Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2022 r. sprawy ze skargi B.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 31 stycznia 2022 r. znak SKO.ŚR/4111/1795/2021 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej B.J. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przedmiotem skargi B.J. (dalej skarżąca lub wnioskodawczyni) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 31 stycznia 2022 r. (znak SKO.ŚR/4111/1795/2021) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 18 listopada 2021 r. (nr [...]) o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika (radcę prawnego) wnioskiem z 27 sierpnia 2021 r. zwróciła się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. W toku postępowania przeprowadzony został rodzinny wywiad środowiskowy, z którego wynikało m.in., że niepełnosprawna jest osobą leżącą i mieszka wspólnie z wnioskodawczynią, która zarazem sprawuje nad nią opiekę. Pracownik socjalny stwierdził, że niepełnosprawna wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu, tj. w podstawowych czynnościach, przygotowaniu posiłków, higienie osobistej. Podał także, iż wnioskodawczyni "świadomie zrezygnowała z zatrudnienia, iż jest konieczność opieki i pomocy osoby drugiej w związku ze znacznie ograniczoną samodzielną egzystencją oraz koniecznością stałego współudziału w opiece nad matką na co dzień."

Organ I instancji w piśmie z dnia 27 października 2021 r., kierowanym do pełnomocnika skarżącej, powołując m.in. art. 79a k.p.a. podał, że w sprawie może zostać wydana decyzja odmowna z uwagi na to, że niepełnosprawna nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2020 r., poz. 111; dalej "ustawa").

Wskazaną wyżej decyzją z 18 listopada 2021 r., Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Motywem rozstrzygnięcia organu I instancji było ustalenie, że niepełnosprawność matki wnioskodawczyni nie powstała w okresach określonych art. 17 ust. 1b ustawy.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, która zarzuciła naruszenie wskazanego ostatnio przepisu. Podkreśliła brak uwzględnienia przez orzekający organ administracji publicznej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy. Nadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu odwołania podała m.in., że "przedstawiona i udowodniona przez odwołującą się sytuacja, wyczerpuje wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego."

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 31 stycznia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniło przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a także zwróciło uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) akcentując, że data ustalenia niepełnosprawności matki wnioskodawczyni, nie mogła stanowić negatywnej przesłanki przyznania żądanego świadczenia pielęgnacyjnego.

SKO w Krakowie uznało jednak, że nie zostały spełnione pozostałe przesłanki uprawniające do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie organu odwoławczego, materiał zgromadzony w sprawie nie przekonuje bowiem do uznania zasadności twierdzenia o niepodejmowaniu zatrudnienia w związku z opieką nad matką. Kolegium wskazało, że zarówno we wniosku, jak i w odwołaniu podano okoliczności dotyczące sprawowania opieki przez odwołującą się, jednakże nie wskazano żadnych czynności, które pomogłyby ustalić niemożność podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia z powodu opieki nad matką. Mając na uwadze prawne przesłanki istnienia obowiązków opiekuńczych, alimentacyjnych, wątpliwości Kolegium Odwoławczego budziło żądanie wniosku wobec braku wskazania, w jaki sposób niepodejmowanie zatrudnienia jest związane z opieką nad matka w zakresie przekraczającym wykonywanie ciążących na stronie obowiązków alimentacyjnych wynikających z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Oceniając skalę i zakres niezbędnej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, która oznacza pieczę nad osobą i powinna mieć charakter trwały, ciągły oraz osobisty, bierze się pod uwagę także to, że winna mieć charakter na tyle absorbujący, iż jej sprawowanie pozostaje nie do pogodzenia z wykonywaniem jakiejkolwiek pracy zawodowej (świadczenia pracy czy innej formy zarobkowania, o jakiej mowa w art. 3 pkt 22 ustawy). Podkreślił organ II instancji, że art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok NSA z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1536/17, wyrok NSA z 15 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 2766/12, wyrok WSA w Olsztynie z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 231/18). Opieka, o której mowa w tym przepisie związana musi być wyłącznie z osobą chorego, a nie polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego, to znaczy sprzątaniu, gotowaniu, bowiem prowadzenie gospodarstwa domowego nie wyklucza podjęcia zatrudnienia (wyrok WSA we Wrocławiu z 18 marca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 39/21). Wskazało SKO w Krakowie, że realizacja recept, opłacanie rachunków, załatwianie spraw urzędowych, robienie zakupów, mierzenie ciśnienia, pranie, sprzątanie, gotowanie – nie stanowią czynności tak bardzo czasochłonnych, że wykluczałyby podjęcie zatrudnienia. Czynności te nie zajmują tyle czasu, aby determinowały konieczność całkowitej rezygnacji z zatrudnienia (lub jego niepodejmowania) czy też uniemożliwiały podjęcie pracy w ograniczonym jej wymiarze (WSA w Gdańsku w wyroku z 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 71/21).

