasadniałby przyznanie specjalnego zasiłku celowego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. S.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując odwołanie przywołało treść przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie uznając, że organ I instancji w sposób właściwy wyłożył swoje stanowisko, a przeprowadzony wywiad środowiskowy odzwierciedla sytuację materialną i życiową skarżącego. Z uwagi zaś na przekroczenie przez skarżącego kryterium dochodowego nie jest możliwe przyznanie mu żądanej pomocy w formie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w sprawie niniejszej nie zachodzą szczególne okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. specjalnego zasiłku celowego. W życiu skarżącego nie wystąpiło bowiem żadne dotkliwe w skutkach zdarzenie, które nie należy do zwykłych codziennych zdarzeń. Kolegium powołało się na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 września 2011 r. sygn. akt II SA/Po 433/11, w którym Sąd wskazał, że braku środków pieniężnych na wykup leków czy braku dostatecznych środków na bieżące wydatki codziennego utrzymania nie można traktować jako nagłe, nieprzewidywalne zdarzenie uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. S. zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 i 8 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy istnieją przesłanki do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego,

2. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

3. naruszenie art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności lub stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił swoją trudną sytuację życiową i materialną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.

Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm., dalej "u.p.s.") pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jej zadaniem jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.s., przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna nie ma służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych, ale rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Uznanie administracyjne, które występuje przy przyznawaniu świadczeń z pomocy społecznej (m.in. art. 39 u.p.s.), w tym również zasiłku celowego specjalnego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s., polega na tym, że organ pomocowy dokonuje oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Sam zatem fakt spełniania ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s, wynoszące w dacie wydawania kontrolowanych decyzji 701 zł - źródłem utrzymania skarżącego jest emerytura i dodatek pielęgnacyjny, który w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, wyniósł [...] złotych. W tej sytuacji brak było podstaw do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s., na wnioskowany cel z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

Powyższe oznacza, że organy słusznie rozważyły zasadność ewentualnego przyznania specjalnego zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 u.p.s. W myśl tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Sformułowanie "szczególnie uzasadnione przypadki" jest pojęciem niedookreślonym, którego stosowanie ma charakter ocenny. Wykładnia językowa tego przepisu oraz ratio legis zasiłku w nim określonego wskazują jednak, że ma on charakter wyjątkowy, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód wnioskodawcy, a sytuacja życiowa w której się znalazł, a która wyraźnie odbiega od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. W judykaturze i doktrynie przyjmuje się, że szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyroki NSA: z 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1416/07; z 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1496/10; z 12 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 164/11, z 26 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1622/11 i I OSK 1623/11; z 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 336/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Analiza materiału dowodowego nie pozwala na uznanie, aby taki szczególnie uzasadniony przypadek wystąpił w stosunku do skarżącego, bowiem jego sytuacja bytowa jest stabilna. Nie wystąpiła w przypadku skarżącego żadna nadzwyczajna sytuacja, która uzasadniałaby przyznanie mu specjalnego zasiłku celowego. Uzyskuje on stały dochód w postaci emerytury i dochód ten znacząco przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Jak wynika z akt sprawy skarżący otrzymuje pomoc w postaci usług opiekuńczych. Posiada dwoje dorosłych dzieci, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ojca i to one w związku z tym winny zadbać o potrzeby skarżącego w pierwszej kolejności. Stwierdzić zatem należy, że już te tylko względy uzasadniały odmowę przyznania wnioskowanej pomocy.

Wobec tego uznać należy, że organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego i specjalnego celowego. Motywy podjętych rozstrzygnięć są wprawdzie zbyt lakoniczne, jednakże biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uchybienie to pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięć.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.