Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 10 lipca 2017 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na informację Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu p o s t a n a w i a : 1. ustanowić adwokata, 2. w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić.

Dnia 19 maja 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż nie posiada wiedzy prawniczej. Żyje z pracy tymczasowej i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Jego miesięczny dochód netto z pracy na czas określony wynosi miesięcznie 1.900 zł, z czego dojazdy do pracy pochłaniają 400 zł, zaś koszty mieszkania 200 zł. Nadto z formularza PPF wynika, że skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu, nie posiada majątku nieruchomego, oszczędności, przedmiotów wartościowych.

Zarządzeniem z dnia 1 czerwca 2017 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez przedłożenie w terminie 7 dni:

a) oryginału, poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu lub kopii umowy o pracę na czas określony,

b) wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy,

c) rachunków potwierdzających ponoszone przez skarżącego koszty utrzymania mieszkania, a także ponoszone koszty dojazdów do pracy,

d) rachunków potwierdzających inne ewentualnie ponoszone koszty utrzymania, leczenia itp.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał kopię aneksu do umowy o pracę na czas określony, zawartej na okres od [...] stycznia 2016 r. do [...] stycznia 2018 r., wyciąg ze swojego rachunku bankowego za okres ostatnich trzech miesięcy, z którego wynika, że jego miesięczny dochód netto wynosi ok. 1.900 zł, a także oświadczył, iż nie posiada rachunków utrzymania mieszkania i dojazdów do pracy, które wynoszą 300 zł miesięcznie, zaś koszty dojazdu do pracy ok. 150 zł na miesiąc. Uzupełniająco podał, iż aktualnie jest w trudnej sytuacji materialnej i życiowej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z wyboru. Byłoby to dla niego zbyt wielkim obciążeniem finansowym i zmniejszyłoby środki niezbędne do utrzymania. Pomoc prawnika jest mu niezbędna, gdyż samodzielnie nie jest w stanie podjąć skutecznego działania ze względu na brak wiedzy prawniczej.

Wniosek okazał się częściowo zasadny

Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.

Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

W rozpatrywanej sprawie wpis sądowy od skargi wynosi 200 zł (§ 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).

Skarżący M.G. udokumentował osiągany przez siebie dochód, który wynosi ok. 1.900 zł netto miesięcznie. Nie udokumentował natomiast ponoszonych przez siebie wydatków. Wprawdzie oświadczył, że jego sytuacja życiowa i majątkowa nie pozwala mu na poniesienie kosztów wpisu sądowego od skargi, jednakże w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że wnioskodawca obowiązany jest wyczerpująco przedstawić swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2014 r., I OZ 959 LEX nr 15328). Wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (postanowienie NSA z 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866), czego w niniejszej sprawie, w odniesieniu do ponoszonych przez siebie wydatków, skarżący nie uczynił.

Niezależnie od powyższego prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (postanowienie NSA z 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). Ponadto prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Dodatkowo osoba, która inicjuje postępowanie sądowe, zwłaszcza dotyczące prowadzonej przez siebie czy też planowanej działalności gospodarczej, powinna liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym wydatków w postaci kosztów sądowych.

W związku powyższym brak jest podstaw do przyjęcia, aby w odniesieniu do skarżącego, osiągającego miesięczny dochód w kwocie 1.900 zł netto, zachodziły przesłanki uzasadniające zwolnienie go w niniejszej sprawie od kosztów sądowych.

Jednocześnie jednak należy stwierdzić, iż wydatek związany z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika przekracza możliwości finansowe osoby osiągającej dochód w podanej wyżej wysokości.

Z przedstawionych względów zasadne okazało się przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata oraz oddalenie wniosku w pozostałym zakresie, wobec czego na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.