Organ odwoławczy akcentował, że z akt sprawy wynika jedynie, iż wnioskodawczyni wraz z matka i swoim mężem, zamieszkuje w domu jednorodzinnym. Matka skarżącej, ze względu na wiek i schorzenia wymaga niewątpliwie wsparcia osób bliskich, a w wywiadzie środowiskowym wskazano, że wnioskodawczyni dba o matkę osobiście i faktycznie sprawuje opiekę, jednak w żaden sposób wywiad ten nie potwierdził na czym czynności opieki te miałby polegać w takim zakresie, w jakim uniemożliwia to podjęcie nawet częściowego zatrudnienia. Kolegium nie zakwestionowało stanu zdrowia niepełnosprawnej, tj. niewątpliwych licznych schorzeń osoby w podeszłym wieku, podkreśliło jednakże, iż możliwość otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zależna tylko od przesłanki powstania niepełnosprawności ale przede wszystkim od sytuacji, gdy wnioskodawczyni wskazuje na sprawowanie stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to opieki uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia. Konieczne jest także wykazanie związku przyczynowo-skutkowego między tymi okolicznościami, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Zwróciło bowiem Kolegium Odwoławcze uwagę, że zarówno odwołanie, jak i wywiad środowiskowy, pomijają milczeniem zakres wsparcia i pomocy od innych domowników. W odwołaniu pełnomocnik odwołującej się wskazywał na niewątpliwą opiekę odwołującej się nad matką, również nie precyzując na czym opieka ta polega, i w jakim zakresie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, wnosząc przy tym o merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję SKO w Krakowie z 31 stycznia 2022 r. skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia dyspozycji tego przepisu, podczas gdy w osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga opieki stałej lub długotrwałej lecz niekoniecznie całodobowej, co wpływa na uprawnienie opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego;

2. Art. 6, 7, 8, 9, 77 par. 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, który determinuje konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkowało brakiem ustalenia prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarga domagała się uchylenia obu zaskarżonych decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy domagał się jej oddalenia, podtrzymując wyrażone w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Analiza akt kontrolowanej sprawy oraz treści wydanych decyzji prowadzi do wniosku, że orzekające organy administracji publicznej nie rozpoznały istoty ocenianej sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia objętej skargą decyzji SKO w Krakowie z 31 stycznia 2022 r., jak też poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 18 listopada 2021 r.

W zakresie decyzji organu I instancji stwierdzić trzeba, że organ ten uchylił się od merytorycznego rozpoznania sprawy wskazując jako przesłankę decyzji odmownie załatwiającej żądanie skarżącej to, iż niepełnosprawność matki wnioskodawczyni nie powstała w okresach określonych art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022 r., poz. 615; dalej akt ten powoływany jako "ustawa"). Dostrzec bowiem należy, że wskazany przepis, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) został uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tymże przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W związku powyższym, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wypowiadane było już stanowisko, iż data powstania niepełnosprawności osoby podlegającej opiece, nie ma znaczenia dla możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi dorosłej osoby. Właściwa bowiem wykładnia tego przepisu, uwzględniająca wskazane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nakazuje przyjmować, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później niż do ukończenia 18 roku życia lub do ukończenia 25 roku życia w przypadku nauki w szkole, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne było więc oparcie decyzji odmownie załatwiającej wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z Konstytucją RP (por. np. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r, sygn. akt I OSK 8/19, z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2920/16, z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt I OSK 984/20). Powołując zatem art. 17 ust. 1b ustawy jako podstawę prawną decyzji odmownej, organ I instancji w istocie zaniechał merytorycznego rozpoznania tej sprawy. Z decyzji tego organu wynika przy tym, że żadne z kluczowych okoliczności, które winny kształtować podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, nie zostały w ogóle ustalone.

