Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant Specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2026 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 19 września 2025 r., nr IG-II.7221.55.2025.PS w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę.

Przedmiotem skargi S. S. (dalej: "skarżący") było postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 19 września 2025 r. (znak IG-II.7221.55.2025.PS) utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Limanowskiego z 5 czerwca 2025 r. (znak: GK.66201.3.100.2022) o zawieszeniu postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Stan faktyczny i prawny tej sprawy był następujący:

1. Skarżący pismem z 15.09.2022 r. zwrócił się do organu I instancji, aby organ ten przywrócił w ewidencji gruntów i budynków stan pierwotny działki nr [...] obr. J.:

a) gdyż zgodnie z ewidencją gruntów działka ta oznaczona jest jako "Ps IV" (pastwisko) natomiast poprzednio (sprzed zmiany) miała oznaczenie "Dr" (droga). Skarżący podał, że jako współwłaściciel tej działki nie został zawiadomiony o pracach geodety (B. N.), który sporządził operat skutkujący zmianą wpisów w ewidencji gruntów i budynków w zakresie przeznaczenia tego użytku;

b) w lutym 2014 r. z urzędu dokonano wydzielenia działki nr [...] z wyżej wskazanej działki nr [...], a skarżący jako współwłaściciel tej nieruchomości nie został zawiadomiony o pracach geodety (L. B.) skutkujących wydzieleniem. Podał, że pominięto wówczas także spadkobierców zmarłych współwłaścicieli w.w. działki akcentując, że dla działki [...] założono księgę wieczystą – gdzie wskazaną ją jako działkę drogową (Dr) i wpisano do tej księgi nieżyjących wówczas współwłaścicieli.

Skarżący wniósł o podjęcie czynności skutkujących powrotem w ewidencji gruntów i budynków do jednej działki o numerze [...]. Załączył: wykaz zmian danych ewidencyjnych, pismo Starosty Limanowskiego z 29.01.2015 r., mapę do celów prawnych z lutego 2014 r., postanowienie Sądu Rejonowego w Limanowej z 2015 r. wykazujące następstwo prawne skarżącego, jak też wydruk z księgi wieczystej.

2. Z akt wynika, że podstawą wprowadzenia 7.03.2014 r. zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków – w zakresie wyodrębnienia z działki [...] parcel stanowiących odrębną własność – był operat techniczny przyjęty do zasobu 26.02.2014 r. ([...]), a wprowadzana zmiana nastąpiła w trybie czynności materialno-technicznej – w oparciu o par. 46 ust. 2 rozporządzenia z 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Z kolei zmiana rodzaju użytku gruntowego nastąpiła w wyniku modernizacji ewidencji, co miało miejsce w latach 2020-2021 na podstawie art. 24a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

3. Zawiadomieniem z 9.02.2023 r. poinformowano skarżącego o wszczęciu postępowania, którego przedmiot wyznaczał złożony przez skarżącego wniosek (pkt 1 uzasadnienia). Organ określił skarżącemu 30-dniowy termin na złożenie dokumentacji – wykazu zmian danych ewidencyjnych dla działki nr [...] obr. J.

4. W piśmie z 24.02.2023 r. skarżący podał m.in., że mapa do celów prawnych wykonana przez geodetę L. B. rażąco narusza prawo, gdyż działkę nr [...] dzieli na: [...] i [...]. Do pisma załączył mapę do celów prawnych z lutego 2014 r. oraz wyrys z mapy ewidencyjnej działki nr [...] z 2005 r.

5.1. Postanowieniem z 17.05.2023 r. organ I instancji zawiesił postępowanie do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłych współwłaścicielach przedmiotowych nieruchomości, tj.: T. K., J. O., P. O., T. O., J. S., M. P. oraz H. S.

Postanowienie to zostało uchylone postanowieniem organu odwoławczego z 5.07.2023 r. (IG-II.7221.100.2023.PS). Organ ten podał, że w aktach brak dokumentów wskazujących na to, że osoby wskazane w zaskarżonym postanowieniu zmarły. Wskazał, że w aktach brak też danych o datach zgonu wskazanych osób, co determinuje możliwość zawieszenia postępowania i podstawę prawną tej czynności. Podał, że część osób wskazywana jako zmarłe – żyją (dotyczy to dzieci J. S.) i są stronami prowadzonego postępowania. Podał także, iż organ I instancji nie podjął żadnych czynności mających na celu ustalenie precyzyjnych danych personalnych osób, które pozwoliłyby na powiadomienie ich o prowadzonym postępowaniu, natomiast ustalenie faktu zgonu tych osób wiąże się z wezwaniem do postępowania ich następców prawnych.

