Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Kramek (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2021 r. sprawy ze skargi S. Ś. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zamiaru przystąpienia do użytkowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego S. Ś. 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi S.Ś. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ odwoławczy", "[...]WINB") z dnia [...] września 2020 r., znak [...], wydana w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zamiaru przystąpienia do użytkowania w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Pismem z dnia 1 kwietnia 2020 r. skarżący drogą elektroniczną zawiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] (dalej: "PINB", "organ I instancji") o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce ew. nr [...]z obrębu [...] przy ul. [...] w [...]. Do pisma przewodniego skarżący dołączył w formie elektronicznej załączniki: kopię zawiadomienia o zakończeniu budowy, kopię zaświadczenia Prezydenta [...] o nie wnoszeniu sprzeciwu w drodze decyzji do zgłoszenia budowy budynku, kopię dziennika budowy, kopię informacji o zgodności usytuowania obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki lub terenu, kopie protokołów z pomiarów instalacji elektrycznej, kopię protokołu z przeprowadzonej kontroli przewodów kominowych oraz kopię umowy sprzedaży energii elektrycznej świadczenia usług dystrybucji dla klientów indywidualnych.

Po weryfikacji zawiadomienia, organ I instancji uznał, że nie przedłożono wszystkich dokumentów wymaganych przepisami art. 57 ust. 1-2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm. – dalej: Prawo budowlane), co w konsekwencji uniemożliwia dokonanie merytorycznej oceny, czy spełnione zostały warunki uprawniające skarżącego do rozpoczęcia użytkowania przedmiotowej inwestycji. Wobec powyższego organ w oparciu o art. 57 ust. 4 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia, zawiadomienia o zakończenie budowy przedmiotowego budynku o dokumenty: 1) oryginał oświadczenia 2A kierownika budowy, 2) oryginał oświadczenia inwestora o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych, 3) oryginał potwierdzeń bądź protokołów odbioru zgodnie z odrębnymi przepisami wykonania przyłączy tj. energetycznego kanalizacji sanitarnej, wodociągowego, gazowego, 4) oryginał protokołu sprawdzenia przewodów kominowych, spalinowych i wentylacyjnych, 5) oryginał protokołu pomiarów wewnętrznej instalacji elektrycznej oraz instalacji odgromowej uziomów, 6) oryginał protokołu szczelności wewnętrznej instalacji gazowej, 7) oryginał dokumentacji geodezyjnej, zawierającej wyniki geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej oraz oryginał informacji o zgodności usytuowania obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki lub terenu lub odstępstwach od tego projektu, sporządzoną przez osobę wykonującą samodzielne funkcje w dziedzinie geodezji i kartografii oraz posiadającą odpowiednie uprawnienia zawodowe.

Przesyłka, adresowana do skarżącego, została doręczona za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 17 kwietnia 2020 r. i odebrana przez J. K..

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 54 Prawa budowlanego oraz art. 104 k.p.a. PINB zgłosił sprzeciw wobec zamiaru przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że skarżący, pomimo doręczenia mu postanowienia z dnia [...] kwietnia 2020 r., nie dostarczył dokumentów wymaganych przepisami art. 57 ust. 1-2 Prawa budowlanego, co uniemożliwia dokonanie oceny, czy spełnione zostały warunki do użytkowania przedmiotowego budynku po zakończeniu budowy.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji z [...] czerwca 2020 r. skarżący wskazał na naruszenie art. 57 ust. 1 i 1a Prawa budowlanego, a także naruszenie art. 391 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skarżący podniósł, że do zawiadomienia, skierowanego do PINB, dołączył wszystkie wymagane dokumenty. Podkreślił, że sprzeciw organu I instancji, jest nieskuteczny ze względu na niezachowanie przez organ 14-dniowego terminu do jego wniesienia. Skarżący wskazał, że organ I instancji nie doręczał mu korespondencji drogą elektroniczną, czym naruszył art. 391 § 1 pkt 1 k.p.a., a korespondencja adresowana do niego i doręczona za pośrednictwem operatora pocztowego, nie została przez niego odebrana.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] września 2020 r. utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia czerwca 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji [...]WINB stwierdził, że organ I instancji podjął prawidłowe rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że wobec niezałączenia do zawiadomienia oryginalnych dokumentów, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. wezwał skarżącego do jego uzupełnienia. Skoro zawiadomienie o zakończeniu budowy zostało złożone w dniu 2 kwietnia 2020 r., to ww. postanowienie wydano przed upływem 14-dniowego terminu do wniesienia sprzeciwu, zatem wstrzymało ono ustawowy termin na wniesienie sprzeciwu do zgłoszenia. Z uwagi na doręczenie skarżącemu postanowienia w dniu 17 kwietnia 2020 r. i uwzględniając art. 15 zzr ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) oraz ustawę z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, termin uzupełnienia dokumentacji przewidziany w postanowieniu rozpoczął bieg w dniu 25 maja 2020 r., a braki te należało uzupełnić do dnia 1 czerwca 2020 r. W ocenie organu odwoławczego, PINB na wydanie sprzeciwu, o którym mowa w art. 54 Prawo budowlane miał więc czas do dnia [...] czerwca 2020 r.

