Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] listopada 2006 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 94 zł (dziewięćdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego.

Wnioskiem z dnia [...].01.2006r. D. S. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek. Poinformowała, że jej sytuacja materialna nie pozwala na spłatę zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej powoływanego jako "Zakład"). Jedynym jej źródłem utrzymania jest renta po mężu w wysokości 722,83 zł netto, z czego po dokonaniu niezbędnych opłat pozostaje około 200 zł na przeżycie każdego miesiąca. Ponadto Zobowiązana wskazała, iż ze względu na chorobę wieńcową nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia.

Zakład decyzją z dnia [...].03.2006r. nr [...] odmówił D. S. umorzenia należności z tytułu składek. Stwierdził, iż podejmując decyzję wziął pod uwagę:

- oświadczenie majątkowe zobowiązanej, z którego wynika, że otrzymuje ona stałą rentę po mężu w kwocie 722,83 zł oraz posiada mieszkanie własnościowe o wartości około 80 tys. zł,

- zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w K. o dochodach z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej oraz zaświadczenie o dochodach uzyskanych przez członków rodziny opodatkowanych podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych, z wykazanymi przychodami za rok 2004 w łącznej kwocie 19.640,40 zł.

- zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach wobec Urzędu Gminy w K.

Zakład podkreślił, że Urząd Skarbowy w K. nie stwierdził całkowitej nieściągalności zadłużenia D. S. i przesłał do Zakładu jedynie protokół o jej stanie majątkowym, z którego wynika, iż wspólnie z nią zamieszkuje dwóch pełnoletnich synów, z których jeden prowadzi działalność gospodarczą. Powyższe fakty miały wpływ na wydanie decyzji odmownej w trybie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), dalej zwanej "u.s.u.s.".

Zakład wskazał, iż przy rozpatrzeniu wniosku zobowiązanej wziął również pod uwagę przesłanki wynikające z art. 28 ust. 3b u.s.u.s., uwzględniając przedłożone przez nią dowody wskazujące na jej zły stan zdrowia. Dowody te jednak zdaniem Zakładu okazały się niewystarczające ze względu na brak aktualnych danych dotyczących jej stanu zdrowia. Ponadto Zakład oświadczył, że D. S., pomimo możliwości restrukturyzacji należności z tytułu składek na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287), nie skorzystała z takiej możliwości.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 4.05.2006r. D. S. podkreśliła, że jej sytuacja materialna nie pozwala na spłatę zadłużenia wobec Zakładu. Wskazała, że należności podatkowe zostały uregulowane przez jej młodszego syna. Niestety, w spłacie zadłużenia z tytułu składek nie może już liczyć na pomoc.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej powoływany jako "Prezes ZUS") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie tego organu materiał dowodowy zebrany w sprawie nie daje podstaw do umorzenia należności składkowych. Zgodnie z art. 28 ust 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku całkowitej ich nieściągalności, która występuje w okolicznościach wskazanych w ust. 3 tego przepisu. Zdaniem Prezesa ZUS w przypadku zobowiązanej nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust 3 u.s.u.s. Zobowiązana pobiera bowiem świadczenie rentowe oraz jest właścicielką nieruchomości wartej około 80 tys. zł, do której można skierować egzekucję. Prezes ZUS uznał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie zachodzą w przypadku D. S. również przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej zwanego "rozporządzeniem z dnia 31.07.2003r.". Prezes ZUS stwierdził, że wskazanego przez zobowiązaną schorzenia nie można uznać za przewlekłe. Dokumenty wprawdzie wskazują, iż w roku 1999 oraz w latach 2003-2005 była ona okresowo leczona w placówkach szpitalnych w związku z nadciśnieniem oraz złamaniem kości ramiennej prawej, jednakże nie dostarczyła aktualnych danych potwierdzających, że skutki tych schorzeń pozostają nadal aktualne, a leczenie ich pochłania większość jej dochodów. Zdaniem Prezesa ZUS nie można uznać, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby D. S. i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ II instancji zarzucił zobowiązanej ogólnikowość twierdzeń o jej trudnej sytuacji materialnej, gdyż nie przedstawiła ona żadnych dokumentów poświadczających wysokość ponoszonych wydatków. Podkreślił, że D. S. nie posiada zobowiązań finansowych wobec innych wierzycieli niż Zakład, co skłania do wniosku, że istnieje możliwość uregulowania przedmiotowych należności w formie układu ratalnego.