5.2. Po uzupełnieniu postępowania dowodowego, organ I instancji postanowieniem z 4.01.2024 r. ponownie zawiesił postępowanie do czasu ustalenia następców prawnych, tym razem po: T. K., P. O., T. O., J. S., M. S., M. P. oraz H. S. Organ wskazał daty zgonu tych osób i zobowiązał wnioskodawcę do sporządzenia aktów poświadczenia dziedziczenia lub wystąpienia do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po tych osobach.

Postanowienie to zostało również uchylone – postanowieniem organu odwoławczego z 12.03.2024 r. (IG-II.7221.31.2024.PS). Organ ten wskazał, że mimo uzupełnienia materiału o akty zgonu, wydane przez organ I instancji postanowienie jest w dalszym ciągu przedwczesne. Zwrócił uwagę na brak dokonania przez organ I instancji aktualizacji danych osobowych w zakresie następców prawnych po A. S. (w aktach jest postanowieni SR o stwierdzeniu nabycia spadku po tej osobie). Nadto podał, że organ I instancji nie wyjaśnił rozbieżności w zakresie ujawnienia w jednostce [...] M. S. w sytuacji, gdy w księdze wieczystej ujawniona jest A. M., zaś ta pierwsza jest tożsama z A. P., która zmarła 14.09.2003 r. Podkreślił, że należy ustalić personalia męża H. S. (uzyskać akt małżeństwa). Nadto, organ I instancji winien zgromadzić dokumenty będące podstawą wpisu do księgi wieczystej poszukiwanych osób. Zwrócono również uwagę, że organ I instancji nie wystąpił do sądów cywilnych z zapytaniem, czy były prowadzone postępowania spadkowe po zmarłych osobach, których następcy prawni są stroną postępowania. Nadto, według organu II instancji – wezwanie o sporządzanie aktów poświadczenia dziedziczenia (stwierdzeń nabycia spadku) należało skierować do wszystkich znanych stron prowadzonego postępowania.

6. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji pozyskał do akt szereg dokumentów, na które wskazywał w kasatoryjnych orzeczeniach organ odwoławczy. Dokumenty te znajdują się w tomach 1 i 2 akt administracyjnych. Następnie postanowieniem z 5.06.2025 r. (GK.6221.3.100.2022) organ I instancji, wydanym na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 k.p.a. - kolejny raz zawiesił postępowanie, tym razem do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego tj. ustalenia następców prawnych po: T. K., H. K., J. K., W. K., J. M., H. N., A. S., M. S., A. W., M. W. oraz P. W. Organ wskazał imiona rodziców w.w. osób. Nadto, w pkt 2. postanowienia zobowiązał właścicieli działki [...] w J. do sporządzenia aktów poświadczenia dziedziczenia lub wystąpienia o stwierdzenie nabycia spadku po w.w. osobach. Organ opisał czynności podejmowane w sprawie, a zmierzające do ustalenia kręgu stron postępowania. Podał, że warunkiem koniecznym każdego prowadzonego postępowania jest prawidłowe ustalenie stron w nim uczestniczących – którymi są wszystkie osoby wykazane jako współwłaściciele i władający działek nr [...] i [...] wpisane w stosownej księdze wieczystej oraz w operacie ewidencji gruntów i budynków i którym należy zagwarantować czynny udział w postępowaniu.

7. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podał, że organ podejmuje nieistotne dla sprawy czynności gromadzenia danych współwłaścicieli przedmiotowej działki w sytuacji, gdy należy to do geodety. Akcentował, że operat przyjęty do zasobu 26.02.2014 r. obarczony jest wadami dyskwalifikującymi ten dokument i powinien być "wycofany z urzędu".

