I SA/Łd 736/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-04-03	
Data wpływu	2024-11-19	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi	
Sędziowie	Agnieszka Gortych-Ratajczyk /sprawozdawca/
Joanna Grzegorczyk-Drozda /przewodniczący/
Paweł Janicki	
Symbol z opisem	6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych	
Hasła tematyczne	Administracyjne postępowanie	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Administracji Skarbowej	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 572; art. 134, art. 144; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)	
Sentencja
Dnia 3 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki, Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk (spr.), Protokolant st. asystent sędziego Maciej Dębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 września 2024 r. nr 1001-IEE.7192.255.2024.6.MOK w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oddala skargę.	
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 września 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, stwierdził niedopuszczalność zażalenia G. K. złożonego w imieniu E. Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z dnia 12 czerwca 2024 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki E..

Z akt sprawy wynika, że dnia 8 lipca 2022 r. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wystawił na rzecz Spółki E. tytuł wykonawczy, który skierował do przymusowej realizacji do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty. Organ egzekucyjny przyjął ww. tytuł wykonawczy do realizacji i dnia 19 lipca 2022 r. - wraz z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej Spółki - doręczył odpis ww. tytułu wykonawczego, na adres siedziby Spółki (odbiór pokwitował J. T.).

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty stwierdził bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec Spółki E. i postanowieniem z dnia 12 czerwca 2024 r. umorzył postępowanie egzekucyjne, jako bezprzedmiotowe. Ww. postanowienie zostało skierowane na adres siedziby Spółki i doręczone dnia 1 lipca 2024 r. (odbiór pokwitował J.T.).

Na powyższe postanowienie G. K. wskazując, że jest byłym prokurentem Spółki E. wniósł zażalenie z dnia 8 lipca 2024 r.

W piśmie z dnia 25 sierpnia 2024 r. wnoszący zażalenie wyjaśnił, że Spółka E. nie istnieje od dnia 16 grudnia 2020 r., wobec czego prowadzenie wobec niej jakichkolwiek postępowań było niedopuszczalne.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia 12 września 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, na podstawie art. 134, art. 141, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) dalej: k.p.a., art. 17 § 1, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) dalej u.p.e.a., art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 556) stwierdził niedopuszczalność zażalenia G. K. złożonego w imieniu E. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z dnia 12 czerwca 2024 r.

Organ wyjaśnił, że postępowanie odwoławcze składa się z fazy wstępnej, fazy postępowania wyjaśniającego i fazy wydania postanowienia. W fazie wstępnej, organ odwoławczy jest obowiązany zbadać z urzędu, czy nie zachodzą powody wyłączające możliwość załatwienia sprawy, co do istoty. Zgodnie z przepisami prawa, organ odwoławczy ocenia, czy zażalenie jest dopuszczalne, w tym czy istnieje podstawa prawna zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji i czy zostało wniesione w ustawowym terminie.

Organ podkreślił, że niedopuszczalność zażalenia jest to taka sytuacja, w której obowiązujące prawo nie przewiduje możliwości prowadzenia postępowania odwoławczego. Może ona wynikać z przyczyn podmiotowych, do których zalicza się przypadki, gdy środek zaskarżenia został wniesiony przez osobę/podmiot, która nie jest stroną w sprawie, jak i stronę/podmiot, która nie ma zdolności do czynności prawnych; z przyczyn przedmiotowych, które obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że o dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują organy administracji publicznej, lecz przepisy prawa, które organy powinny prawidłowo stosować.

Podejmując czynności wyjaśniające organ ustalił, że w Krajowym Rejestrze Sądowym widnieje wpis G. K. o samodzielnej prokurze. Niemniej dnia 13 stycznia 2021 r. uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł-Ś. w Ł. Sądu Gospodarczego [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w sprawie wykreślenia Spółki E. z Krajowego Rejestru Sądowego.