Przedstawione ostatnio stanowisko ma także istotne znaczenie z punktu widzenia oceny legalności wydanej w tej sprawie decyzji organu odwoławczego. Przypomnieć należy, że organ ten uznał, że skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, iż zarówno we wniosku inicjującym postępowanie, jak też w odwołaniu, nie sprecyzowano tego, na czym polega opieka sprawowana przez skarżącą nad matką, i w jakim zakresie opieka ta uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Nadto, wskazane wyżej okoliczności nie wynikały z przeprowadzonego w sprawie dowodu, tj. z wywiadu środowiskowego. Jak bowiem akcentowało SKO w Krakowie w wydanej w sprawie decyzji, wywiad środowiskowy nie potwierdził, na czym czynności opiekuńcze miałby polegać w takim zakresie, w jakim uniemożliwiają podjęcie przez skarżącą nawet częściowego zatrudnienia.

W ocenie Sądu, zaprezentowane przez organ odwoławczy stanowisko wyrażone zostało przedwcześnie, bez podjęcia ciążących na organie administracji koniecznych czynności wyjaśniających, zmierzających do ustalenia z urzędu twierdzeń strony postępowania, co do kluczowej dla sprawy okoliczności (zakresu opieki sprawowanej nad matką), jak też przy braku dostrzeżenia uchybień w przeprowadzonym w tej sprawie wywiadzie środowiskowym.

Wskazać bowiem trzeba, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy, a następnie, zgodnie z art. 80 k.p.a., dokonania oceny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z art. 7 k.p.a., organy administracji podejmują z urzędu lub na wniosek strony wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że zakres koniecznych w sprawie ustaleń determinują przepisy prawa materialnego, które w konkretnym przypadku mają zastosowanie. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno zatem zostać zakończone dopiero po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych kluczowych dla danej sprawy. Zastrzec jednak od razu należy, że organ administracji publicznej realizując zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), choć jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, to jednak strona postępowania nie jest zwolniona od współdziałania z organem w wyjaśnianiu okoliczności sprawy. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego, jak również zaoferować dowody na poparcie swoich twierdzeń (por. np. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1560/10). W sytuacji, gdy strona mimo wezwania organu (por. np. art. 79a k.p.a.) środków dowodowych nie przedstawia, organ nie jest zobowiązany do poszukiwania dowodów na poparcie jej stanowiska, a strona liczyć się musi z wydaniem decyzji negatywnie załatwiającej jej żądanie. Kluczowym jednak elementem ustaleń organu prowadzącego postępowanie administracyjne, na wstępnym jego etapie, winno być jednoznaczne stwierdzenie samego zakresu żądania (oczekiwań) strony, jak też poznanie twierdzeń strony, które to żądanie motywują. Doniosłą rolę w tym zakresie odgrywa właściwa ocena wniosku inicjującego postępowanie. Stwierdzone w tym aspekcie braki, winny zostać wyeliminowane w drodze podjęcia przez organ administracji stosownych czynności wyjaśniających. Niewątpliwie przy tym, w sprawie której przedmiotem jest żądanie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zakres opieki sprawowanej przez opiekuna nad osobą niepełnosprawną – stanowi jedną z istotnych okoliczności, które powinny zostać ustalone, zbadane i wyjaśnione w toku postępowania, gdyż m.in. rodzaj i skala czynności opiekuńczych wpływają na ocenę możliwości przyznania opiekunowi oczekiwanego świadczenia. Powyższe wynika z art. 17 ust. 1 ustawy. W sytuacji zaś, gdy strona postępowania w ogóle nie przedstawi swoich twierdzeń, co do zakresu opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną, kwestia