8. Postanowieniem z 19.09.2025 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wskazał, że organ I instancji zaktualizował dane w operacie ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr [...] (jedn. rej [...]) obr. J. – na podstawie uzyskanych aktów stanu cywilnego oraz postanowień spadkowych – wedle zaleceń zawartych w postanowieniu z 12.03.2024 r. Podkreślił, że wprowadzone do ewidencji zmiany oraz podstawy prawne tych działań zostały przez organ I instancji szczegółowo opisane i udokumentowane w aktach sprawy. Rezultatem działań podjętych przez Starostę było ustalenie żyjących stron postępowania, których ilość wzrosła ponad dwukrotnie. Organ odwoławczy wymienił 46 osób aktualnie figurującej w jednostce rejestrowej [...] oraz jeden podmiot (Gmina D.) widniejący w jednostce [...] (działka nr [...]). Podkreślił, że Starosta przyjął w zaskarżonym postanowieniu prawidłową podstawę prawną (art. 97 par. 1 pkt 4 k.p.a.), dokonał właściwych zmian w jednostce [...] oraz zgromadził odpowiednie odpisy aktów zgonu, jak też informacje o braku przeprowadzenia przez sąd powszechny postępowań o stwierdzeniu nabycia spadku po osobach zmarłych, ujawnionych w jednostce [...]. Według organu odwoławczego, Starosta zawieszając postępowanie ustalił na podstawie odpisów aktów zgonu, że nie żyją osoby wskazane w sentencji zaskarżonego postanowienia. Zaznaczył, że w stosunku do jednej z nich (T. K.) toczy się postępowanie spadkowe przed S.R w Oświęcimiu, przez co, w zakresie tej osoby odstąpiono od obowiązku wynikającego z art. 100 par. 1 k.p.a. (wezwanie do wystąpienia o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego). Natomiast, w oparciu o informacje z właściwych sądów ustalono, że w stosunku do pozostałych osób zmarłych nie toczyło się postępowanie sądowe (spadkowe), jak też nie sporządzono aktów poświadczenia dziedziczenia. Podkreślono także, iż organ I instancji zgromadził w aktach m.in. dokumenty służące za podstawę wpisu prawa własności poszukiwanych osób do stosownej księgi wieczystej. Mimo podjęcia szeregu czynności wyjaśniających nie udało się jednak uzyskać bliższych informacji co do faktu śmierci A. S. (s. J. i K.) oraz P. W. (s. J. i M.). Organ podkreślił, że konieczność ustalenia następców prawnych osób zmarłych przed wszczęciem postępowania stanowi zagadnienie wstępne, od którego zależy dalsze prowadzenie postępowania w sprawie, co aktualizowało przesłankę zawieszenia postępowania z art. 97 par. 1 pkt 4 k.p.a.

W zakresie zarzutów zażalenia organ wskazał, że dotyczą one kwestii merytorycznych, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia.

9. W skardze na opisane postanowienie skarżący podał, że organ II instancji pominął ocenę operatu sporządzonego dla działki [...] w J. przez L. B., który zawiera rażące błędy, przez co wszystkie czynności Starosty dokonane w oparciu o ten operat "winny zostać wycofane".