Ponadto Prezes ZUS zauważył, że D. S. pomimo możliwości restrukturyzacji należności z tytułu składek na podstawie przepisów ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców nie skorzystała z takiej możliwości.

W skardze z dnia [...] lipca 2006r. D. S. ponownie powołała się na swą trudną sytuację materialną oraz zdrowotną. Oświadczyła, że umorzenie zadłużenia wobec Zakładu jest dla niej sprawą życia.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze również art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W konsekwencji, może uwzględnić skargę nawet, gdy strona nie podniesie zarzutów, które uzasadniają wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego, w sytuacji, gdy przesłanki te istnieją.

Sąd, działając w myśl powyższego przepisu, przede wszystkim sprawdził z urzędu, czy zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna nie są dotknięte którąś z wad nieważności, określonych w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej "k.p.a." i doszedł do wniosku, iż nie można wykluczyć, że taką wadą jest obarczona decyzja Prezesa ZUS z dnia 5.06.2006r. Otóż z akt sprawy wynika, że decyzja Zakładu z dnia 30.03.2006r. została doręczona D. S. w dniu 5.04.2006r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru), natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest datowany 4.05.2006r., a ze stempla ZUS widniejącego na tym wniosku sądzić należy, że w tym samym dniu wpłynął on do ZUS. Z zestawienia tych dat wynika, iż ów wniosek został złożony ponad miesiąc po otrzymaniu przez skarżącą decyzji pierwszoinstancyjnej, a więc z przekroczeniem określonego przepisem art. 129 § 2 k.p.a., w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., 14- dniowego terminu. Niemożliwe jest jednak jednoznaczne stwierdzenie przez Sąd, czy rzeczywiście wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony przez zobowiązaną z przekroczeniem ustawowego terminu, ponieważ w aktach sprawy brak jest dowodu zaświadczającego o sposobie jego złożenia, tj., czy został on złożony osobiście przez zobowiązaną w siedzibie Zakładu, czy też nadany w urzędzie pocztowym. Za zachowany uważa się bowiem termin, jeżeli przed jego upływem pismo zostało złożone w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego (art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że o dacie złożenia wniosku nie może zaświadczać wpisana na nim przez stronę data, z doświadczenia wiadomo, iż niejednokrotnie wpisywane są błędne daty, ani pieczęć Urzędu z datą wpływu. Konieczne jest ustalenie tej okoliczności albo na podstawie np. dziennika podawczego, albo stempla pocztowego na kopercie, jeśli pismo zostało złożone za pośrednictwem urzędu pocztowego, a jeśli jest to niemożliwe, należy wezwać zobowiązaną do złożenia oświadczenia co do sposobu złożenia wniosku lub przedłożenia dowodu nadania go w urzędzie pocztowym. W każdym razie wątpliwości nie mogą być rozstrzygnięte na niekorzyść strony.

Zbadanie, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w ustawowym terminie, należy do podstawowych obowiązków organu odwoławczego, ponieważ uchybienie temu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.). Dlatego przed przystąpieniem do ponownego rozpatrzenia niniejszej sprawy Prezes ZUS zobowiązany jest przede wszystkim ustalić, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony przez Stronę w ustawowym terminie. Organ ten będzie mógł merytorycznie rozpatrzyć wniosek tylko w przypadku stwierdzenia, iż został on wniesiony w terminie.

Poza tym Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie. Miał przy tym na względzie, iż decyzje w zakresie umorzenia należności są decyzjami podejmowanymi na zasadzie tzw. uznania administracyjnego - wystąpienie przesłanki określonej w art. 28 ust. 4 "u.s.u.s." lub w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r. nie skutkuje automatycznym umorzeniem należności. Stosownie do treści art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. W tych ostatnich przepisach oraz w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r. określone zostały przesłanki, których zaistnienie może spowodować umorzenie należności. Oznacza to, że do Zakładu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, jednakże wyboru tego nie może cechować dowolność.

