Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 1471/23 w sprawie ze skargi W.R. i W.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 maja 2023 r., nr KOX/247/Pu/23 w przedmiocie ustalenia wysokości rocznej opłaty przekształceniowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/wa 1471/23 odmówił przywrócenia W.R. i W.R.2 (dalej: skarżący) terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z 15 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1471/23 w sprawie ze skargi W.R. i W.R.2 na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 23 maja 2023 r., nr KOX/247/Pu/23 w przedmiocie ustalenia wysokości rocznej opłaty przekształceniowej.

Zdaniem Sądu nie było podstaw do uwzględnienia wniosku na podstawie przedstawionych we wniosku okoliczności. Jak wynika z akt sprawy, wyrok oddalający skargę zapadł w dniu 15 marca 2024 r., a więc termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął z dniem 22 marca 2024 r. Skarżący pismem z 10 lutego 2025 r. wnieśli o przywrócenie terminu wskazując, że zły stan zdrowia skarżącego związany z leczeniem przewlekłej choroby, złamaniem kości udowej i powikłaniami pooperacyjnymi spowodował, że nie byli w stanie kontrolować biegu sprawy, a ponadto nie mieli świadomości, że na rozprawie w dniu 15 marca 2024 r. zapadł wyrok, gdyż zakładali, że zostanie im on doręczony. Sąd uznał, że przewlekłej choroby jednego ze skarżących nie można uznać za przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminowi, gdyż jak wynika z zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia z 11 marca 2024 r., złamanie kości udowej skarżącego nastąpiło 19 maja 2022 r. i od tej pory pozostaje on pod opieką lekarską. Z przedstawionych kart leczenia szpitalnego wynika, że skarżący ostatnio hospitalizowany był pięć miesięcy temu. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby od momentu ogłoszenia wyroku do dnia złożenia wniosku nastąpiło takie pogorszenie stanu zdrowia skarżących, które uniemożliwiłoby im złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie, przy czym opisane we wniosku okoliczności nie dotyczyły bezpośrednio skarżącej.

W zażaleniu skarżący wyjaśnił, że zasugerowani treścią pouczenia (pkt 2) w zawiadomieniu z 12 lutego 2024 r. oboje pozostawali w przekonaniu, że w przypadku nieobecności na rozprawie Sąd przyśle wyrok z urzędu, a nawet "sprawę odłoży", dlatego informując Sąd o braku możliwości uczestnictwa w rozprawie nie składali wniosku o "przysłanie wyroku Sądu z rozprawy". Następnie skarżący wskazał, że kilkukrotnie próbowali dowiedzieć się telefonicznie o toku sprawy i dopiero za "którymś razem" dowiedzieli się, że wyrok został wydany w dniu 15 marca 2024 r., wówczas niezwłocznie wystąpili o wydanie wyroku – 10 stycznia 2025 r., a po jego otrzymaniu, gdy uzyskali wiedzę, że skarga została oddalona, złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w dniu 7 lutego 2025 r. Zdaniem skarżącego, choroba trwająca w tamtym czasie ciągle od 18 maja 2022 r. uniemożliwiała nie tylko obecność na rozprawie, ale była przyczyną niewystąpienia o uzasadnienie wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W myśl przepisu art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.

Akta sprawy wskazują, że wobec oddalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 15 marca 2024 r. skargi, skarżący pismem z 10 stycznia 2025 r. zgłosili wniosek o przysłanie wyroku z 15 marca 2024 r., a następnie pismem z 7 lutego 2025 r. wystąpili o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wyjaśniając w pierwszej kolejności, że nie posiadali wiedzy o zakończeniu sprawy. W tym kontekście podkreślili, że Sąd nie doręczył im wyroku, w sprawie występowali samodzielnie i nie byli obecni na rozprawie. Pozostawiali w przekonaniu, że Sąd prześle im wyrok, gdy sprawa się zakończy, a gdy nie przysłano im wyroku, to oznacza, że Sąd sprawy nie zakończył. Dopiero w następnej kolejności skarżący podnieśli, że nie skupili się w całości na sprawie, z uwagi na stan zdrowia skarżącego. Skarżący wyjaśnili, że zaniepokojeni brakiem wiedzy w sprawie zwrócili się do sądu z zapytaniem i wówczas posiedli wiadomość, że sprawa została zakończona, toteż wystąpili o przesłanie wyroku, który ich zdziwił, wobec czego wnoszą o przywrócenie terminu, gdyż konieczne jest jego zaskarżenie. Do wniosku załączono kopie orzeczenia o niepełnosprawności skarżącego z 14 kwietnia 2024 r., 3 karty informacyjne z leczenia szpitalnego za okresy 7-25 stycznia 2023 r., 7-10 maja 2024 r., 26 lipca-10 sierpnia 2024 r., zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia skarżącego z 11 marca 2024 r. oraz zalecenia pielęgniarskie do wypisu pacjenta ze szpitala z 7 maja 2024 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie okoliczności powołane we wniosku, potwierdzone argumentacją zażalenia potwierdzają, że wniosek nie został zgłoszony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

We wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku skarżący wyczerpująco wyjaśnili, że nie mogli napisać wniosku o uzasadnienie wyroku, gdyż nie posiadali wiedzy o zakończeniu sprawy, a byli przekonani, że Sąd im wyrok doręczy. Argumentacja ta jest spójna z powołaną w zażaleniu, gdzie skarżący podkreślił, że zasugerowali się treścią pouczenia (pkt 2) w zawiadomieniu o rozprawie, uznając, że Sąd im przyśle wyrok. Następnie kilkukrotnie usiłowali dowiedzieć się o toku sprawy. Wyjaśnienia te nie wskazują, aby bezpośrednią przyczyną uchybienia terminu był stan zdrowia jednego z skarżących, który uniemożliwił zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie, a do tego aby przyczyna ta, związana ze schorzeniami skarżącego, ustała, a wniosek o sporządzenie uzasadnienia został zgłoszony w ciągu siedmiu dnia od ustania przyczyny uchybienia.

Skarżący wprost wskazali bowiem, że przyczyną niezgłoszenia wniosku był brak wiedzy o wydaniu wyroku, powołując się na sugestię wynikającą z pouczenia załączonego do zawiadomienia o rozprawie.

Załączone do zawiadomienia o rozprawie pouczenie w punkcie pierwszym wskazywało, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Punkt drugi pouczenia stanowi, że sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, Sąd nie doręcza stronom z urzędu, z wyjątkiem strony działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku i której Sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręczy odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego. Bez wątpienia skarżący nie są osobami pozbawionymi wolności, stąd też nie można przyjąć za usprawiedliwione przekonania skarżących, że odpis sentencji zostanie im w takim przypadku doręczony. W punkcie trzecim pouczenia wskazano, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (..). Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. W punkcie czwartym pouczenia wyjaśniono, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie siedmiodniowego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku są czynnościami bezskutecznymi. W punkcie szóstym pouczono natomiast skarżących, że w razie uwzględnienia skargi wojewódzki sąd administracyjny sporządza i doręcza z urzędu wyrok z uzasadnieniem każdej ze stron.

Z pouczenia tego w sposób jasny wynika, że doręczenia wyroku z uzasadnieniem skarżący mogli spodziewać się wyłącznie w przypadku uwzględnienia skargi, natomiast możliwość złożenia wniosku o sporządzenie wyroku oddalającego skargę jest ograniczona czasowo, zaś nieobecność na rozprawie nie tamuje rozpoznania skargi. Skarżący nie wyjaśnili w sposób wiarygodny, dlaczego od dnia 15 marca 2024 r. do 10 stycznia 2025 r. nie podjęli skutecznie czynności mających na celu uzyskanie wiedzy o stanie wszczętego przez nich postępowania, a przede wszystkim, czy na rozprawie zapadł wyrok. Zwrócić uwagę należy, że pomimo wskazywanych trudności zdrowotnych, skarżący brali czynny udział w postępowaniu, składając pisma procesowe i środki odwoławcze.

Niezależnie jednak od tego faktu, stwierdzić należy, że w dniu 10 stycznia 2025 r. skarżący mieli już wiedzę o zapadłym rozstrzygnięciu. W tym dniu zgłosili wniosek o doręczenie wyroku z 15 marca 2024 r. w wyniku pozyskania telefonicznie wiedzy o zakończeniu sprawy. W świetle wystosowanego pouczenia przy zawiadomieniu o rozprawie mieli zatem świadomość, że nie jest to wyrok uwzględniający skargę. Jak bowiem wynika z przytoczonego punktu szóstego pouczenia, wyrok uwzględniający skargę byłby skarżącym doręczony z urzędu wraz z uzasadnieniem. Skoro skarżący w dniu 10 stycznia 2025 r. posiedli wiedzę o zapadłym rozstrzygnięciu, to wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku powinien zostać zgłoszony w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, a więc do dnia 17 stycznia 2025 r. Uzyskanie odpisu sentencji wyroku nie było niezbędne do zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku. Spóźniony wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a.

Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i odrzucił wniosek, na podstawie art. art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 88 i art. 193 p.p.s.a.