Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Po 924/21 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 20 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 6 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Po 924/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 20 września 2021 r. w przedmiocie zasiłku celowego.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

W dniu 2 sierpnia 2021 r. skarżąca złożyła wniosek m.in. o udzielenie pomocy finansowej na remont mieszkania. Do wniosku załączyła kosztorys wykonania prac remontowych na łączną kwotę 18.036 zł.

Burmistrz Miasta i Gminy Szamotuły decyzją z dnia 12 sierpnia 2021 r. przyznał skarżącej zasiłek celowy w wysokości 400 zł na pokrycie kosztów remontu kuchni.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca.

Decyzją z dnia 20 września 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję w części, tj. w zakresie, w jakim organ nie uznał wniosku o udzielenie jej celowej pomocy na drobne remonty i naprawy, tj. w zakresie kwoty 17.636 zł, uzupełnioną pismem z dnia 3 lutego 2022 r., zarzucając naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w z. z art. 107 § 3 K.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., art. 3 u.p.s. oraz art. 39 u.p.s.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę wskazał, że organy rozstrzygające w sprawie zasadnie uznały, że wniosek o przyznanie zasiłku celowego na całościowy remont mieszkania nie mieści się w ustawowych ramach zasiłku celowego, określonych w art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876), dalej powoływanej jako "u.p.s.". Gruntowny remont lokalu mieszkalnego, obejmujący szpachlowanie i malowanie ścian w pomieszczeniach, obróbkę okien, położenie paneli podłogowych, położenie płytek w łazience i w kuchni, wymianę wanny, bojlera i armatury z całą pewnością nie mieści w kategorii "drobnego remontu". Dlatego też przyznanie skarżącej zasiłku celowego, który miałby sfinansować wymienione prace nie było możliwe, a organy rozstrzygające w sprawie dokonały wnikliwego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego nie naruszając wyznaczonych art. 39 u.p.s. granic uznania administracyjnego.

Zauważono, że pomimo wykraczania wniosku skarżącej ponad potrzeby mogące być finansowane z zasiłku celowego, organ I instancji rozważył możliwość przyznania zasiłku celowego na drobny remont, mieszczący się w granicach wyznaczonych przez art. 39 u.p.s. Jak wynika z treści wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że najpilniejszego remontu wymaga kuchnia skarżącej. Aktualnie ściany są pokryte farbą olejną, która na całej powierzchni pęka i odpada. Konieczne jest zeskrobanie starej farby i pomalowanie. W tym zakresie pracownik socjalny zaproponował wsparcie w postaci środków pieniężnych na zakup farb malarskich, pokrycie kosztów robocizny i na zakup niezbędnego sprzętu – wiaderka, pędzli itp. Zdaniem Sądu wbrew zarzutom postawionym w piśmie procesowym z dnia 3 lutego 2022 r. ocena zakresu najpilniejszych prac remontowych w mieszkaniu nie przekraczała możliwości pracownika socjalnego i nie wymaga wiedzy specjalistycznej. W aktach sprawy znajduje się przy tym sporządzona przez pracownika socjalnego wycena prac remontowych w kuchni.

W ocenie Sądu Kolegium właściwie przy tym zaakcentowało nieadekwatność żądania skarżącej do posiadanych przez pomoc społeczną możliwości finansowych i realizowanych celów. Niewątpliwie bowiem Ośrodek Pomocy Społecznej w Szamotułach posiada ograniczone środki finansowe na wypłatę zasiłków celowych. Musi w oparciu o nie zabezpieczyć realizację pomocy na cały rok, a zatem jest zmuszony racjonalnie gospodarować posiadanym budżetem, aby zabezpieczyć potrzeby osób w najtrudniejszej sytuacji. Uwzględnić musi przy tym nie tylko interes strony, ale i interesy innych mieszkańców gminy, często znajdujących się w o wiele trudniejszej sytuacji materialnej (np. nieposiadających żadnego dochodu, bezdomnych). Żaden organ nie może rozdysponować więcej środków niż posiada.