Dalej [...]WINB stwierdził, że zawiadomienie o zakończeniu budowy wpłynęło do organu za pośrednictwem platformy ePuap, jednakże skierowanie do skarżącego postanowienia wzywającego do uzupełnienia braków zawiadomienia, drogą pocztową zamiast za pośrednictwem platformy ePuap, nie ma wpływu na wynik sprawy. Postanowienie zostało bowiem doręczone na adres wskazany w stopce zawiadomienia o zakończeniu budowy ([...], [...] [...]) i odebrane w dniu 17 kwietnia 2020 r. przez J. K.. Organ dodał, że ww. adres jest zbieżny z adresem, pod którym skarżący osobiście odebrał w dalszej kolejności decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2020 r. o wniesieniu sprzeciwu.

Na poparcie stanowiska, że nie ma znaczenia fakt doręczenia skarżącemu ww. postanowienia w innej formie niż złożone zostało zawiadomienie, organ odwoławczy powołał wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Bk 1835/17, w którym wskazano, że "nie ma normy przewidującej bezskuteczność doręczenia decyzji w formie papierowej w sytuacji, gdy strona wnioskowała o doręczanie decyzji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Jeżeli doręczenie nastąpiło do rąk adresata, choćby w formie papierowej, to nie można powiedzieć, że nie doszło do skutecznego doręczenia. Doręczenie postanowienia (decyzji) do rąk adresata w formie papierowej, pomimo wniosku o doręczanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, które nie prowadzi do ograniczenia praw strony w zakresie ochrony jej interesów, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy".

Przywołując art. 57 ust. 1 i ust. 1a Prawa budowlanego, [...]WINB podkreślił, że wymagana przy zgłoszeniu zakończenia robót budowlanych dokumentacja winna być przedłożona w odpowiedniej formie, tj. w oryginale. Przedłożenie przez inwestora kopii, przewidzianych w art. 57 Prawa budowlanego dokumentów, nie pozwala uznać ich za dokumenty w świetle obowiązujących przepisów prawa, z uwagi na brak ich oryginału.

Zdaniem [...]WINB przepisy at. 54 – 59 prawa budowlanego nie wyłączają konieczności załączenia do zawiadomienia oryginałów, w przypadku skierowania zawiadomienia za pośrednictwem platformy ePuap.

Pismem z dnia [...] października 2020 r. skarżący drogą elektroniczną wniósł skargę na decyzję [...]WINB z dnia [...] września 2020 r., domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzająca decyzją PINB z dnia [...] czerwca 2020 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 391 w zw. z art. 109 k.p.a., polegające na uznaniu, że wniosek złożony drogą elektroniczną nie czynił zadość obowiązującym przepisom, a ponadto nie zawierał wszystkich wymaganych załączników (dokumentów), podczas gdy istnieje możliwość składania wniosków w formie dokumentów elektronicznych przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji, co zostało wyraźnie, w sposób niebudzący wątpliwości wskazane również na stronie internetowej PINB, a skarżący uczynił zadość obowiązującym przepisom, jak również rekomendacjom PINB, związanym z obowiązującym od 14 marca 2020 r. stanem zagrożenia epidemicznego, składając wniosek wraz ze wszystkimi załącznikami za pomocą platformy internetowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2. art. 391 w zw. z art. 6 i 7 k.p.a., polegające na uznaniu, że pomimo złożenia wniosku drogą elektroniczną odpowiedź organu może zostać udzielona wyłącznie w formie papierowej i przesłana za pomocą operatora pocztowego (z pominięciem formy elektronicznej), podczas gdy postępowanie administracyjne w formie elektronicznej winno być kontynuowane w taki sam sposób, co zapewnia bezpieczeństwo obrotu decyzji administracyjnych, zaufanie obywateli względem organu i jego czynności, zaufanie obywateli do sposobu prowadzenia sprawy z poszanowaniem przez organ słusznego interesu obywateli, co miało wpływ na wynik postępowania,

