Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 16 maja 2025 r. nr WINB-WOA.7722.75.2024.KZ w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku przywrócenia instalacji gazowej do stanu poprzedniego oddala skargę.

Postanowieniem z dnia 11 marca 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. (dalej jako PINB lub organ I instancji) nałożył na skarżącego A. M. grzywnę w wysokości 1.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]r. Ponadto organ ustalił opłatę za wydanie tego postanowienia w wysokości 68,00 zł i wezwał zobowiązanego do uiszczenia nałożonej grzywny w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] r. - w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia i pouczył skarżącego, że w razie niewykonania obowiązku w wyznaczonym terminie będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Równocześnie organ wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty za czynności egzekucyjne, tj. za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w kwocie 68 zł.

W wyniku rozpoznania zażalenia wniesionego przez skarżącego, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 maja 2025 r. Nr WINB-WOA.7722.75.2024.KZ utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia 11 marca 2025 r. Nr [...] o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją nr [...] z dnia z 5 października 2022 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. nałożył na M. i A. M. obowiązek doprowadzenia do stanu poprzedniego przebudowanej instalacji gazowej w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B. , w terminie do 30 grudnia 2022 roku. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 5 lutego 2024 roku wydał decyzję znak: [...], którą uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. nr [...] z 5 października 2022 roku w części wyznaczającej termin i określił nowy termin do dnia 28 czerwca 2024 roku, a w pozostałej części utrzymał tę decyzję w mocy. Od powyższej decyzji M. i A. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wymieniony Sąd, postanowieniem z dnia 27 maja 2024 roku odmówił wstrzymania wykonania decyzji ŚWINB z dnia 5 lutego 2024 roku. W dniu 29 lipca 2024 roku PINB skierował do M. i A. M. upomnienie wzywające do wykonania obowiązku wynikającego z wydanej przez ten organ decyzji nr [...] z 5 października 2022 roku, w terminie 7 dni. Upomnienie zostało doręczone w dniu 30 lipca 2024 roku. W dniu 12 września 2024 roku wymieniony organ skierował tytuł wykonawczy [...] nr [...] do A. M. , który został doręczony 16 września 2024 roku. Wyrokiem z dnia 21 listopada 2024 roku, sygn. akt II SA/GI 367/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. i A. M. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lutego 2024 r. znak: [...].

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od powyższego postanowienia organu odwoławczego z dnia 16 maja 2025 r. Nr WINB-WOA.7722.75.2024.KZ skarżący podniósł zarzut naruszenia prawa przez organ, mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia, a w szczególności naruszenia art. 138 K.p.a. Następnie zawarł stwierdzenia sprowadzające się do tego, że obowiązek nałożony na niego i M. M. tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] r. nie jest wymagalny z uwagi na jego niewykonalność. Podniósł, że nie mogą wykonać nałożonego obowiązku, bowiem nie są właścicielami lokalu nr [...] przy ul. [...] w B.

i z powodu braku zgody właściciela nie są w stanie uzyskać niezbędnego pozwolenia na budowę. Wobec tego, nie można ich - poprzez nałożenie grzywny - przymusić do wykonania niewykonalnego obowiązku.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej P.p.s.a. określa, jakie naruszenia prawa stanowią podstawę uwzględnienia skargi.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia.

Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 268, zwanej dalej również u.o.p.e.a.), grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.

Natomiast na podstawie art. 119 § 2 tej ustawy, grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.

Z cytowanych przepisów wynika, że grzywna w celu przymuszenia stanowi tzw. przymuszający środek egzekucyjny, jest stosowana w celu skłonienia zobowiązanego do wykonania nałożonego na niego obowiązku.

W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wskazać należało, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie warunki zastosowania wymienionego środka egzekucji.

Ze zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego wynika, że upomnieniem z dnia 29 lipca 2024 r. (doręczonym w dniu 30 lipca 2024 r.) organ pierwszej instancji wezwał skarżącego i M. M. do wykonania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego upomnienia, obowiązku wynikającego z decyzji organu pierwszej instancji z dnia 5 października 2022 r., wskazując, że w razie niewykonania obowiązku w podanym terminie, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Wobec niewykonania obowiązku, organ pierwszej instancji w dniu 12 września 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy, który został doręczony skarżącemu w dniu 16 września 2024 r.

Powyższe czynności stanowią realizację wymogów zawartych w art. 122 § 1 u.o.p.e.a., według którego, grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32, a także postanowienie o nałożeniu grzywny. Natomiast przepis art. 32 u.o.p.e.a. określa, że organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

Ponadto wydane przez organ egzekucyjny postanowienie spełnia wszystkie warunki określone w art. 122 § 2 pkt 1 i pkt 2 u.o.p.e.a., według którego, postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać – wezwanie do jej uiszczenia w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania w terminie obowiązku - będzie orzeczone wykonanie zastępcze – w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego.

W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, utrzymującego w mocy powyższe postanowienie organu I instancji stwierdzić należało, że zostało ono wydane zgodnie z przepisami u.o.p.e.a.

Prawidłowo bowiem organ odwoławczy uznał, że spełnione zostały warunki do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia z dnia 11 marca 2025 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia skarżącego do wykonania - określonego w ostatecznej decyzji PINB Nr [...] z dnia 5 października 2022 r. - obowiązku doprowadzenia do stanu poprzedniego przebudowanej instalacji gazowej w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B. .

Grzywna została określona w wysokości uwzględniającej cel postępowania, tj. wyegzekwowanie wykonania przez skarżącego nałożonego obowiązku. Długotrwałe – licząc nawet od daty doręczenia upomnienia (w dniu 30 lipca 2024 r.) – niewykonanie tego obowiązku przez skarżącego, uzasadniało zastosowanie grzywny w kwocie 1 000 zł.

Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie, unormowany w art. 119 § 1 u.o.p.e.a. środek egzekucyjny nie jest karą, lecz formą nacisku, mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając przedmiotową grzywnę organ egzekucyjny powinien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 813/11, dostępny w CBOSA).

Natomiast z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 u.o.p.e.a. (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 u.o.p.e.a. (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony. W związku z tym przepisy ustawy przewidują możliwość umorzenia grzywny w celu przymuszenia - w art. 125 § 1 u.o.p.e.a., czy zwrot uiszczonej grzywny, w warunkach określonych w art. 126 u.o.p.e.a.

W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, nie doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ani też – stosowanych z mocy art. 18 tej ustawy – przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym wymienionego w skardze art. 138 K.p.a. W kwestii zawartych w skardze twierdzeń podnieść należało, że – wbrew błędnemu rozumowaniu skarżącego - ocena zgodności z prawem postępowania organów administracji w sprawie z niniejszej skargi, nie może być rozszerzona na kontrolę ostatecznej decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego – wykracza to bowiem poza granice sprawy, której dotyczy skarga.

Wobec powyższego, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a.