ta nie może w konsekwencji zostać także prawidłowo zbadana, a następnie oceniona w dalszym toku postępowania, a finalnie także przesądzona w decyzji kończącej postępowanie w sprawie. W tym więc aspekcie, poznanie przez organ administracji stanowiska strony przedmiotowego postępowania, co do tego, jakie czynności opiekuńcze świadczy ona niepełnosprawnemu, jawi się jako jeden z kluczowych aspektów pozwalających należycie ukierunkować dalsze czynności dowodowe, co rzutuje na poprawne rozpoznanie danej sprawy. Z analizy akt administracyjnych kontrolowanej sprawy wynika natomiast, że zakres opieki, jaką sprawować ma skarżąca nad niepełnosprawną matką, nie został przedstawiony organowi administracji zarówno w piśmie (wniosku) inicjującym to postępowanie, jak też w innych pismach składanych w toku sprawy (w odwołaniu). Z akt sprawy nie wynika zarazem, aby którykolwiek z organów administracji publicznej orzekających w tej sprawie dążył do wyjaśnienia analizowanej wyżej kwestii, np. zwracając się do wnioskodawczyni (pełnomocnika) o jej przedstawienie lub sprecyzowanie. Z uwagi na powyższe, brak było więc podstaw, aby podzielić stanowisko orzekającego SKO w Krakowie, iż podstawą odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego może być to, że z akt sprawy nie wynika, na czym polegać ma opieka sprawowana przez skarżącą nad matką, i w dalszej kolejności, w jakim zakresie opieka ta uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Brak bowiem takiej wiedzy w aktach sprawy stanowi wyłącznie następstwo zaniechań organów administracji, które kwestii tej, przy niepoprawnie sformułowanym wniosku inicjującym postępowanie, w ogóle nie starały się ustalić i wyjaśnić, a następnie zweryfikować w toku prowadzenia tej sprawy. Nie stanowi przy tym usprawiedliwiania dla wskazanego wyżej zaniechania organów administracji to, że skarżąca była w sprawie reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Z przepisów procedury administracyjnej nie wynika bowiem, aby wskazany sposób reprezentacji strony wyłączał obowiązek organu administracji podjęcia z urzędu czynności zmierzających do wyeliminowania braków wniosku inicjującego postępowanie, w tym obowiązku ustalenia twierdzeń strony, co do okoliczności podlegających dopiero ocenie (weryfikacji, udowodnieniu) w toku postępowania (art. 80 k.p.a.). Wątpliwości zatem, co do samych twierdzeń strony odnośnie zakresu opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną (a nie co do udowodnienia, czy wykazania w sprawie tego zakresu), winny zostać wyjaśnione i ustalone w drodze stosownej inicjatywy organu administracji. Niewątpliwie jednak, wyłącznie zaniechanie powołania we wniosku inicjującym postępowanie okoliczności określających zakres opieki świadczonej przez skarżącą, przy braku podjęcia przez organy administracji z urzędu czynności o wskazanym już wyżej charakterze, nie uprawniało do wydania decyzji odmownie załatwiającej żądanie skarżącej. Zwrócić przy tym należy uwagę, że pismo organu I instancji z dnia 27 października 2021 r. (k. 31) powołujące w swojej podstawie m.in. art. 79a k.p.a. informowało pełnomocnika strony o możliwości wydania decyzji odmownej, co do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, lecz jedynie z uwagi na brak spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1b ustawy, a nie z uwagi na nieprzedstawienie twierdzeń, co do zakresu sprawowanej opieki lub braku wykazania związku przyczynowego między tą opieką, a rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia. Pismo to zatem (ani żadne inne wydane przez organy w sprawie) nie naprowadzało strony (pełnomocnika) na potrzebę wskazania okoliczności, których brak przedstawienia we wniosku inicjującym postępowanie, stanowił o negatywnym załatwieniu żądania strony.