3. art. 7 i 77 k.p.a., polegające na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, którego organ powinien był dokonać, analizując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, co spowodowało, że organ nie stał na straży praworządności, nie podjął żadnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez poszukiwanie złożonych dokumentów, jak również nie skorzystał z innych prerogatyw, takich jak wezwanie do uzupełnienia lub wezwanie do wyjaśnienia okoliczności, kierując się słusznym interesem skarżącego. Organ, korzystając już od dłuższego czasu z systemu teleinformatycznego ePUAP, zobowiązany był czynić to w sposób rzetelny i w czasie zagrożenia epidemiologicznego zwracać baczną uwagę na korespondencję oraz zadbać o prawidłowe funkcjonowanie systemu. W przypadku braku takiego zachowania mogło dojść do sytuacji, w której organ nie zadbał o dokumenty złożone przez skarżącego, tj. wszelkie dokumenty wymagane przepisami i wymienione w art. 57 Prawa budowlanego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

4. art. 107 § 3 k.p.a., polegające na braku uznania przedstawionych w odwołaniu dowodów, pomimo iż organ posiadał wszelkie dokumenty poświadczające twierdzenia opisane w odwołaniu, ponieważ zostały one przesłane systemem teleinformatycznym, czego organ nie uznał za przesłane w sposób wystarczający do prowadzenia postępowania w sposób zgodny z przepisami, co w konsekwencji spowodowało, że wydana decyzja nie wskazywała faktów, dowodów oraz przyczyn wydania rozstrzygnięcia, a jedynie uzasadnienie postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

5. art. 10 k.p.a., polegające na braku zapewnienia skarżącemu czynnego udziału na każdym stadium postępowania i tym samym pozbawienia możliwości obrony jego praw ze względu na brak prawidłowego doręczenia postanowienia z dnia [...] kwietnia 2020 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

6. art. 15 k.p.a., polegające na braku dokonania kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji poprzez oparcie się jedynie na twierdzeniach PINB, podczas gdy organ odwoławczy ma obowiązek, wynikający z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, rozpoznania sprawy merytorycznie na nowo w jej całokształcie, tym bardziej posiadając wszelkie dokumenty złożone przez skarżącego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

7. art. 15 zzr i 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, polegające na uznaniu, że 14 dniowy termin wskazany w art. 54 Prawa budowlanego został z mocy prawa zawieszony, podczas gdy termin wskazany w tym przepisie nie podlegał zawieszeniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący zarzucił również decyzji [...]WINB naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 57 Prawa budowlanego, polegające na uznaniu przez [...]WINB, że nie zostały przedłożone wymagane dokumenty, podczas gdy wszystkie wymagane dokumenty, zostały przesłane systemem informatycznym, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2. art. 54 Prawa budowlanego, polegające na uznaniu, że organ I instancji zgłosił sprzeciw w terminie ustawowym, podczas gdy termin ten upłynął bezpowrotnie, co w konsekwencji, powinno zostać uznane za możliwość przystąpienia do użytkowania, a sprzeciw został zgłoszony po upływie ustawowego terminu.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko, przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia, czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), stanowiąc, że sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Badając pod tym kątem zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że zostały naruszone przepisy prawa w sposób o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 Prawa budowlanego, stanowiącym podstawę materialnoprawną podjętych decyzji, do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Jednocześnie zastosowanie znajduje art. 30 ust. 6a Prawa budowlanego, w myśl którego za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041) albo w przypadku, o którym mowa w art. 39(1) Kodeksu postępowania administracyjnego, dzień wprowadzenia do systemu teleinformatycznego.

