Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2025 r. sygn. akt III SA/Kr 668/25 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 26 lutego 2025 r. nr 59/OR06/2025 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 29 października 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 668/25 odrzucił zażalenie M. K. (dalej: skarżąca) na postanowienie WSA w Krakowie z 23 maja 2025 r., sygn. III SA/Kr 668/25 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z 26 lutego 2025 r., nr 59/OR06/2025 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na 2024 r.

W skardze do WSA w Krakowie skarżąca sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

WSA w Krakowie postanowieniem z 23 maja 2025 r. - na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - odrzucił skargę skarżącej na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 26 lutego 2025 r.

Natomiast postanowieniem z 24 lipca 2025 r. Sąd I instancji przyznał skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie.

W dniu [...] października 2025 r. pełnomocnik z urzędu wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi z 23 maja 2025 r. W uzasadnieniu wskazał, że informację o wyznaczeniu na pełnomocnika z urzędu doręczono mu [...] września 2024 r. Datę tę należy uznać więc za rozstrzygającą w świetle art. 194 § 2 p.p.s.a., tj. od tej daty liczyć należy termin na wniesienie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi.

Odrzucając zażalenie Sąd I instancji wskazał, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie jest objęte przymusem adwokacko-radcowskim, w związku z czym zostało ono wniesione z uchybieniem terminu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. Wniósł też o zasądzenie kosztów postępowania, w tym nieopłaconej pomocy prawnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 197 § 2 w zw. z art. 177 § 3 w zw. z art. 6 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą wykładnię tych przepisów i przyjęcie, że art. 177 § 3 p.p.s.a. stosuje się z mocy art. 197 § 2 p.p.s.a. odpowiednio z zasady jedynie do zażaleń w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej wobec obowiązującego tam przymusu adwokacko-radcowskiego, a która to zawężająca wykładnia ww. przepisów nie wynika z ich treści i nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym w świetle brzmienia art. 6 p.p.s.a.;

2) art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie zażalenia skarżącej na postanowienie WSA w Krakowie z 23 maja 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 668/25 podczas gdy wniesione zostało ono w terminie i powinno zostać rozpatrzone merytorycznie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z zażaleniem na odrzucenie skargi. Trzeba przy tym zaznaczyć, że postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim. Taki przymus, zgodnie z art. 175 p.p.s.a., dotyczy wymogu formalnego skargi kasacyjnej, a także zażalenia, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej.

Zgodnie zaś z art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. Takie zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia (art. 194 § 2 p.p.s.a.).

Powyższa regulacja nie doznaje wyjątków w zakresie zawieszenia terminu do wniesienia zażalenia do czasu rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonego przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego. Jak wynika z ugruntowanego stanowiska doktryny i judykatury, wystąpienie przez stronę z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia (vide: M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 6 C.H. Beck, Warszawa 2019 r., s. 1092 oraz przywołane tam judykaty). Tego typu rozwiązanie zostało przewidziane na etapie skargi kasacyjnej, jednak brak jest podstaw do zastosowania art. 177 § 3 p.p.s.a. w drodze analogii na etapie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy nietrafna jest argumentacja zażalenia, iż termin do wniesienia środka odwoławczego powinien biec od dnia, w którym to został przyznany pełnomocnik dla skarżącej w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie prawa pomocy. Argumentacja ta pozbawiona jest de lege lata podstaw prawnych. Przedłużenie terminu do dokonania czynności procesowej musi wynikać z przepisów prawa, zważywszy że czynność podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że bieg terminu na wniesienie zażalenia na postanowienie z 23 maja 2025 r. rozpoczął się zatem od dnia doręczenia tego postanowienia i wynosił 7 dni. Bieg tego terminu pozostaje bez wpływu na procedurę ustanowienia pełnomocnika z urzędu, gdyż nie stanowiło to wymogu formalnego zażalenia na odrzucenie skargi oraz doszło do skutecznego doręczenia stronie odpisu postanowienia odrzucającego skargę wraz z uzasadnieniem.

Należy jednak zaznaczyć, że terminy ustawowe, a zatem i termin do wniesienia zażalenia, mogą zostać przywrócone. Oznacza to, że ustanowienie pełnomocnika po upływie terminu do wniesienia zażalenia, może ewentualnie stanowić okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego.

Reasumując, przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują przymusu adwokacko-radcowskiego do złożenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę, zatem zażalenie na postanowienie z 23 maja 2025 r. sporządzone przez pełnomocnika z urzędu zostało złożone po terminie.

Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.