Nie sposób też podzielić stanowiska organu odwoławczego, że za przyjętym kierunkiem rozstrzygnięcia tej sprawy przemawiać może treść przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, który – w ocenie tego organu – "w żaden sposób nie potwierdził, na czym czynności opieki sprawowanej przez skarżącą miałby polegać w takim zakresie, w jakim uniemożliwiają podjęcie przez nią nawet częściowego zatrudnienia". Wg Sądu, przeciwko zaprezentowanemu wyżej stanowisku przemawia fakt, że przeprowadzony w kontrolowanej sprawie wywiad środowiskowy sporządzony został wadliwie. Treść dokumentu wywiadu środowiskowego wskazuje bowiem, że czynności i ustalenia podejmowane w jego toku, nie zostały w ogóle ukierunkowane na dokładne ustalenie miarodajnych dla tej sprawy okoliczności i faktów. Stwierdzenie to odnieść należy w szczególności do zaniechania precyzyjnego ustalenia rodzaju, skali i zakresu czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą względem niepełnosprawnej matki, jak też w konsekwencji do zaniechania ustalenia okoliczności odnoszących się do wskazanego wyżej związku przyczynowego między tą opieką, a zaprzestaniem aktywności zawodowej. Powyższe natomiast, stanowiło kluczowe zagadnienia podlegające zbadaniu i ustaleniu w tej sprawie. Z treści przedmiotowego wywiadu wynika jedynie, że niepełnosprawna matka skarżącej potrzebuje pomocy w codziennym funkcjonowaniu, a pomoc tę zapewniać ma skarżąca. Wywiad lapidarnie podaje przy tym, że chodzi o pomoc w codziennym funkcjonowaniu niepełnosprawnej, tj. w przygotowaniu posiłków i w higienie osobistej. Zdawkowość tych stwierdzeń pozwala jednak uznać, że oceniany aspekt sprawy nie został należycie zbadany i ustalony. Z zaniechania natomiast poczynienia stanowczych ustaleń we wskazanym wyżej aspekcie, brak było podstaw do wyprowadzenia kategorycznego wniosku, że "wywiad nie potwierdził na czym czynności opieki miałby polegać w zakresie wykluczającym podjęcie choćby częściowego zatrudnienia." Nie jest bowiem tak, jak przyjęło orzekające SKO w Krakowie, że wywiad nie dostarczył informacji miarodajnych dla oceny tej sprawy. Skoro bowiem wywiad sporządzony został wadliwie, gdyż nie objął swoim zakresem istotnych dla sprawy ustaleń, co do okoliczności mających kształtować późniejszą podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, to powyższe zaniechanie nie może być utożsamiane z wystąpieniem negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt sprawy wynika, że organy I, jak i II instancji zaniechały podjęcia jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej w tej sprawie (poza wadliwie sporządzonym wywiadem środowiskowym). Skierowane do pełnomocnika skarżącej, w trybie art. 79a k.p.a., powołane już wyżej pismo z 27 października 2021 r. (k. 31 a.a.) także nie naprowadzało na celowość, potrzebę i zasadność wykazania normatywnych przesłanek i okoliczności uprawniających do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe nakazywało więc uznać, że orzekające organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Nadto, decyzja organu I instancji naruszała art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organów administracji będzie uwzględnienie przedstawionej oceny i przyjęcie, że nie stoi na przeszkodzie przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego treść art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tej części, w której Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności tego przepisu z Konstytucją RP. Nadto, zadaniem organów administracji będzie dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy w zakresie miarodajnym z punktu widzenia normatywnych przesłanek przyznania żądanego świadczenia (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W pierwszym rzędzie organy winny zwrócić się do pełnomocnika skarżącej o podanie, na czym polegać mają czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą względem matki. Następnie, twierdzenia te winny zostać zweryfikowane w ponownie przeprowadzonym w sprawie wywiadzie środowiskowym, w ramach którego uwaga pracownika socjalnego winna zostać skierowana na ustalenie zakresu, skali i charakteru czynności opiekuńczych skarżącej, przy uwzględnieniu i ustaleniu rzeczywistych potrzeb opiekuńczych osoby podlegającej opiece, a wynikających z jej schorzeń, jak też z wszelkich uwarunkowań zdrowotnych. W tym też aspekcie, organy rozważą potrzebę pozyskania do akt dodatkowych dokumentów, np. historii choroby matki skarżącej oraz ustalą okoliczności w jakich nastąpiło zaprzestanie pracy przez skarżącą, odnosząc poczynione w tym względzie ustalenia, w tym datę zaprzestania pracy, do stanu zdrowia niepełnosprawnej i potrzeb opiekuńczych tej osoby. Nadto, celowe będzie również rzetelne ustalenie sytuacji rodzinnej skarżącej, w tym też osób, które mogą być także zobowiązane do alimentacji jej matki i rozważą, jak stwierdzona sytuacja rodzinna wpływa na możliwość przyznania żądanego świadczenia pielęgnacyjnego, w kontekście związku przyczynowego jaki musi wystąpić między sprawowaniem opieki, a rezygnacją z pracy. Czynności wyjaśniające organów administracji i dokonywane oceny, winny zmierzać też do ustalenia i przesądzenia, jakie znaczenie dla spełnienia jednej z przesłanek przyznania żądanego świadczenia, a obejmującej rezygnację wnioskodawczyni z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ma fakt uzyskiwania przez skarżącą dochodów z gospodarstwa rolnego (k.22) i opłacania składek emerytalno-rentowych w KRUS (k. 10; k. 20).

Mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania i oceny, Sąd w pkt I sentencji uchylił decyzję zaskarżoną i decyzję ją poprzedzającą, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej p.p.s.a.). O kosztach (pkt II sentencji) orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 par. 2 p.p.s.a. Stosownie do tych przepisów, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, co obejmuje także wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika strony skarżącej.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r. poz. 1842).