Stosownie natomiast do treści art. 57 ust. 4 Prawa budowlanego inwestor jest obowiązany uzupełnić dokumenty wymienione w ust. 1-3, jeżeli w wyniku ich sprawdzenia przez organ nadzoru budowlanego okaże się, że są one niekompletne lub posiadają braki i nieścisłości.

W doktrynie wskazuje się, choć nie wynika to wprost z przepisu prawa, że wydanie decyzji w przedmiocie sprzeciwu jest uzasadnione tym, że z art. 59 ust. 5 Prawa budowlanego wynika, że jedną z przyczyn odmowy wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie jest niespełnienie wymagań określonych w art. 57 ust. 4 tej ustawy, a więc niedołączenie odpowiednich dokumentów do wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie mimo wezwania właściwego organu. Unormowanie to poprzez analogię należy stosować także w przypadku zawiadomienia o zakończeniu budowy, co oznacza, że w razie nieuzupełnienia, mimo wezwania, dokumentów dołączanych do tego zawiadomienia właściwy organ administracji jest uprawniony do wydania decyzji o sprzeciwie.

W sprawie okolicznością niesporną jest, że skarżący dokonał zgłoszenia zakończenia budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z załącznikami drogą elektroniczną w dniu 1 kwietnia 2020 r. (wpływ do organu potwierdzony przez doręczenie urzędowego poświadczenia odbioru na wskazany przez wnoszącego adres). Poza sporem pozostaje również, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. na podstawie art. 57 ust. 4 Prawa budowlanego PINB wezwał skarżącego do uzupełnienia braków zgłoszenia poprzez nadesłanie oryginałów dokumentów, przy czym postanowienie to zostało skierowane do skarżącego za pośrednictwem operatora pocztowego. Korespondencja zawierająca postanowienie została odebrana przez J. K., a zwrotne potwierdzenie odbioru nie zawiera adnotacji doręczyciela, kim dla skarżącego jest J. K..

Jak wynika z akt sprawy skarżący nie przedłożył oryginałów dokumentów załączonych do zgłoszenia, zgodnie z obowiązkiem nałożonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r., co skutkowało wniesieniem przez organ I instancji sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

Kwestią sporną wniesienia sprzeciwu na podstawie art. 54 Prawa budowlanego w niniejszej sprawie jest to, czy doszło do skutecznego doręczenia postanowienia z dnia [...] kwietnia 2020 r. Organ odwoławczy przyjmuje bowiem, że jakkolwiek ww. postanowienie wysłano w innej formie niż złożono zawiadomienie, to jednak doręczenie było skuteczne, gdyż nastąpiło jego podjęcie pod wskazanym w zawiadomieniu adresem inwestora.

Sąd tej oceny nie podziela.

W art. 39 k.p.a. ustanowiona została reguła, zgodnie z którą doręczanie pism następuje przez operatora pocztowego, którym zgodnie z art. 3 pkt 12 Prawa pocztowego jest przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności pocztowej na podstawie wpisu do rejestru operatorów pocztowych. Doręczanie pism może też być dokonywane przez pracowników organu albo inne upoważnione osoby lub organy. Z kolei w art. 39(1) k.p.a. uregulowane zostały zasady i tryb doręczania za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W myśl tego przepisu doręczenie pism za pomocą środka komunikacji elektronicznej może nastąpić skutecznie, gdy strona lub inny uczestnik postępowania:

1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej;

2) wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny;

3) wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny".

