IV SAB/Po 157/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-10-29	
Data wpływu	2025-07-25	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Busz
Monika Świerczak	
Symbol z opisem	6480
658	
Skarżony organ	Wójt Gminy	
Treść wyniku	Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego M. P. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 czerwca 2025 r. M. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej; 2) przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze; 3) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 4) przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że za pośrednictwem poczty elektronicznej, na adres email organu w dniu 3 października 2024 r. skierował wniosek o dostęp do informacji publicznej w zakresie następujących pytań:

1. Jaka była łączna wartość projektów zrealizowanych przez samorząd w latach 2018-2023 które były współfinansowane z funduszy UE?

2. Ile łącznie samorząd uzyskał pieniędzy z unijnych funduszy w latach 2018-2023?

3. Jaki był łączny koszt współfinansowania przez samorząd projektów realizowanych przy wsparciu dotacji z UE w latach 2018-2023?

4. Ile łącznie samorząd zaciągnął kredytów w związku z realizacją projektów unijnych w latach 2018-2023? Do kiedy będą one spłacane?

5. Ilu urzędników samorządowych zajmowało się pozyskiwaniem unijnych dotacji i realizacją dotacyjnych projektów w poszczególnych latach od 2018-2023? Jaki był łączny koszt pracy tych osób - zarzadzanie/koordynowanie (płace ubruttowione, stanowisko pracy) w poszczególnych latach i poszczególnych projektach?

6. Jeśli samorząd korzystał z pomocy firm zewnętrznych przy pisaniu wniosków o dotacje z UE - jaki był to koszt w latach (...) w poszczególnych projektach?

7. Jeśli samorząd korzystał z pomocy firm zewnętrznych przy pisaniu wniosków o dotacje z UE - jaki był koszt pracy tych firm za zarzadzanie/koordynowanie (płace ubruttowione, stanowisko pracy) w poszczególnych latach i poszczególnych projektach?

8. Ile wynosiło zadłużenie samorządu na koniec każdego roku od 2018 do 2022 plus ostatnie dane za rok 2023?

9. Ile łącznie samorząd dokłada rocznie do utrzymania i funkcjonowania obiektów (świetlice, kluby seniora) zrealizowanych przez podmioty samorządowe przy współudziale unijnych dotacji?"

Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazano przesłanie pocztą elektroniczną na podany adres, ewentualnie poprzez linki/hiperłącza kierujące do właściwych dokumentów.

Skarżący podkreślił, że pomimo upływu terminu udostępnienia informacji publicznej, organ nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, co czyni skargę zasadną i konieczną. Organ nie skorzystał również z możliwości opóźnienia terminu udostępnienia informacji, gdyż nie poinformował o tym fakcie wnioskodawcy. Nadto podmiot: 1) nie zawiadomił wnioskodawcy o braku możliwości udostępniania informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi; 2) nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych udostępnieniem informacji (związanych z przekształceniem w formę wskazaną we wniosku lub też wynikających z wnioskowanego sposobu przekazania) oraz 3) nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej, przez co skarżący uznał, że te okoliczności nie wystąpiły. Zdaniem skarżącego, pozostawienie wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi jednoznacznie wskazuje na bezczynność podmiotu.

W odpowiedzi na skargę Wójt podniósł, że niezwłocznie po otrzymaniu skargi, dokonano szczegółowej weryfikacji korespondencji emaliowej Urzędu Gminy [...] i stwierdzono brak w skrzynce wiadomości wskazanej w skardze.

Następnie podjęto kroki w celu udzielenia odpowiedzi. Z uwagi na złożoność sprawy oraz konieczność zapewnienia rzetelnej odpowiedzi, organ wydłużył czas realizacji. Odpowiedż do skarżącego wraz załącznikiem wysłano drogą mailową w dniu 23 lipca 2025 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 z późn. zm. – dalej jako "u.d.i.p."), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie wniosku w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że żądane przez wnioskodawcę informacje objęte wnioskiem z 3 października 2024 r. dotyczące projektów zrealizowanych przez samorząd w latach 2018-2023 r., które były współfinansowane z funduszy Unii Europejskiej stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) i pkt 4 lit. a) u.d.i.p., której udostępnienia można żądać w trybie i na zasadach przewidzianych tą ustawą. Odnoszą się one bowiem do informacji bezpośrednio związanych z funkcjonowaniem podmiotu publicznego ( art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p). Sam organ podziela prawidłowość powyższego ustalenia, skoro ostatecznie udzielił wnioskodawcy żądanej informacji publicznej. Natomiast Wójt Gminy, jako organ władzy publicznej, jest zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Realizację prawa do udostępnienia informacji publicznej konkretyzuje art. 13 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).

Wobec powyższego o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do jej udzielenia nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie stosownych czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia bądź tez w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w formie określonej we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.

W przedmiotowej sprawie kwestię sporną stanowiło doręczenie wniosku do organu. Organ podnosił, że żaden e-mail zawierający przedmiotowy wniosek nie dotarł na oficjalny adres poczty Urzędu. Z treści załączonego wydruku emaila zawierającego wniosek z 3 października 2024 r. o udzielenie informacji publicznej wynika, iż adres skrzynki elektronicznej organu był wpisany prawidłowo.

W tym miejscu wskazać należy na ugruntowany w judykaturze pogląd, że do obowiązków organu administracji publicznej należy takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej czy systemów informatycznych organu aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. wyroki NSA: z dnia 8 czerwca 2017 r., I OSK 613/17; z dnia 19 maja 2017 r., I OSK 61/17; z dnia 15 marca 2017 r., I OSK 1729/15 oraz postanowienia NSA: z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15). Tym samym należy przyjąć, że wniosek został skutecznie złożony w dniu 3 października 2024 r. i od tego dnia biegł termin do udostępnienia informacji publicznej.

Poza sporem jest okoliczność, że w niniejszej sprawie organ przekroczył terminy określone w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy. Z akt sprawy wynika, że ostatecznie organ rozpoznał wniosek skarżącego, ponieważ udzielił wnioskowanej informacji publicznej, choć uczynił to już po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie. Informacja publiczna będąca przedmiotem żądania została bowiem udostępniona skarżącemu (23 lipca 2025 r.) drogą mailową na wskazany we wniosku adres. Z tego względu Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku). Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono w dacie orzekania już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 1789/16).

Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Za rażące naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA: w Warszawie z 11 grudnia 2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13; w Poznaniu z 19 lutego 2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013r., sygn. I SAB/Wa 415/13).

W rozpoznawanej sprawie organ wyjaśnił, że złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek skarżącego nie dotarł skutecznie do adresata. Być może dotarł jako spam, ale takie wiadomości są automatycznie kasowane po 30 dniach. Oczywiście powyższe nie jest przesłanką egzoneracyjną, jednak nie świadczy o oczywistym lekceważeniu wniosku strony, czy jawnym natężeniu braku woli do załatwienia sprawy. Tym bardziej, że organ niezwłocznie po złożeniu skargi z której dowiedział się o wniosku o udzielenie informacji publicznej, udzielił wnioskodawcy żądanej odpowiedzi.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 3 wyroku i to na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi 100 zł, wynagrodzenie dla pełnomocnika 480 zł oraz opłata za pełnomocnictwo 17 zł.

Skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.