Sądowa kontrola w tego typu sprawach, w tym i w niniejszej, polega przede wszystkim na kontroli postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji oraz ocenie, na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, czy decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd przede wszystkim sprawdził, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podniesionych przez skarżącą, czy zebrał pełny materiał dowodowy i nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a więc z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Trzeba ponadto podnieść, że duże znaczenie ma należyte uzasadnienie decyzji, które służy realizacji zasady zaufania stron do organów orzekających oraz przekonywania stron (art. 8 i art. 11 k.p.a.).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan prawny, mający znaczenie dla dokonania takiej właśnie oceny, oraz wnioski z niego wynikające przedstawiają się następująco.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednak wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także do składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).

Postępowanie poprzedzające wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 180 § 1 tegoż Kodeksu. Dotyczy to również postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa ZUS. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa ZUS, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie podstępowania administracyjnego.

Warunkiem wydania poprawnej decyzji jest poprzedzenie jej prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Wymóg taki wynika wprost z art. 6 k.p.a. który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Taki stan oznacza konieczność prawidłowego zastosowania przy rozpatrywaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez każdy organ prowadzący postępowanie administracyjne, przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego.

W konsekwencji decyzje wydane przez Prezesa ZUS i Zakład oceniać należy także w kategoriach obowiązków procesowych nałożonych przez k.p.a.

W pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymagają uzasadnienia obu decyzji wydanych w rozpoznanej sprawie, uzasadnienie jest bowiem jednym z integralnych elementów decyzji administracyjnej. Na uzasadnienie decyzji składać się powinno uzasadnienie faktyczne i prawne, co wynika wprost z art. 107 § 1 k.p.a. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 3 tego artykułu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, do jakich należą decyzje dotyczące umarzania należności z tytułu składek, uzasadnienie spełnia szczególnie ważną rolę. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z przekroczeniem granic tego uznania.

Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, wedle której organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest zatem uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie więc zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy.

Zakład w uzasadnieniu decyzji z dnia 30.03.2006r. skupił się wyłącznie na przesłance umorzenia należności określonej w art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s., stwierdzając enigmatycznie, iż w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, ponieważ Urząd Skarbowy w K. nie stwierdził jej wystąpienia. Zakład w ogóle nie przytoczył przepisów rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r., przez co skarżąca została pozbawiona wiedzy na temat prawnych możliwości umorzenia należności, co w efekcie mogło wpłynąć na sposób przedstawienia jej sytuacji bytowej na etapie postępowania odwoławczego. Za niewystarczające dla wykazania, że w sprawie nie występuje żadna z przesłanek, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r., jest jednozdaniowe stwierdzenie organu, iż brak jest wystarczających dowodów zaświadczających o występowaniu u zobowiązanej przewlekłej choroby, która zresztą jest tylko jedną z wymienionych w tym przepisie przesłanek umorzenia; pozostałe nie zostały wzięte pod uwagę. W żadnym razie to zdawkowe zdanie nie może wyjaśnić stronie przyczyn, dla których organ uznał, iż nie spełnia ona przesłanek umorzenia należności określonych w tym rozporządzeniu. Zakład pominął milczeniem podnoszone przez stronę argumenty dotyczące stanu zdrowia i bardzo niewielkich funduszy, jakimi dysponuje na swoje utrzymanie. Zatem uzasadnienie decyzji Zakładu wręcz urąga postanowieniom art. 107 § 1 k.p.a.

Nie przeszkadzało to jednak Prezesowi ZUS stwierdzić, iż decyzja Zakładu jest prawidłowa, nie wskazał on na żadne jej wady. Nie skorzystał też z kompetencji merytoryczno-reformacyjnych, w ramach których mógł naprawić błędy decyzji pierwszoinstancyjnej. Przede wszystkim tak samo jak Zakład uznał, iż brak aktualnych dokumentów zaświadczających o stanie zdrowia skarżącej oraz niedostateczne udokumentowanie przez nią sytuacji materialnej stanowi przeszkodę w stwierdzeniu spełnienia przesłanek umorzenia należności, określonych w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r. Tymczasem ustalenie stanu faktycznego należy do obowiązku organu prowadzącego postępowanie i w ramach tego obowiązku organ może zażądać od strony przedłożenia dokumentów, szczególnie, gdy strona nie znając przesłanek umorzenia należności może nie mieć wiedzy, jakie dowody są istotne w sprawie. W niniejszej sprawie ani Zakład, ani Prezes ZUS nie wezwali zobowiązanej do przedłożenia stosownych dokumentów, których brak uznali za jedną z przyczyn odmowy umorzenia należności. Poza tym Prezes ZUS, tak samo jak Zakład, pominął milczeniem podnoszone przez skarżącą argumenty, nie odniósł się do złożonych przez nią dowodów.