10. W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

11. Skarga podlegała oddaleniu.

12. Kontrolę zaskarżonego postanowienia rozpocząć należy od zwrócenia uwagi na to, że inicjujący postępowanie wniosek skarżącego (por. pkt 1 części historycznej uzasadnienia) obejmował żądanie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie oznaczenia rodzaju użytku gruntowego dla działki nr [...] obr. J. (z "Ps" na "dr") oraz przywrócenia "stanu pierwotnego" działki nr [...], z której wyłączona została działka nr [...]. W związku z powyższym wskazać należy, iż z art. 24 ust. 2b ustawy z 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2024 r., poz. 1151; dalej "ustawa") wynika, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje albo w drodze czynności materialno-technicznej, albo w drodze decyzji administracyjnej. Artykuł 24 ust. 2b pkt 1 ustawy określa przypadki, w których aktualizacja ewidencji jest możliwa w uproszczonej formie (czynności technicznej) i ma to miejsce, gdy: przewiduje to przepis prawa, możliwość taka jest następstwem wpisów w księgach wieczystych, wynika z prawomocnych orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, wpisów w rejestrach publicznych, tudzież z dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. We wszystkich pozostałych przypadkach (innych niż wymienione wyżej) - aktualizacja informacji w ewidencji gruntów i budynków odbywa się w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy). W kontrolowanej sprawie nie ulegało wątpliwości, że podstawa dokonania oczekiwanych przez skarżącego zmian w ewidencji gruntów i budynków nie wpisywała się w żaden przypadek objęty przepisem art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy, przez co nie wchodziło w rachubę uwzględnienie żądania skarżącego poprzez dokonanie aktualizacji ewidencji w formie czynności materialno-technicznej. Z tego też względu słusznie organ administracji wszczął i prowadził postępowanie celem wydania decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę wywołaną wnioskiem z 15.09.2022 r. (art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy). Prowadzenie postępowania jurysdykcyjnego obwarowane jest jednak szeregiem obowiązków, w tym – koniecznością ustalenia przez organ kręgu stron takiego postępowania i zapewnienia tym osobom czynnego udziału w każdym jego stadium, jak też umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 k.p.a.). Postępowanie administracyjne, które prowadzone byłoby bez udziału wszystkich jego stron, byłoby dotknięte istotną wadą, a decyzja w nim wydana mogłaby zostać wzruszona w postępowaniu nadzwyczajnym. Z tego też względu, prawidłowe ustalenie kręgu stron prowadzonego postępowania administracyjnego jest wyjątkowo istotne z perspektywy prawidłowości aktu w nim wydanego.

13.1. Orzekające organy administracji uznały, że w tej sprawie wystąpiła podstawa do zawieszenia prowadzonego postępowania. Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia wskazany został art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne, o którym mowa w cytowanej regulacji wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 2.02.2023 r. (I OSK 1919/19) "zagadnienie wstępne" to pewna kwestia o charakterze otwartym (tzn. jeszcze nieprzesądzona), której treścią może być wypowiedź odnośnie do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innych jeszcze okoliczności mających znaczenie prawne. Z powyższego wynika, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i które może stanowić odrębny przedmiot postępowania przed takim organem lub sądem, co oznacza, że rozstrzygnięcie tego zagadnienia wstępnego przez ten inny organ lub sąd, stanowi konieczny warunek wydania decyzji przez organ, w postępowaniu przed którym wyłoniło się zagadnienie wstępne.

13.2. W ocenie Sądu, w uwarunkowaniach kontrolowanej sprawy zasadnie uznały organy administracji, że wystąpiła, określona art. 97 par. 1 pkt 4 k.p.a. podstawa zawieszenia postępowania administracyjnego. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że zawieszenie postępowania do czasu ustalenia następców prawnych zmarłych stron stanowi właśnie zagadnienie wstępne w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu (por. np. WSA w Krakowie w wyroku z 18.12.2017 r. (sygn. akt II SA/Kr 1192/17). Następstwo prawne powinno być przy tym wykazane stosownym dokumentem, w przypadku śmieci strony powinno to być postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Jak wskazywał WSA w Krakowie w przywołanym wyżej wyroku - wykazanie następstwa prawnego jest zagadnieniem prejudycjalnym, gdyż stanowi o tym, czy dana osoba ma interes prawny do uczestniczenia w tym postępowaniu w charakterze strony i wobec tego, czy dotyczyć jej będzie rozstrzygnięcie w sprawie wniosku inicjującego postępowanie. W ocenianej natomiast sprawie nie ulegało wątpliwości, że oczekiwana przez skarżącego zmiana rodzaju użytku gruntowego dla działki nr [...] obr. J., jak też "przywrócenie stanu pierwotnego działki [...]" – będzie oddziaływać na prawa osób będących współwłaścicielami tej nieruchomości. Dostrzec i stwierdzić należy, że akta administracyjne kontrolowanej sprawy obrazują rozległe czynności wyjaśniające podejmowane przez organ I instancji zmierzające do prawidłowego ustalenia kręgu stron prowadzonego postępowania (segregator 1 i 2), a obejmujące pozyskanie stosownych aktów stanu cywilnego (zgonu, małżeństwa) zmarłych współwłaścicieli nieruchomości, czy też dokumentów z sądów powszechnych – stwierdzających nabycie spadku, jak też szeregu informacji, z których wynika, że postępowanie spadkowe po osobach zmarłych, dotychczas nie toczyło się. Odnośnie wielu osób będących współwłaścicielami spornych nieruchomości – organ pozyskał adekwatne dane i zawiadomił ich o toczącym się postępowaniu (por. punkt 8 części historycznej uzasadnienia). Niemniej, bezskuteczne okazały się próby ustalenia następstwa prawnego względem części osób, wskazanych w sentencji postanowienia organu I instancji (por. punkt 6 uzasadnienia). Skoro zatem ustalenie następców prawnych okazało się niemożliwe, koniecznym stało się zawieszenie przedmiotowego postępowania na zasadzie art. 97 par. 1 pkt 4 k.p.a., do czasu ustalenia uprawnionych do udziału w sprawie. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 19.12.2014 r. (sygn. akt II OSK 1353/13) spadkobranie nie jest kategorią prawa administracyjnego, dlatego też organ administracji prowadzący postępowanie administracyjne ma obowiązek żądać udokumentowania następstwa prawnego w prawie przysługującym do nieruchomości. Z art. 1025 § 2 k.c. wynika domniemanie prawne, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Następstwo prawne ze spadkobrania nie może zatem być przedmiotem oświadczenia, ponieważ na skutki prawne z tego wynikające może powoływać się jedynie osoba, za którą przemawia domniemanie prawne określone w powołanym art. 1025 § 2 k.c. Następstwo prawne ze spadkobrania - dla wywołania jakichkolwiek skutków prawnych - nie może zatem wynikać z domniemania faktycznego, lecz z ustawowo określonego domniemania prawnego. Jedynie sąd powszechny jest uprawniony do stwierdzenia nabycia praw do spadku przez spadkobierców i dokonuje tego w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku. Jeżeli ustalenie takie nie jest możliwe, konieczne jest zawieszenie przez organ postępowania administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu ustalenia kręgu osób uprawnionych do udziału w sprawie.