Stosownie zaś do przepisu art. 272 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2024 r., poz. 18) dalej: k.s.h., rozwiązanie spółki (w tym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) następuje z chwilą wykreślenia spółki z rejestru. Byt prawny spółki ustaje z chwilą jej wykreślenia z KRS, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce dnia 13 stycznia 2021 r. Z dniem uprawomocnienia się postanowienia o wykreśleniu spółki z KRS, spółka ostatecznie traci byt prawny i przestaje być podmiotem praw i obowiązków. Traci także zdolność administracyjną, a więc zdolność do występowania w postępowaniu administracyjnym jako strona. Przy czym w momencie wykreślenia spółki z KRS osoby ją reprezentujące tracą legitymację do występowania w postępowaniu dotyczącym spółki. Zażalenie na rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego z dnia 12 czerwca 2024 r. złożone zostało zatem przez G. K. w imieniu Spółki E., tj. podmiotu który nie posiada już zdolności do czynności prawnych i nie może skutecznie złożyć zażalenia.

Niedopuszczalność zażalenia z dnia 8 lipca 2024 r. wynika zatem z przyczyn podmiotowych, tj. z uwagi na wniesienie środka zaskarżenia przez podmiot nieposiadający zdolności do czynności prawnych. Ustalenie przez organ odwoławczy, że zażalenie wniesiono przez nieuprawniony podmiot, nakłada na ten organ obowiązek stwierdzenia jego niedopuszczalności. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy nie mógł przystąpić do merytorycznej oceny przedstawionej w zażaleniu argumentacji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G. K. wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z uwagi na ich nieważność.

Skarżący uzasadniając wnioski skargi zwrócił uwagę, że umknęło Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, że postępowania jakie były wszczynane wobec Spółki w 2020 roku są nieważne, gdyż od kwietnia 2018 roku Spółka nie ma zarządu. Po wtóre Urząd Skarbowy Łódź-Bałuty prowadził postępowanie przez kilka lat już nawet po wykreśleniu Spółki z rejestru (postanowienie sądu rejestrowego o wykreśleniu z dnia 16 grudnia 2020 r.). Po trzecie co do kwestii możliwości kontroli działań Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty, które były dokonywane w oczywistym stanie bezprawności i nieważności to jak sam organ odwoławczy zauważa przepis art. 28 k.p.a. daje prawo każdemu kto ze względu na swój interes prawny lub obowiązek żąda określonych zachowań od organu. W tym przypadku, jako były prokurent i pełnomocnik wspólnika skarżący ma prawo i jest w obowiązku żądać od organu, aby postępował zgodnie z prawem a w sytuacji ewidentnej bezprawności ma prawo do żądania od wyższych instancji kontroli takiego bezprawnego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi podtrzymując argumentację zaskarżonego postanowienia, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r., Nr 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Z kolei, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając w tak zakreślonej kognicji niniejszą skargę Sąd ocenił, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani przepisów prawa procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności nie są uzasadnione zarzuty podniesione w skardze, a to oznacza, że skarga podlega oddaleniu.

Przypomnieć należy, że przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 września 2024 r. o niedopuszczalności zażalenia G. K. złożonego w imieniu Spółki E. na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z dnia 12 czerwca 2024 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec ww. Spółki.

Istota sporu sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy w ustalonych okolicznościach faktyczno – prawnych organ uprawniony był do rozstrzygnięcia na postawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. o niedopuszczalności zażalenia. Z uwagi na tak zakreślone granice zaskarżonego aktu poza kontrolą sądowoadministracyjną pozostają kwestie związane z samym postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym wobec ww. Spółki, w tym ocena czy prawidłowo zostało wszczęte. Kwestie te trafnie pozostały poza zakresem zainteresowania organu z uwagi na prawidłową ocenę co do niedopuszczalności samego zażalenia, która to nie mogła skutecznie doprowadzić do uruchomienia merytorycznej części postępowania przed organem odwoławczym.

Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona. Zasada niezwiązania sądu granicami skargi nie oznacza, że Sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (wyrok NSA z dnia z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 622/17 - dostępny, jak i pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując powyższe, zaskarżone postanowienie zasługuje na uwzględnienie. Jak trafnie wyjaśnił organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, organ II instancji, do którego wpływa środek zaskarżenia jest zobligowany w pierwszej kolejności do zbadania jego dopuszczalności. I w przypadku, jak w niniejszej sprawie, negatywnej oceny w tym zakresie, obowiązany jest do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.

Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowi art. 134 k.p.a. Zgodnie z tą regulacją organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis ten stosuje się odpowiednio do zażaleń (art. 144 k.p.a.).

