Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 819/08 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy postanawia: oddalić zażalenie

W związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym - zarządzeniem z dnia 3 marca 2009 r. prawidłowo doręczonym skarżącemu w dniu 23 marca 2009 r. Przewodniczący Wydziału II wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez udokumentowanie:

- dochodu osiąganego z tytułu prowadzonej przez żonę wnioskodawcy działalności gospodarczej;

- przeciętnych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem się, a w szczególności kosztów ponoszonych z tytułu utrzymania domu, wydatków na zakup środków czystości, żywność, leki;

- wydatków związanych z edukacją córki M. C. oraz

- faktu zaciągniętych pożyczek,

Wnioskodawcy wyznaczono 7 dniowy termin wykonania wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

Odpowiadając na wezwanie Sądu skarżący w piśmie z dnia 30 marca 2009 r. wskazał, że urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy został przekazany do Sądu w dniu 13 października 2008 r., do sprawy toczącej się pod sygnaturą akt II SA/Gl 925/08. Dalej skarżący podnosił, że już raz odesłał do Sądu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i pomimo, że wniosek ten wypełnił w całości to i tak okazał się on dla Sądu niewystarczający, stąd też w ocenie skarżącego wada tego dokumentu nie pozwala mu ponownie się nad nim pochylać. Wreszcie skarżący podnosił, że jego zdaniem informacja o tym, że jego renta netto wynosi [...] zł powinna w sposób wystarczający wykazywać jego uszczerbek w wydatkach ponoszonych na Sąd. Do przedmiotowego pisma skarżący dołączył bieżące rachunki za gaz, wodę i prąd oraz informację, że nie posiada telefonu stacjonarnego, a jego żona nie informuje go o swoich dochodach i rozliczeniach z Urzędem Skarbowym, choć z posiadanych przez niego wiadomości wynika, że rozlicza się ona kwartalnie i nie złożyła jeszcze rozliczenia za 2008 r. Skarżący wskazał, że dla dobra pożycia nie chce angażować żony w swoje problemy z "nadgorliwymi urzędnikami", gdyż nie chce znowu narazić się na zarzut ujawnienia tajemnicy handlowej. Z dołączonej do wniosku faktury VAT wystawionej w dniu [...] marca 2009 r. przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji spółka z o. o. w R. wynika, że K. C. zobowiązany jest zapłacić kwotę w wysokości [...] zł, kolejna faktura VAT wystawiona w dniu [...] marca 2009 r. przez Górnośląski Oddział Obrotu Gazem Gazownię [...] BOK w R. opiewa na kwotę [...] zł, natomiast polecenie przelewu wystawione przez [...] Sp. z o.o. w Gliwicach dotyczy kwoty [...] zł.

Mając powyższe na uwadze, postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (post. NSA z 6.10.2004r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. z. 1 poz. 8). Zgodnie bowiem z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku (urzędowym formularzu), okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu treść oświadczeń złożonych przez skarżącego, oraz kserokopie przedstawionych przez niego rachunków za gaz, wodę i prąd nie są wystarczające do rozpoznania jego wniosku i nie przekonują o jego zasadności. Skarżący wbrew wezwaniu nie przedstawił bowiem informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, czy i w jakim zakresie uiszczenie wpisu od skargi, bądź poniesienie potencjalnych innych kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe, pomimo, iż to właśnie na nim spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. Ocena kondycji materialnej K. C. nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż jest on osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Pomimo wezwania wnioskodawca nie przedstawił informacji, które umożliwiałyby wszechstronne i obiektywne zbadanie jego sytuacji materialnej.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie podnosząc, że istotna wada formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, który nie wspomina o danych żądanych przez Sąd nie może go obciążać jako strony w postępowaniu. Brak należytej staranności w opracowaniu formularza oraz błędy w oznaczeniu pism do niego kierowanych wpływają na utrudnienia oraz przewlekłość postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał. Jak wynika z akt sprawy skarżący został dwukrotnie wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych mających wyjaśnić jego sytuację materialną - pismo Sądu z dnia 8 grudnia 2008 r. i z dnia 3 marca 2009 r. Co prawda wskazania takich szczegółowych danych nie wymaga urzędowy formularz wniosku ale Sąd ma prawo wezwać wnioskodawcę do ich podania na podstawie powołanego wyżej przepisu w przypadku, gdy informacje podanie we wniosku okażą się niewystarczające. Na powyższe wezwania skarżący nie udzielił jednak pełnej odpowiedzi. Wobec powyższego Sąd zmuszony był do rozpoznania wniosku na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy w konsekwencji orzekając o odmowie jej przyznania skarżącemu. Mając na względzie, iż jak powyżej wskazano, to na wnioskodawcy ciąży ciężar udowodnienia znajdowania się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy, a skarżący wezwany do wyjaśnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej nie wykonał wezwań Sądu do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, odmowę przyznania prawa pomocy należy uznać za zasadną. Należy zgodzić się bowiem z Sądem I instancji, że skarżący wbrew wezwaniu nie przedstawił informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, czy i w jakim zakresie uiszczenie wpisu od skargi, bądź poniesienie potencjalnych innych kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe W takiej sytuacji należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić