Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 828/19 w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 12 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 828/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2019 r., nr [...], w przedmiocie zmiany wysokości zasiłku stałego.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych:

Decyzją z [..] czerwca 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło decyzję Burmistrza Gminy Kartuzy z [...] kwietnia 2019 r., zmieniającą decyzję tego organu z [...] października 2018 r. o przyznaniu S. L. zasiłku stałego – w zakresie wysokości świadczenia - i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazało, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających zmianę wysokości dochodu rodziny, a ta okoliczność spowodowała zmianę wysokości zasiłku stałego.

Decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...] Burmistrz Gminy Kartuzy zmienił w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego decyzję własną z [...] października 2018 r. o przyznaniu zasiłku stałego w wysokości 111,51 zł miesięcznie w ten sposób, że w okresie od 1 kwietnia 2019 r. do 30 września 2023 r. zasiłek stały S. L. przysługuje w wysokości 30 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu wskazał, że na dochód rodziny S. L. składa się renta socjalna jego brata, dochód z gospodarstwa rolnego i emerytura rodziców oraz jego zasiłek pielęgnacyjny. Łącznie dochód rodziny wynosi 2042,19 zł miesięcznie, co stanowi na osobę 510,55 zł, zaś kryterium dochodowe rodziny wynosi 528 zł na osobę. W przypadku osoby w rodzinie zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie, z tym że kwota zasiłku nie może być mniejsza niż 30 zł miesięcznie. W przypadku S. L. różnica wynosi 17,45 zł miesięcznie.

Decyzją z [...] października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w Gdańsku, po rozpatrzeniu odwołania S. L., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium powołało art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.; "u.p.s."). Wyjaśniło, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana w związku ze zmianą wysokości dochodu rodziny, co doprowadziło do zmniejszenia wysokości świadczenia. Ustalenia poczynione przez Burmistrza doprowadziły do wniosku, że różnica między kryterium dochodowym (528 zł) a dochodem na osobę w rodzinie (510,55 zł) wynosi 17,45 zł. Ponieważ kwota zasiłku nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie, został on ustalony w tej wysokości.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S. L. zakwestionował obliczenie dochodu jego rodziny. Podniósł, że i on sam i jego brat nie są zdolni pracy, w związku z czym nie wie, skąd wziął się wspólny dochód z gospodarstwa rolnego, którego właścicielami są rodzice, będący w wieku emerytalnym, a gospodarstwo rolne prowadzone jest tylko na własne potrzeby, bez uzyskiwania dochodu. Skarżący dodał, że przyznana kwota 30 zł jest zbyt niska w porównaniu z realiami życia codziennego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. pełnomocnik skarżącego zarzucił dodatkowo, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, że rodzina skarżącego uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego, a ponadto grunty znajdujące się w posiadaniu rodziny są niskiej klasy i nie pozwalają na uzyskiwanie dochodów.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że w niniejszej sprawie organy rozstrzygały w przedmiocie zmiany decyzji w części dotyczącej wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku stałego, mając na uwadze art. 106 ust.5 u.p.s., z którego wynika, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku m.in. zmiany sytuacji dochodowej strony.

Sąd ten powołał się na art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s., który stanowi, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się - w przypadku osoby w rodzinie - w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s.). Bezspornym w sprawie jest, że skarżący jest osobą w rodzinie w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. kryterium dochodowym na osobę w rodzinie jest kwota nie przekraczająca 528 zł, zaś w świetle art. 8 ust. 3 u.p.s. podstawę obliczenia dochodu stanowi suma miesięcznych przychodów, bez względu na tytuł

i źródło ich uzyskania.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie organy prawidłowo przyjęły, na podstawie znajdujących się w aktach dokumentów, że na dochód rodziny skarżącego składa się jego zasiłek pielęgnacyjny (184,42 zł), renta socjalna jego brata wypłacana przez ZUS (935 zł), emerytura KRUS rodziców (403,33 zł miesięcznie), a także dochód z gospodarstwa rolnego rodziców (519,44 zł). Sąd ten wskazał, że

w przypadku prowadzenia gospodarstwa rolnego dochód ustala się na podstawie ilości posiadanych hektarów przeliczeniowych. Zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s., z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 308 zł. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że określa on ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiągniętego z gospodarstwa rolnego w ww. kwocie z jednego hektara przeliczeniowego, który nie musi pokrywać się z dochodem rzeczywiście wypracowanym. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawie świadczeń z opieki społecznej nie ma znaczenia, jakie dochody z posiadanych gruntów rolnych rzeczywiście są uzyskiwane. W tej sytuacji twierdzenia skarżącego o braku możliwości pracy w gospodarstwie rolnym, braku dochodowości gospodarstwa rolnego czy niskiej klasie gruntów nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd ten, powołując się na art. 6c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1256 ze zm.), wskazał, że do akt administracyjnych włączono skierowany do rodziców skarżącego nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości, z którego wynika powierzchnia gruntów rolnych, wynosząca 1,6865 ha przeliczeniowego. Przepis art. 8 ust. 4 pkt 6 u.p.s. stanowi natomiast, że nie podlega wliczeniu do dochodu jedynie dochód z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego, wobec czego dochód z gospodarstwa rodziców skarżącego podlega wliczeniu do dochodu rodziny.

Nadto w aktach administracyjnych widnieje zaświadczenie o przyznaniu L. L. (ojcu skarżącego) w 2018 r. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami. W ocenie Sądu pierwszej instancji z dokumentów tych wynika jednoznacznie, że rodzice skarżącego prowadzą gospodarstwo rolne, zatem dochód z tego gospodarstwa powinien zostać wliczony do dochodu rodziny, w której skarżący funkcjonuje.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy prawidłowo przyjęły, że dochód z gospodarstwa rolnego to kwota 519,44 zł (308 zł x 1,6865 ha przeliczeniowego), którą należy doliczyć do dochodu rodziny skarżącego. W konsekwencji organy prawidłowo ustaliły dochód rodziny skarżącego (2042,18 zł, czyli 510, 55 zł na osobę w rodzinie) oraz wysokość zasiłku stałego. Skoro bowiem zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie, to różnica ta - w przypadku rodziny skarżącego - wynosi 17,45 zł (528 zł - 510,55 zł). Jednak w myśl art. 37 ust. 3 u.p.s. kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. Tak więc organy prawidłowo przyjęły, że zasiłek stały przysługujący skarżącemu powinien wynosić 30 zł.

Sąd ten wskazał również, że sposób ustalania wysokości zasiłku stałego został precyzyjnie ustalony przez ustawodawcę, wobec czego jego wysokość nie zależy od woli organu administracji, a wynika z przepisów prawa. Organy administracji nie mają też żadnych instrumentów prawnych do stosowania np. zasad współżycia społecznego przy ustalaniu wysokości zasiłku stałego. Takiej możliwości nie ma też sąd administracyjny, dokonujący kontroli decyzji jedynie pod kątem ich zgodności z prawem. Skoro więc organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy prawa, nie było podstaw do zakwestionowania decyzji zaskarżonych niniejszą skargą.

W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; "p.p.s.a.").

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący reprezentowany przez adwokata z urzędu, zaskarżając go w całości. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Nadto skarżący zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – polegające na jego niezastosowaniu i nieuchyleniu decyzji, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem art. 106 ust. 5 u.p.s., albowiem w toku postępowania administracyjnego oraz na etapie postępowania sądowego nie zostało wykazane, w jaki sposób zmieniła się sytuacja dochodowa skarżącego, czyli jaka była w momencie, gdy otrzymał zasiłek w wysokości 111,51 zł, a jaka w momencie jego obniżenia do kwoty 30 zł, podczas gdy uzasadnienie zmiany sytuacji dochodowej jest warunkiem koniecznym umożliwiającym zmianę decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, iż S. L. jest osoba pozostającą w rodzinie i w związku z tym jego dochód winien być liczony jako dochód członka rodziny i nie może przekraczać kwoty 528 zł na osobę, podczas gdy skarżący zamieszkuje z rodzicami i bratem, jednakże nie prowadzą oni wspólnego gospodarstwa domowego, albowiem każdy uzyskuje pieniądze na swoje utrzymanie – rodzice emeryturę z KRUS, brat rentę, a S. L. jedynie kwotę 30 zł, która nie jest nawet minimalną kwotą wynikająca z przepisów;

3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że S. L. pozostaje na utrzymaniu rodziny, a kwota dochodów skarżącego winna być liczona jako suma dochodów rodziny, podzielona na cztery osoby, podczas gdy żaden z członków rodziny nie ma obowiązku utrzymywania skarżącego, a każdy otrzymuje indywidualne świadczenie, obliczone na podstawie indywidualnych kryteriów – wieku, stażu, stanu zdrowia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że ze zmienianej decyzji nie wynika, jaki dochód otrzymywała rodzina w momencie otrzymywania przez S. L. kwoty 111,51 zł – który składnik dochodu oraz w jakiej wysokości uległ podwyższeniu. W przypadku oparcia decyzji o art. 106 ust. 5 u.p.s. konieczne jest przedstawienie wcześniejszej sytuacji strony oraz obecnej. Nadto skarżący jedynie zamieszkuje z pozostałymi członkami rodziny – rodzicami i bratem – jednakże nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, a już z całą pewnością świadczenia, które otrzymują pełnoletni członkowie rodziny, nie mogą być wliczane jako dochód osoby trzeciej. Niewystarczającym jest, żeby osoba mieszkała z innymi członkami rodziny, aby uznać ją jako osobę w rodzinie. Skarżący korzysta z zakupów spożywczych robionych przez pozostałych członków rodziny, ale to dlatego, że za 30 zł nie jest w stanie się utrzymać. Natomiast dochody rodziny przysługą rodzicom i bratu skarżącego. Renta socjalna brata przeznaczana jest na jego wydatki i zaspakajanie jego potrzeb, a nie pozostałych członków rodziny. Emerytura rodziców z KRUS z kolei wynosi 700 zł co kwartał, a nie 406,33 zł miesięcznie i przysługuję im, a nie reszcie rodziny. Na żadnym z członków rodziny nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem skarżącego. Podobnie w kwestii dochodu z gospodarstwa rolnego rodziców – skarżący nie jest właścicielem ziemi (której powierzchnia wynosi 1,35ha a nie 1,68ha), wobec czego nie przysługuje mu żadna z niej korzyść. Nadto dotacje związane z gruntem muszą być wydatkowane na nieruchomość a nie na codzienne przeżycie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego oparł skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 p.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. (por. wyrok NSA z 19.04.2013 r., sygn. akt II GSK 285/13, lex nr 1337154).

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Za nietrafny uznać należało podniesiony w niej zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji. W ocenie skarżącego kasacyjnie decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 106 ust. 5 u.p.s., albowiem w toku postępowania administracyjnego oraz na etapie postępowania sądowego nie zostało wykazane, w jaki sposób zmieniła się sytuacja dochodowa skarżącego, czyli jaka była w momencie, gdy otrzymał zasiłek w wysokości 111,51 zł, a jaka w momencie jego obniżenia do kwoty 30 zł, a uzasadnienie zmiany sytuacji dochodowej jest warunkiem koniecznym umożliwiającym zmianę decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody.

Zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Dla oceny zasadności ww. zarzutu skargi kasacyjnej należy przede wszystkim odwołać się do art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm., dalej jako "u.p.s."). Zgodnie z art. 37 ust. 1 zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Przepis ten w ust. 2 stanowi, że zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 645 zł miesięcznie; 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Zgodnie zaś z ust. 3 art. 37 u.p.s. kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie.