Skład orzekający podziela pogląd prezentowany w judykaturze oraz piśmiennictwie, że posłużenie się przez ustawodawcę kategorycznym sformułowaniem "następuje" prowadzi do wniosku, że spełnienie warunku z art. 39(1) § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje do uruchomienia doręczenia elektronicznego, zaś doręczenie w trybie tradycyjnym nie może wówczas mieć miejsca. Zatem złożenie podania do elektronicznej skrzynki podawczej automatycznie powoduje, że wszelkie doręczenia będą dokonywane w formie elektronicznej. Ustawodawca nie wymaga w tym zakresie żadnych dodatkowych oświadczeń strony, w szczególności jej wyraźnej zgody. Jest ona objęta domniemaniem wynikającym z samego faktu złożenia podania w ten sposób. Domniemana zgoda na doręczenie elektroniczne może być bowiem w każdym czasie cofnięta. Jednocześnie, na gruncie regulacji zawartej w § 1d omawianego przepisu, zgodnie z którą, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, organ administracji publicznej doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego, wskazuje się tak w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie, że cofnięcie (odwołanie) wyrażonej uprzednio zgody lub odmowa zgody na doręczanie musi być wyraźne, bowiem braku zgody nie można domniemywać. Stronie takiej będzie można doręczać pismo w formie "tradycyjnej" dopiero wtedy, gdy zrezygnuje ona z doręczania jej pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Jak zastrzega przy tym Piotr Marek Przybysz w Komentarzu aktualizowanym do k.p.a., podmioty wskazane w art. 39 (2) k.p.a. nie mogą zrezygnować z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Jeżeli jednak organ pomimo zgody strony na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej równolegle doręczy pismo w formie papierowej, to takie postępowanie organu stanowi naruszenie prawa. Dodatkowo pamiętać trzeba, że stosownie do art. 63 § 4 k.p.a. zdanie drugie, w przypadku wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego organ jest obowiązany potwierdzić wniesienie podania przez doręczenie urzędowego poświadczenia odbioru na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. Jednocześnie w myśl art. 63 § 5 k.p.a., urzędowe poświadczenie odbioru podania wniesionego w formie dokumentu elektronicznego zawiera: (1) informację o tym, że pisma w sprawie będą doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej; (2) pouczenie o prawie do rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o którym mowa w art. 39(1) § 1d (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 939/19, a także Chróścielewski Wojciech (red.), Kmieciak Zbigniew (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; publ. WK 2019; https://sip.lex.pl, Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego; publ. LEX/el. 2019; https://sip.lex.pl; Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany; publ. LEX/el. 2019; https://sip.lex.pl; por. także wyroki NSA: z dnia 7 czerwca 2017 r. o sygn. akt II GSK 1444/17; z dnia 21 czerwca 2017 r. o sygn. akt II OSK 2629/15; postanowienie NSA z dnia 21 marca 2014 r. o sygn. akt I OSK 477/14).

Jeżeli zatem wobec skarżącego spełniły się przesłanki do doręczania pism elektronicznie zanim doszło do wydania i doręczenia postanowienia z dnia [...] kwietnia 2020 r. (a to wynika z akt sprawy), to takie postanowienie powinno być sporządzone i doręczone właśnie elektronicznie, a nie metodą tradycyjną. W ocenie Sądu, organ nie miał możliwości odstąpienia od wskazanego przez skarżącego doręczenia drogą elektroniczną, zaś zastosowane doręczenie za pośrednictwem operatora pocztowego naruszało art. 39(1) k.p.a.

Sąd zauważa również, że orzecznictwo dopuszcza doręczanie tradycyjne, ale tylko w przypadku braku skuteczności uprzedniego doręczenia elektronicznego (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2629/15). Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby doręczenie elektroniczne było z jakiś przyczyn niemożliwe lub bezskuteczne.

Powołane przez organ stanowisko zawarte w wyroku z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Bk 1835, że nie ma normy przewidującej bezskuteczność doręczenia w formie papierowej w sytuacji gdy strona wnioskowała o doręczenie decyzji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, nie stanowi o prawidłowości działania organu. Stanowisko to zostało zakwestionowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 2106/18 (pub. Cbosa) po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji. NSA wskazał bowiem, że "wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, doręczenia elektroniczne nie mają charakteru warunkowego. Jest to jeden ze sposobów doręczeń, który, jeśli strona tak zadysponuje, jest obowiązkiem organu podatkowego. Przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia przepisów o doręczaniu pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej czyniłaby tę instytucję martwą, gdyż organ sam decydowałby o sposobie doręczania pism".

