Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Art. 14 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - w brzmieniu obowiązującym do końca 1996 roku - nie ma zastosowania do agenta, gdyż przepis ten nie wymienia umowy agencyjnej.

uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 14 ust. 4 ustawy o podatku VAT podatników, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 2, przez wartość sprzedaży towarów określoną w ust. 1 pkt 1 rozumie się:

1/ 30-krotność prowizji - u podatników dokonujących czynności będących przedmiotem umowy pośrednictwa,

2/ wartość sprzedaży towarów - u podatników dokonujących sprzedaży towarów będących przedmiotem umowy komisu".

Z kolei według art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku VAT "Podstawę opodatkowania czynności maklerskich, czynności wynikających z zarządzania funduszami powierniczymi, czynności wynikających z umowy agencyjnej lub zlecenia, pośrednictwa, umowy komisu lub innych usług o podobnym charakterze stanowi u prowadzącego przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzającego funduszami powierniczymi, agenta, zleceniobiorcy, komisarza lub innej osoby świadczącej usługi o podobnym charakterze - kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzeń za wykonanie usługi, zmniejszona o kwotę podatku."

W ostatnim z cytowanych przepisów umowy pośrednictwa i komisu wymienia się obok umowy agencyjnej.

Oznacza to, że art. 14 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku VAT nie ma zastosowania do agenta, gdyż nie wymienia on umowy agencyjnej.

Mocnego argumentu dostarczył tutaj sam ustawodawca, który nowelą z dnia 21 listopada 1996 r. art. 14 ust. 4 ustawy o podatku VAT nadał następującą treść: "W przypadku podatników, o których mowa w art. 16 ust. 2, przez wartość sprzedaży towarów określoną w ust. 1 pkt 1 rozumie się:

1/ wartość sprzedanych towarów - u podatników dokonujących sprzedaży będących przedmiotem umowy komisu,

2/ 30-krotność kwoty prowizji lub innych postaci wynagrodzeń w pozostałych przypadkach".

Z dniem 1.01.1997 r., bo taka zgodnie z art. 5 ww. noweli, jest data wejścia w życie art. 14 ust. 4 ustawy o podatku VAT w nowym brzmieniu, agent jest obowiązany mnożyć wartość prowizji przez cyfrę 30 w celu ustalenia, czy jego wartość sprzedaży nie przekroczyła górnego limitu określonego w art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku VAT Zakres zastosowania art. 14 ust. 4 ustawy o podatku VAT na skutek powyższej zmiany uległ poszerzeniu na między innymi agentów.

W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 14 ust. 4 ustawy o podatku VAT w brzmieniu obowiązującym do końca 1996 r.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA orzekł, jak w sentencji.

Na marginesie sprawy należy wyjaśnić, iż w kodeksie zobowiązań z 1934 r. umowa o pośrednictwo była unormowana wraz z umową o pracę, umową o dzieło, zleceniem, umową przechowania, depozytu nieprawidłowego oraz przepisami normującymi odpowiedzialność osób utrzymujących hotele, zajazdy i inne podobne zakłady w grupie umów o świadczeniu usług.

Definicję umowy o pośrednictwo zawierał zaś art. 517 Kodeks zobowiązań: "Kto przyrzeka drugiemu wynagrodzenie za nastręczanie sposobności do zawarcia umowy z inną osobą albo za pośredniczenie przy zawarciu takiej umowy, obowiązany jest do zapłacenia wynagrodzenia tylko wtedy, gdy umowa została zawarta wskutek zabiegów pośrednika".