Zasadnie także zwrócono uwagę, że skarżąca jest stałym klientem OPS w Szamotułach i utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń pieniężnych wypłacanych przez pomoc społeczną. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zestawienia świadczeń, w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 17 sierpnia 2021 r. skarżąca otrzymała kwotę 9.558,79 zł, co daje średnio kwotę ok. 1.200 zł miesięcznie. Łącznie w sierpniu 2021 r. skarżąca otrzymała zasiłki celowe w wysokości 979,72 zł, wraz z zasiłkiem stałym i dodatkiem mieszkaniowym dochód skarżącej w tym miesiącu wynosił więc kwotę 1.650,41 zł i przekraczał tzw. "minimum socjalne" za III kwartał 2021 r. w gospodarstwie jednoosobowym zarówno w gospodarstwie pracowniczym (1.342,56 zł), jak i gospodarstwie emeryckim (1.323,25 zł).

Ponadto, zdaniem Sądu, organom można postawić zarzutu dowolności przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Decyzje w sprawie zostały bowiem wydane w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, jak również prawidłowej ich oceny. Organy zgromadziły istotne dla sprawy dowody i prawidłowo je oceniły mając na uwadze całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące regulacje normatywne, a o przyznaniu zasiłku celowego w kwocie 400 zł decydowała obiektywna ocena sytuacji życiowej skarżącej, jak również możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zarzucając:

1) w zakresie przepisów prawa materialnego naruszenie:

a) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. poprzez błędną wykładnię postanowień art. 39 ust 1 i 2 u.p.s. w zw. z art. 3 i art. 7 u.p.s. oraz pominiecie tego, że wskazane w tym przepisie wyliczenie na co zasiłek celowy może być przeznaczony, nie jest enumeratywne lecz przykładowe, a zatem nie wyczerpuje zakresu rzeczowego jego przeznaczenia, co powoduje w okolicznościach konieczność prawidłowego ustalenia w pierwszej kolejności, czy w zajmowanym przez skarżącą mieszkaniu są spełnione warunki techniczne i sanitarne pozwalające na stały pobyt ludzi (nieszczelnie osadzone okna, zniszczona instalacja elektryczna, odpadający tynk itd.), a jeżeli nie (co jest wysoce prawdopodobne), to jakie nakłady są niezbędne, aby takie warunki były spełnione, w celu wyeliminowania zagrożenia dla życia i zdrowia skarżącej, co niewątpliwie wymaga najpierw prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie w sprawie i dopiero na tej podstawie dokonania oceny zakresu niezbędnej pomocy, na co Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zwrócił w ogóle uwagi i okoliczności te całkowicie pominął przy rozpoznawaniu sprawy oraz w uzasadnieniu skarżonego wyroku;

b) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 i art. 7 u.p.s. poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że remont mieszkania w zakresie niezbędnym do zapewnienia warunków pozwalających na stały pobyt ludzi, nie mieści się w granicach pomocy określonej w tym przepisie;

c) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. poprzez nierozważenie przez Sąd I instancji udzielenia skarżącej pomocy w zakresie szerszym niż udzielona pomoc na przemalowanie kuchni, biorąc pod uwagę niezweryfikowany prawidłowo wykaz przedstawionych przez skarżącą niezbędnych robót, a tym samym pominięcie zagrażającej życiu i zdrowiu stan instalacji elektrycznej, stan instalacji wodno-kanalizacyjnej, stan odpadających elementów ścian, zawilgocenia, nieszczelność okien, choć wymieniony przepis nie stawia ograniczeń w tym zakresie umożliwiając przyznanie zasiłku celowego z uwzględnieniem uzasadnionych potrzeb skarżącej;

d) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. poprzez błędne zastosowanie polegające na naruszeniu granic uznania administracyjnego polegające na stronniczym ograniczeniu udzielanej pomocy społecznej bez rozważenia całokształtu stanu faktycznego, a przede wszystkim pominięcie stanu lokalu w zakresie możliwości wykorzystywania go na stały pobyt ludzi;

e) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. poprzez błędną wykładnię i bezpodstawne uznanie że niezbędna pomoc celowa w zakresie remontu kuchni ogranicza się jedynie do zakupu farb i robocizny za pomalowanie, a nie do podjęcia przed tym czynności przygotowania przez malarza powierzchni do malowania poprzez jej konieczne wyrównanie, choć organowi jest wiadome, że sytuacja materialna i życiowa skarżącej uniemożliwia jej partycypowanie w kosztach niezbędnego remontu we własnym zakresie w jakiejkolwiek części;

f) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a, w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. poprzez błędną wykładnię i błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że remont mieszkania w zakresie wskazanym w kosztorysie prac przedstawionym przez skarżącą, nie mieści się w zakresie pojęcia remontu "drobnego", podczas gdy wskazane w wycenie prace stanowią absolutną podstawę przywrócenia mieszkania do minimum egzystencjalnego.