13.3. Stosownie do art. 100 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Regulację tę zastosowano w sprawie prawidłowo - zobowiązując znane organowi administracji strony postępowania do uzyskania aktów poświadczenia dziedziczenia lub wystąpienia do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych współwłaścicielach działki nr [...] w J. Rację miał organ odwoławczy twierdząc, że organ administracji sam nie jest legitymowany do wystąpienia do sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku, a tym samym brak było podstaw, aby przyjąć, że organ nałożył na strony (por. niżej) obowiązek, który z mocy prawa spoczywa na organie administracji publicznej (por.m.in. wyrok NSA z 16.07.2019 r., sygn. akt I OSK 2342/17). Legitymowanym bowiem do złożenia takiego wniosku jest każdy, kto ma interes prawny w ustaleniu prawidłowego następstwa po spadkodawcy (por. m.in. wyrok NSA z 16 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 2776/19). Jak celnie wskazał WSA w Olsztynie w wyroku z 26.11.2008 r. (sygn. akt II SA/Ol 809/08) - jeśli legitymacja do wszczęcia postępowania o prejudycjalnym znaczeniu dla sprawy przysługuje kilku stronom łącznie, to obowiązek wszczęcia takiego postępowania należy na nie nałożyć łącznie (wyrok powołany za M. Romańska w: H. Knysiak-Sudyka (red.) K.p.a. Komentarz, wyd. III, uwaga 3 do art. 100). Legitymacja w powyżej wskazanym względzie niewątpliwie przysługuje wszystkim współwłaścicielom nieruchomości, których mogą dotyczyć możliwe zmiany statusu ich działki w zakresie danych ujętych obecnie w rejestrze ewidencji gruntów i budynków. Z tego względu rozstrzygnięcie organu I instancji zawarte w pkt 2 wydanego postanowienia – było trafne.

13.4. Zarzuty skargi nie były zasadne. Były one zasadniczo nakierowane na kwestie merytoryczne, odnoszone do braku prawidłowości wpisów znajdujących się w ewidencji gruntów i budynków, które to kwestie – z uwagi na przedmiot zaskarżonego postanowienia – nie mogły być poddane ocenom.

14. Z powyżej przedstawionych powodów Sąd skargę oddalił. Postawę prawną rozstrzygnięcia był art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.