Z treści ww. uregulowań wynika, że decyzja wydawana na podstawie 37 u.p.s. ma charakter decyzji związanej. Przepis bowiem art. 37 ust. 2 u.p.s. określa sposób obliczenia wysokości zasiłku stałego, a w ust. 3, określa jego dolną granicę.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] października 2018 r., nr [...] Burmistrz Gminy Kartuzy przyznał skarżącemu z dniem 1 września 2018 r. zasiłek stały wraz z opłatą składek na powszechne ubezpieczenie w Narodowym Funduszu Zdrowia w wysokości 111,51 zł miesięcznie, w związku z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności ważnym na stałe. Organ wówczas ustalił, że dochód rodziny skarżącego wynosi 1665,95 zł i nie przekracza kryterium dochodowego wynoszącego 2112,00 zł. Decyzja ta jest ostateczna i jej prawidłowość nie podlega ani ocenie, ani kontroli pod względem legalności w niniejszym postępowaniu. Decyzja ta zwierała pouczenie, zgodnie z którym stosownie do art. 109 u.p.s. osoba korzystająca ze świadczeń pomocy społecznej jest zobowiązana poinformować organ udzielający pomocy o każdej zmianie, która ma wpływ na zasadność tej pomocy.

W dniu 3 kwietnia 2019 r. skarżący złożył wniosek o pomoc w formie dalszej wypłaty zasiłku stałego. W dniu 8 kwietnia 2019 r. organ przeprowadził wywiad środowiskowy z udziałem skarżącego, a następnie [...] kwietnia 2019 r. na podstawie m.in. art. 106 ust. 5 u.p.s. wydał decyzję zmieniającą dotychczasową decyzję z [...] października 2018 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego w ten sposób, że od dnia 12 kwietnia 2019 r. zasiłek ten przysługuje w wysokości 30 zł miesięcznie, podając w uzasadnieniu, że zmianie uległ dochód rodziny skarżącego i wynosi on 2042,18 zł. Decyzja ta została następnie uchylona, wskutek odwołania skarżącego, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z [...] czerwca 2019 r. z powodu niewyjaśnienia i nieustalenia szczegółowo dochodu rodziny skarżącego. W ocenie Kolegium zwarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji lakoniczne sformułowanie, że: "dochód Pana rodziny uległ zmianie", nie odpowiada wymogom uzasadnienia z art. 107 §3 k.p.a., jak również narusza zasady tego postępowania ustanowione w art. 8 i art. 9 k.p.a.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. zmienił decyzję własną z [...] października 2018 r. w części dotyczącej wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku stałego w ten sposób, że w okresie od 1 kwietnia 2019 r. do 30 września 2023 r. zasiłek stały przysługuje skarżącemu w wysokości 30 zł miesięcznie. Organ ten ustalił, że łączny dochód rodziny skarżącego wynosi miesięcznie 2042,19 zł, co stanowi na osobę kwotę 510,55 zł, a kryterium dochodowe rodziny zgodnie z art. 8 u.p.s.a wynosi 2112, 00 zł miesięcznie, co stanowi na osobę kwotę 528 zł. Organ ten szczegółowo ustalił w uzasadnieniu decyzji składniki dochodu rodziny skarżącego. Wskazał, że różnica między kryterium dochodowym rodziny skarżącego na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie wynosi 17,45 zł, co w związku z art. 37 ust. 3 u.p.s. uzasadnia zmianę wysokości zasiłku stałego i przyznania go w kwocie 30 zł miesięcznie. Organ drugiej instancji, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, decyzję tę utrzymał w mocy.

Decyzja ta, wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie w niczym nie narusza art. 106 ust. 5 u.p.s., co trafnie Sąd pierwszej instancji, rozpoznając skargę ocenił, uznając, że jest ona prawidłowo, w związku z czym wniesioną na nią skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z decyzji tej bowiem jednoznacznie wynika, że została w sprawie spełniona wskazana w art. 106 ust. 5 u.p.s. przesłanka zmiany sytuacji dochodowej strony uzasadniająca zmianę dotychczasowej decyzji przyznającej stronie zasiłek stały w wysokości 111,51 zł.

Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego ustalenia dotyczące obliczenia wysokości dochodu rodziny skarżącego kasacyjnie uznać należało za prawidłowe, skoro ustaleń tych nie zakwestionowano w skardze kasacyjnej poprzez podniesienie zarzutu naruszenia stosownych przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy. Ustalenia te są wiążące dla oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego będących podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy.

Wbrew zarzutom skarżącego kasacyjnie, w przypadku oparcia rozstrzygnięcia na treści art. 106 ust. 5 u.p.s., nie jest konieczne porównywanie kwoty dochodów osiąganych przez stronę w obydwu ww. okresach i wykazanie, który ze składników uległ zwiększeniu. Wysokość zasiłku stałego wyznacza bowiem w sposób wiążący treść art. 37 ust. 2 i ust. 3 u.p.s. i poczynione w tym zakresie ustalenia.

Nie mogły także odnieść zamierzonego skutku dalsze podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego. Zauważyć bowiem należy, że podnosząc zarówno zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. poprzez ich błędne zastosowanie, jak i zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię, autor skargi kasacyjnej w istocie kwestionuje poczynione w sprawie ustalenia faktyczne.

W ramach pierwszego zarzutu podnosi, że naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. polega na błędnym uznaniu, że skarżący kasacyjnie jest osobą pozostającą w rodzinie i w związku z tym jego dochód winien być liczony jako dochód członka rodziny i nie może przekraczać kwoty 528 zł na osobę, podczas gdy skarżący zamieszkuje z rodzicami i bratem, jednakże nie prowadzą oni wspólnego gospodarstwa domowego, albowiem każdy uzyskuje pieniądze na swoje utrzymanie – rodzice emeryturę z KRUS, brat rentę, a skarżący kasacyjnie jedynie kwotę 30 zł, która nie jest nawet minimalną kwotą wynikająca z przepisów.

W ramach drugiego zarzutu naruszenia prawa materialnego, a to art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. podnosi, że Sad pierwszej instancji naruszył ów przepis poprzez błędną wykładnię, że skarżący kasacyjnie pozostaje na utrzymaniu rodziny, a kwota dochodów skarżącego winna być liczona jako suma dochodów rodziny, podzielona na cztery osoby, podczas gdy żaden z członków rodziny nie ma obowiązku utrzymywania skarżącego, a każdy otrzymuje indywidualne świadczenie, obliczone na podstawie indywidualnych kryteriów – wieku, stażu, stanu zdrowia.

Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów wskazać należy, że związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.

W wyrokach z 13 sierpnia 2013 r., sygn. II GSK 717/12 (lex 1408530) oraz z 4 lipca 2013 r., sygn. I GSK 934/12 (lex nr 1372091) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że Sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa i jednocześnie wskazać, jak w ocenie strony skarżącej kasacyjnie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię nie jest tożsamy z zarzutem niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego. Zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego dotyczy błędu subsumcji, czyli kwestii prawidłowości uznania, czy stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada bądź nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy."

Z utrwalonego już w tym względzie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych nie można zwalczać w drodze zarzutów sformułowanych w ramach podstawy, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

W wyroku z 26 maja 2020 r. , sygn. I GSK 2021/19 (lex nr 3036806) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Niedopuszczalne jest postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego zamiast zarzutu naruszenia przepisów postępowania i podważanie za jego pomocą ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może bowiem nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Ewentualnie może być ona skuteczna tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a."

Uzasadnienie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego wskazuje, że za ich pomocą skarżący kasacyjnie kwestionuje poczynione w sprawie ustalenia. W tej sytuacji, w świetle tego, co powiedziano wyżej, zarzuty te uznać należało za nieskuteczne.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego kasacyjnie o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy, wyjaśnić należy, iż wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 p.p.s.a.), który przyznaje je w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.