2) odnośnie naruszenia przepisów postępowania, które miało i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie:

a) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do wszystkich wskazanych zarzutów skargi, w szczególności brak odniesienia się do zarzutu skarżącej dotyczących naruszenia:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez pominięcie zaniechania przez organ ustalenia stanu mieszkania skarżącej w zakresie spełniania warunków higieniczno-sanitarnych pozwalających na stały pobyt ludzi, w szczególności ustalenia, czy zamieszkiwanie w nim nie zagraża życiu i zdrowiu skarżącej;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez pominięcie zaniechania ustalenia przez organ, w jaki sposób pracownik socjalny dokonał oględzin mieszkania skarżącej i jak przedmiotowa czynność przebiegała;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie ustosunkowania się do braku dokumentacji fotograficznej lokalu w aktach sprawy, co pozwoliłoby na weryfikacje ustaleń organu, co spowodowało, że doszło do wydania w niniejszej sprawie zaskarżonego wyroku na podstawie niekompletnych ustaleń faktycznych, w których pominięte zostały istotne dla sprawy okoliczności, co niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy i bezpodstawne oddalenie skargi skarżącej;

b) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 7, 77 i 107 § 3 K.p.a. i nieuwzględnienie niepodjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności brak ustalenia okoliczności przemawiających za przyznaniem skarżącej pomocy celowej na remont mieszkania w zakresie wyższym niż 400 zł na podstawie prawidłowo ustalonych uprzednio okoliczności faktycznych, a nie jedynie pobieżnej i powierzchownej oceny nie dającej się zweryfikować zarówno co do zakresu koniecznych prac, jak i wyliczenia ich wartości, co niewątpliwie miało i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem dokonanie prawidłowych i kompletnych ustaleń dałoby podstawy do uwzględnienia skargi;

c) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo rażącego naruszenia przez organ art. 80 K.p.a. i niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego prawidłowej oceny, czy zakres przyznanej pomocy celowej zabezpiecza niezbędną potrzebę życiową skarżącej, a w tym w szczególności ochronę jej życia i zdrowia, jako osoby przewlekle chorej i niepełnosprawnej, co miałoby niewątpliwie wpływ na wysokość zasiłku celowego, a przez to na wynik sprawy;

d) art. 250 P.p.s.a. poprzez nieprzyznanie na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych tytułem pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o rozważenie rozpoznania skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny i:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 20 września 2021 r. w całości;

2) zasądzenie nieopłaconych kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych - zarówno na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ewentualnie o:

3) uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania;

4) zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego z tytułu udzielonej pomocy prawnej z urzędu, które to koszty nie zostały uiszczone nawet w części - zarówno za etap postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Ponadto skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.

Jednocześnie, w związku z prośbą skarżącej o załączenie fotografii mieszkania przedłożono je i wniesiono o przeprowadzenie dowodu z załączonej dokumentacji fotograficznej co do faktu: bardzo złego stanu mieszkania skarżącej, niezbędnej potrzeby przeprowadzenia remontu mieszkania w zakresie szerszym niż przemalowanie fragmentu kuchni, z uwagi na zagrożenia dla życia i zdrowia w aktualnym jego stanie, niesprawności instalacji wodno-kanalizacyjnej, zagrożenia bezpieczeństwa w zakresie instalacji elektrycznej, odpadających fragmentów ścian i podłogi, kwalifikujących mieszkanie do pilnego remontu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie.

Ponadto w dniu 15 czerwca 2023 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło drogą elektroniczną pismo skarżącej kasacyjnie zatytułowane "Uzupełnienie kasacji" zawierające zaświadczenie lekarskie z dnia 23 sierpnia 2022 r. o stanie zdrowia oraz wynik badania rezonansu magnetycznego z dnia 3 sierpnia 2022 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie wystąpiła, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, zatem rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.