Wobec tego podkreślenia wymaga, że organ administracji ma obowiązek szczegółowo wyjaśnić swoje stanowisko w sprawie, poddać rozważaniom argumenty podnoszone przez stronę, odnieść je do norm wynikających z przepisów prawa i wskazać powody takiego, a nie innego zastosowania tych przepisów. Bez wątpienia ogólnikowe stwierdzenia typu: "ocena materiału dowodowego [...] doprowadziła do wniosku, że nie zachodzą przesłanki umorzenia należności" nie wypełnia wymagań budowy uzasadnienia decyzji administracyjnej. Niezbędna jest bowiem analiza stanu majątkowego, ze wskazaniem konkretnych dowodów, które organ wziął pod uwagę lub którym odmówił mocy dowodowej, w ramach której należy wziąć pod uwagę wysokość zobowiązań, wysokość miesięcznych wydatków, zdolność do osiągania dochodu, itp. - w zestawieniu z rzeczywistymi dochodami osiąganymi przez stronę. Konieczne jest dokonanie oceny, w jaki sposób przywołane przez stronę okoliczności mogą wpłynąć na jej zdolności płatnicze i możliwość wywiązania się z zobowiązań. Żadna z wydanych w niniejszej sprawie decyzji takich elementów nie zawiera, brak w nich też odniesienia do przedłożonych przez skarżącą dowodów, o czym już była mowa.

Zważywszy na powyższe stwierdzić należy, że organy nie rozpatrzyły wnikliwie i wszechstronnie niniejszej sprawy, a więc wadliwie oceniły sytuację faktyczną, w jakiej znajduje się skarżąca. W świetle zasady zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a., takie działanie organu z całą pewnością nie służy przedmiotowej zasadzie. Stoi też w oczywistej sprzeczności z obowiązkami, jakie ciążą na organie załatwiającym sprawę w ramach dyspozycji art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Nadto, w myśl dyspozycji art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Pominięcie w tej ocenie ważkich dla sprawy okoliczności skutkuje naruszeniem tego przepisu. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, wydane rozstrzygnięcia niosą w sobie cechę dowolności działania, nie zaś dopuszczalnego prawem działania w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Sąd zważył również, iż Zakład przed wydaniem swojej decyzji nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, czego nie zauważył Prezes ZUS, przez co nie wywiązał się z obowiązku nałożonego nań art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 k.p.a. Żadna z nich nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Zważyć należało również i to, że niewywiązanie się przez organy z obowiązku nałożonego art. 10 § 1 k.p.a. ma wpływ na możliwość uznania podnoszonych przez nie okoliczności faktycznych za udowodnione i oparcie na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu, jeżeli nawet organ prowadzący postępowanie może przypuszczać, że okoliczności, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, a ustalone w toku postępowania dowodowego, znane są stronie, to nie jest to równoznaczne z jej świadomością, iż będą one uwzględniane przy podejmowaniu decyzji. Także z tego względu istotne jest umożliwienie jej zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, jeżeli będzie to możliwe ze względu na termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, winny zostać wyeliminowane wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości, w szczególności ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a., a uzasadnienie decyzji winno odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.

Na koniec zważywszy na oczekiwanie Skarżącej, iż Sąd umorzy należności z tytułu składek wyjaśnienia wymaga, iż przez wzgląd na powoływane wcześniej postanowienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne nie wydają merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, dlatego jej wniosek o umorzenie należności nie może być rozpatrzony przez Sąd.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż stwierdzone wyżej naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 p.p.s.a. Stosownie zatem do tego przepisu Sąd stwierdził, iż uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.