Przywołany przepis dotyczy pierwszego etapu postępowania odwoławczego, w którym następuje badanie wniesionego środka odwoławczego pod względem formalnym. Na tym etapie organ odwoławczy jest obowiązany ocenić czy odwołanie/zażalenie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie. W razie stwierdzenia niedopuszczalności lub uchybienia terminu organ odwoławczy nie może rozpatrzyć merytorycznie wniesionego środka zaskarżenia.

Na tle przepisu art. 134 k.p.a. wyróżnia się dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania - przedmiotowe i podmiotowe. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Odwołanie nie służy od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego lub gdy czynność organu administracji państwowej nie jest decyzją administracyjną, a stanowi np. czynność materialno-techniczną. Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę niemająca legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 k.p.a. (vide. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 235/00; wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 598/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 850/20).

W kontrolowanej sprawie organ odwoławczy badając zażalenie wniesione przez skarżącego ustalił, że dnia 13 stycznia 2021 r. uprawomocniło się orzeczenie Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. Sądu Gospodarczego XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 16 grudnia 2020 r. o wykreśleniu Spółki E. z Krajowego Rejestru Sądowego. Jednocześnie do czasu wykreślenia Spółki, jak wynika z wpisów w KRS, skarżący był prokurentem Spółki.

Zaistnienie zdarzeń powodujących rozwiązanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wymienionych w przepisach art. 270 i art. 271 k.s.h. powoduje wszczęcie postępowania likwidacyjnego, które, jeżeli zostanie zakończone, skutkuje, zgodnie z art. 272 k.s.h. wykreśleniem spółki z rejestru. Chwilą rozwiązania spółki jest wykreślenie z rejestru, jako następstwo postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego. Byt prawny spółki ustaje więc z chwilą jej wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego.

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że prawomocne wykreślenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z Rejestru Przedsiębiorców KRS oznacza definitywne zakończenie bytu tej osoby prawnej, skutkujące w procesie następczą utratą zdolności prawnych, a więc zdolności do występowania w postępowaniu administracyjnym jako strona (vide. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 842/16, postanowienie NSA z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1502/10). W przypadku wykreślenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z Krajowego Rejestru Sądowego nie ma innego podmiotu (następcy prawnego), który mógłby przejąć aktywa i pasywa spółki. Wobec powyższego w momencie utraty bytu prawnego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością prokurent traci legitymację do reprezentowania podmiotu.

Podzielając powyższe, Sąd nie ma wątpliwości co do trafności rozstrzygnięcia organu odwoławczego, gdyż skarżący nie był uprawniony do reprezentowania Spółki nieistniejącej, prawomocnie wykreślonej z KRS z dniem 13 stycznia 2021 r., które to ustalenie obligowało organ do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia z przyczyn podmiotowych.

Zdaniem Sądu nie można również pominąć, że postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z dnia 12 czerwca 2024 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki E. zostało skierowane do doręczenia na adres, wskazany w KRS, który jest jednocześnie adresem zamieszkania byłego prezesa ww. Spółki. Odbiór pokwitował "J T.– prezes". Skoro z dniem 13 stycznia 2021 r. uprawomocniło się postanowienie o wykreśleniu ww. Spółki z KRS to trudno uznać za skutecznie doręczone w dniu 1 lipca 2024 r. wspomniane postanowienie z dnia 12 czerwca 2024 r. Powyższe pozostaje bez wpływu na zaskarżone postanowienie, gdyż i w opisanym przypadku organ odwoławczy na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. obowiązany był stwierdzić niedopuszczalności zażalenia, wobec braku przedmiotu zaskarżenia.

Z tych wszystkich względów, zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu a argumentacja organu odwoławczego zasługuje na aprobatę. Zarzuty skargi zmierzające do podważenia prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego, czy innych postepowań wszczętych wobec Spółki na przestrzeni ostatnich lat, na co wskazuje skarżący w skardze, a w istocie na takich opiera się skarga, jak wcześniej wyjaśniono nie mogły być przedmiotem kontroli sądowadministracyjnej. Jednocześnie skarżący nie sformułował zarzutów, które podważyłyby skutecznie stanowisko organu odwoławczego o niedopuszczalności zażalenia.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

mko