W skardze kasacyjnej podniesionych zostało szereg zarzutów dotyczących naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego przy czym ich istota sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu utrzymującej w mocy decyzję Burmistrz Miasta i Gminy Szamotuły o przyznaniu skarżącej zasiłku celowego w wysokości 400 zł na pokrycie kosztów remontu kuchni uznał, że decyzja ta jest zgodna z prawem. W ocenie skarżącej kasacyjnie okoliczności rozpoznawanej sprawy przemawiały zaś za przyznaniem świadczenia z pomocy społecznej w wyższym zakresie.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że materialnoprawną podstawą decyzji przyznającej stronie zasiłek celowy stanowił art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może on być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Jak wynika zatem z treści powołanego art. 39 ust. 1 u.p.s. ustawodawca użył w konstrukcji ww. przepisu pojęcia niedookreślonego "niezbędna potrzeba bytowa", które jest powtórzeniem regulacji zawartej w art. 3 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Wskazany przepis wskazuje jako cel pomocy społecznej zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych, stanowiąc dodatkowo w art. 3 ust. 3, że rodzaj forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Nie można przy tym pominąć, na co zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego. Obejmuje ono prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Sam zatem fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1724/09, z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 1740/11 oraz z dnia 21 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1033/20; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dodatkowo zauważyć trzeba, że pomoc społeczna, w tym również przyznanie zasiłku celowego, ma charakter subsydiarny, uzupełniający, a więc nie zaspakajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów. Wynika to z art. 2 ust. 1 u.p.s., zawierającego definicję pomocy społecznej, w myśl której jest ona instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z definicji tej jednoznacznie zatem wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W tym kontekście należało ocenić niezbędność potrzeby objętej wnioskiem skarżącej, która domagała się przyznania pomocy finansowej na remont mieszkania, którego koszt został oszacowany na kwotę 18.036 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że Sąd I instancji nie naruszył art. 3, art. 7 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Prawidłowo w tym zakresie stwierdzono, że organy wydając decyzję o przyznaniu skarżącej zasiłku celowego we wskazanej wysokości, nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego, bowiem wybrały prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz wyboru takiego dokonały po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Skoro środki finansowe, jakimi dysponują organ pomocy społecznej są ograniczone, a zatem zasadnym było przyznanie skarżącej zasiłku w wysokości mniejszej, niż tego oczekiwała. Nie można przy tym pominąć, że skarżącej przyznawane są systematycznie środki z pomocy społecznej od 2007 r. w różnej formie co wynika m.in. z zestawienia planowanych w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 17 sierpnia 2021 r. 33 świadczeń na łączną kwotę 9.558,79 zł. Organy pomocy społecznej zobowiązane są natomiast, w ramach posiadanych środków finansowych, identyfikować najistotniejsze potrzeby wszystkich tych osób, które takiej pomocy wymagają, dlatego nie jest celem pomocy społecznej zaspokajanie wszystkich oczekiwań osób potrzebujących, a tylko tych najbardziej podstawowych, co w niniejszej sprawie organy administracji w wystarczający sposób wykazały.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe jest także stanowisko Sądu I instancji, że przyznanie zasiłku celowego na gruntowny remont lokalu mieszkalnego obejmujący prace wynikające z kosztorysu prac remontowych mieszkania nie mieści się w zakresie pojęcia "niezbędnej potrzeby bytowej" określonej w art. 39 ust. 1 u.p.s. O ile drobne remonty i naprawy w mieszkaniu stanowią niezbędną potrzebę bytową, o tyle rozmiar pomocy, której udzielenia w niniejszej sprawie domaga się skarżąca kasacyjnie, jak również dotychczas udzielaną pomoc ze środków pomocy społecznej nie daje podstaw do uznania, aby w rozumieniu powołanego przepisu także gruntowny remont lokalu uznać za niezbędną potrzebę bytową. Nie można przy tym nie dostrzec, że pomimo, że wniosek skarżącej wykraczał ponad potrzeby mogące być finansowane z zasiłku celowego, organ rozważył możliwość przyznania pomocy na drobny remont, mieszczący się w granicach wyznaczonych przez art. 39 u.p.s. Natomiast nawet przy kwalifikacji zgłoszonej przez skarżącą potrzeby jako niezbędnej potrzeby bytowej, o której mowa w art. 39 u.p.s., przy rozstrzyganiu sprawy istnieje bezwzględny wymóg uwzględnienia możliwości finansowych danego ośrodka pomocy społecznej, które są ograniczone i nie zawsze pozwalają na przyznanie pomocy w zgłoszonym rozmiarze.

Rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., to znaczy koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy i uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05 z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06, z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07, z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1498/10, z dnia 1 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2408/16 oraz z dnia 28 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 1295/16).

Wobec powyższego przyznanie zaskarżoną decyzją zasiłku celowego w kwocie 400 zł, która to pomoc nie pokrywa w całości kosztów związanych z remontem mieszkania nie oznacza, że decyzja jest wadliwa.