Wbrew zatem twierdzeniu organu w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia postanowienia, w którym zobowiązano skarżącego do uzupełnienia dokonanego zgłoszenia. Nie było zatem podstaw do przyjęcia, że wniesienie sprzeciwu jest uzasadnione wobec nieuzupełnienia zgłoszenia. Zdarzenie bowiem, z którym ustawodawca wiąże ocenę skuteczności wniesienia sprzeciwu w świetle powyższych wywodów nie nastąpiło i z tej przyczyny organ utracił kompetencję do wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r. choć wbrew zarzutom skargi wniósł sprzeciw w terminie. Powyższy wniosek wynika z uwzględnienia daty dokonania zgłoszenia (1 kwietnia 2020 r.). Okolicznością niesporną pozostaje bowiem, że od [...] marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, zaś z dniem 20 marca 2020 r. w jego miejsce ogłoszono stan epidemii na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Z dniem 31 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), mocą której do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodano art. 15zzs. Ustęp 8 tego artykułu stanowił, że bieg terminu: 1) na milczące załatwienie sprawy, 2) w innej sprawie, w której brak wyrażenia przez organ sprzeciwu, wydania decyzji, postanowienia albo innego rozstrzygnięcia uprawnia stronę lub uczestnika postępowania do podjęcia działania, dokonania czynności albo wpływa na zakres praw i obowiązków strony lub uczestnika postępowania, 3) na wyrażenie przez organ stanowiska albo wydanie interpretacji indywidualnej, z wyjątkiem interpretacji indywidualnej, o której mowa w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na okres, o którym mowa w ust. 1 (na okres stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID). Powołany wyżej przepis art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. został uchylony przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875) z dniem [...] maja 2020 r. (zmiana weszła w życie w dniu 16 maja 2020 r.), przy czym terminy zawieszone na jego podstawie rozpoczęły swój bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ustawy tj. od 24 maja 2020 r. (art. 68 ust. 6 i 7) wypadającego w niedzielę, a nie jak przyjął organ od 25 maja 2020 r. Zatem 14 – dniowy termin, o którym mowa w art. 54 ust. 1 Prawa budowlanego upływał [...] czerwca 2020 r.

Nie zmienia to jednak oceny, że samo wniesienie sprzeciwu w okolicznościach sprawy było nieuzasadnione. Jeśli natomiast organ uznał, że konieczne było załączenie oryginałów dokumentów, które skarżący przesłał drogą elektroniczną, to nic nie stało na przeszkodzie, by takie wezwanie skierować tą samą drogą, co obligowałoby wówczas skarżącego do przedłożenia dokumentów w żądanej przez organ formie.

Jedynie na marginesie Sąd zaznacza, że doręczenie postanowienia z dnia [...]maja 2020 r. za pośrednictwem operatora pocztowego również było wadliwe. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zastało ono odebrane nie przez skarżącego, a przez J. K., przy czym brak jest zaznaczaenia/zakreślenia przez doręczyciela tego, komu przesyłka została doręczona (adresatowi, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu) oraz gdzie w tym konkretnym przypadku umieścił on zawiadomienie o przesyłce i czy w ogóle takie zawiadomienie zostało gdzieś umieszczone. Zgodnie z powołaną regulacją prawną, aby doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. można było uznać za skuteczne, powinny zostać spełnione łącznie następujące przesłanki: nieobecność adresata w mieszkaniu w czasie doręczania pisma; przyjęcie pisma za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę; podjęcie się przez te osoby oddania pisma adresatowi; umieszczenie zawiadomienia o doręczeniu pisma tym osobom w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata w razie gdy pismo zostało przyjęte przez sąsiada lub dozorcę. Niespełnienie chociażby jednej z tych przesłanek eliminuje możliwość uznania pisma za skutecznie doręczone. Tryb doręczenia, o którym mowa w art. 43 k.p.a., oparty jest bowiem na założeniu, że adresata obciążają skutki działania osoby, której przesyłkę doręczono tak, jakby została ona podjęta przez stronę bezpośrednio. Skoro doręczenie zastępcze wywołuje takie same skutki, jak doręczenie zwykłe do rąk adresata, to przyjęty przez ustawodawcę tryb doręczenia zastępczego określonego w art. 43 k.p.a. wymaga bezwzględnego przestrzegania jego warunków. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 lutego 2021 r. sygn.. akt I SA/Sz 897/20 – Lex nr 3123018).

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powołanych wyżej przepisów Prawa budowlanego, jak i art. 39(1) w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do ich uchylenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Utrata kompetencji do podejmowania przez organ czynności w związku ze zgłoszeniem nie oznacza, że nie ma on możliwości podejmowania działań w ramach nadzoru budowlanego wobec zrealizowanej przez skarżącego inwestycji.

O kosztach postępowania, obejmujących zwrot skarżącemu uiszczonego wpisu od skargi, Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.