Tym samym za niezasadne uznać należy zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 3, art. 7 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

W sprawie nie doszło również do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów przepisów postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wynik przeprowadzonej w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji kontroli działalności organów administracji uprawniał do stwierdzenia, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu prawidłowo rozstrzygnęło sprawę z punktu widzenia zasad postępowania określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że organy dokonały wszelkich niezbędnych ustaleń dotyczących sytuacji osobistej i materialnej skarżącej, a także oceniono zakres najpilniejszych prac remontowych w mieszkaniu. Powyższe oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu właściwie ocenił, że organy, rozpatrując sprawę, zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy i poddały go ocenie zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Zaskarżony wyrok nie narusza również pozostałych przepisów postępowania powołanych w skardze kasacyjnej, tj. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a.

Z art. 133 § 1 P.p.s.a., wynika, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Do naruszenia obowiązku określonego w tym przepisie, dojdzie więc wówczas, kiedy kontrola legalności zaskarżonego aktu administracyjnego doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym, co w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w nawiązaniu do zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego oraz prawidłowo dokonanych ustaleń i rozważań organów.

Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie uchybił temu przepisowi. Przede wszystkim rozpoznał sprawę w jej całokształcie, co wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Dokonał analizy przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenia miały dopuścić się organy orzekające w sprawie, odnosząc się do nich i uznając, że ich naruszenie nie miało miejsca.

Odnosząc się zaś do sformułowanego w pkt 2b i 2c skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 135 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, wyjaśnić trzeba że istota powyższego uregulowania sprowadza się do tego, że na sąd administracyjny został nałożony obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Zatem przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 P.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że art. 135 P.p.s.a. znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. W orzecznictwie przyjmuje się, że norma ta nie znajduje zastosowania w razie oddalenia skargi, a takie rozstrzygnięcie zaskarżono skargą kasacyjną, a tym samym w takich sytuacjach naruszenie tego przepisu nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 917/21).

Wobec tego, że w niniejszej sprawie doszło do oddalenia skargi przepis ten nie miał w ogóle zastosowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku Sądu I instancji spełnia także wymogi przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a także (jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji) uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny przyjęty za podstawę orzeczenia, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów podjęto rozstrzygnięcie. Brak bezpośredniego odniesienia się do wszystkich zarzutów przedstawionych w skardze jak również w innych pismach procesowych wniesionych przez stronę nie stanowi o wadliwości, która czyniłaby niemożliwym ocenę i tym samym kontrolę instancyjną.

W skardze kasacyjnej sformułowany został również zarzut naruszenia art. 250 P.p.s.a., przy czym jak wynika z akt sprawy postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 czerwca 2022 r. utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu z dnia 30 czerwca 2022 r. zostało przyznane adwokat K. N. wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed Sądem I instancji w kwocie 240 zł powiększone o podatek od towarów i usług obliczony według stawki 23% w kwocie 55,20 zł. Wobec powyższego argumentacja zmierzająca do wykazania, że Sąd I instancji nie przyznał na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów zastępstwa adwokackiego tytułem pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu jest niezasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego sformułowanego w skardze kasacyjnej biorąc pod uwagę przede wszystkim to, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności, o jakich mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Uzupełniające postępowanie dowodowe, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., ma na celu umożliwienie sądowi skonfrontowanie z dokumentami prawidłowości ustaleń dokonanych w toku postępowania na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, jeśli w sprawie istnieją istotne wątpliwości. W niniejszej sprawie takie wątpliwości nie zachodziły, a zatem wniosek o przeprowadzenie dowodu z dołączonej do skargi kasacyjnej dokumentacji fotograficznej podlegał oddaleniu.

Również dopuszczenie przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodu z nadesłanych przez skarżącą kasacyjnie w dniu 15 czerwca 2023 r. drogą elektroniczną dokumentów, tj. zaświadczenia lekarskiego z dnia 23 sierpnia 2022 r. o stanie zdrowia oraz wynik badania rezonansu magnetycznego z dnia 3 sierpnia 2022 r. pozostawałoby bez wpływu na treść wyroku bowiem organy pomocy społecznej, jak i Sąd oceniają stan faktyczny i prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Okoliczność ta uzasadniała więc oddalenie tego wniosku.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w postępowaniu kasacyjnym wyjaśnić należy, że również to wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.) jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.