Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.) Nina Półtorak, po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. Sp. z o.o. z siedzibą W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2666/14 w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty różnicy podatku od towarów i usług za grudzień 2006, styczeń i luty 2007 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

I. Stan faktyczny i przebieg sprawy

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2666/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwanej: "p.p.s.a.") zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwanej dalej "Skarżącą") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 czerwca 2014 r. w przedmiocie określenia kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r., styczeń i luty 2007 r.

Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że Skarżąca wniosła skargę na decyzję z dnia 20 czerwca 2014 r. w przedmiocie określenia kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r., styczeń i luty 2007 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji powołał się na brzmienie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowego, sądowo-administracyjnego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Sąd podkreślił, że przepis ten określa przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego, uwzględniając względy celowościowe. Zagadnienie wstępne musi mieć bowiem wpływ na wynik danego postępowania.

W ocenie sądu pierwszej instancji sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Sąd ustalił bowiem, że Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem z dnia 22 października 2014 r. (zarejestrowany pod sygn. akt K 31/14) o zbadanie zgodności m.in. art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "O.p."), w zakresie, w jakim przewiduje, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie, a nie przeciwko osobie z art. 2 Konstytucji RP.

WSA w Warszawie stwierdził, że ocena zasadności wniesionej w niniejszej sprawie skargi uzależniona jest między innymi od rozstrzygnięcia kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r., styczeń i luty 2007 r. W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w W. powołał się na zawieszenie biegu terminu przedawnienia powyższych zobowiązań spowodowane wszczęciem w stosunku do Skarżącej dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe. Stanowi to przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, przewidzianą w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że Skarżącą zawiadomiono o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia powyższych zobowiązań podatkowych. Zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich przyjętego do rozpatrzenia przez Trybunał Konstytucyjny ma zatem bezpośredni związek z problematyką prawną występującą w niniejszej sprawie. Oceniając powyższe z punktu widzenia celowości, sprawiedliwości i ekonomiki procesowej Sąd przyjął, iż postępowanie powinno zostać zawieszone.

2. Na powyższe postanowienie Skarżąca, działając za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego – złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istniały podstawy do zawieszenia postępowania sądowego w związku z wystąpieniem przez Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 70 § 6 pkt 1 O.p. W ocenie Skarżącej, zakończenie postępowania w sprawie o sygn. akt K 31/14 nie ma znaczenia w rozpatrywanej sprawie, albowiem Skarżąca nie została prawidłowo poinformowana o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe oraz w konsekwencji zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za grudzień 2006 r., styczeń i luty 2007 r. uległo przedawnieniu.

II. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3. Zażalenie należało uwzględnić.

3.1. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęto stanowisko, iż regulacja powyższego przepisu dotyczy kwestii prejudycjalnej, czyli sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jednakże zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz", Zakamycze 2005, s. 301 i n.).

Zawieszenie postępowania określone w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy (np. postanowienie NSA z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 366/13 – publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl, zwana dalej: CBOSA). Fakultatywność zawieszenia nie oznacza jednak dowolności działania sądu w tej mierze. Omawiany przepis ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną może być wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne dla rozpatrzenia sprawy. Fakultatywność zawieszenia oznacza konieczność wykazania rzeczywistego spełnienia się przesłanki zawieszenia postępowania oraz uzasadnienia w świetle względów celowości, sprawiedliwości i ekonomiki procesowej (zob. np. postanowienie NSA z 7 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OZ 737/15; postanowienie NSA z 2 czerwca 2015 r., sygn. akt I OZ 561/15, publ. CBOSA).

3.2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie przesłanki powyższe nie zostały spełnione. Dla zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego konieczne było w pierwszej kolejności wykazanie, że zagadnienie będące przedmiotem zawisłego przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania stanowi "kwestię prejudycjalną" warunkującą prawidłowe rozstrzygnięcie tej konkretnej sprawy administracyjnej.

Jak wynika z akt sprawy, podstawową kwestią sporną pomiędzy stronami jest ocena, czy doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego Skarżącej, czy też bieg tego przedawnienia uległ zawieszeniu na mocy art. 70 § 6 pkt 1 O.p. ze względu na fakt poinformowania Skarżącej o toczącym się postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.

W rozpatrywanej sprawie sądowoadministracyjnej, w której postępowanie sądowe zostało zawieszone na mocy zaskarżonego postanowienia istota sporu dotyczy w istocie legalności zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p. jako przesłanki zawieszenia postępowania podatkowego, a strony postępowania prezentują przeciwne stanowiska co do prawidłowości powiadomienia Skarżącej o toczącym się postępowaniu karnym lub karnym skarbowym, które skutkowałoby zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest więc ocena, czy art. 70 § 6 pkt 1 O.p. znajdzie w niej zastosowanie ze względu na spór pomiędzy stronami co do prawidłowości zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. U podstaw sporu leży zatem kwestia możliwości zastosowania w tej konkretnej sprawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Skoro więc Sąd musi w niniejszej sprawie najpierw przesądzić spór co do zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p., nie można uznać, aby wynik sprawy zależał bezpośrednio od rozstrzygnięcia o zgodności z Konstytucją tego przepisu.

W szczególności rozstrzygając o potrzebie zawieszenia postępowania Sąd pierwszej instancji nie może oprzeć się na przytoczonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowisku organu podatkowego w tej kwestii, ponieważ podatnik prezentuje stanowisko przeciwne, a rozstrzygnięcie w tym zakresie stanowi istotę sporu podatnika z organami podatkowymi.

Postępowanie przed TK w sprawie K 31/14 dotyczy kwestii konstytucyjności art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w zakresie, w jakim przepis ten przewiduje, że bieg przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie, a nie przeciwko osobie. Żadna ze stron nie prezentuje w niniejszej sprawie argumentacji odnoszącej się do tak rozumianego zarzutu niekonstytucyjności art. 70 § 6 pkt 1 O.p., a spór sprowadza się do oceny zastosowania art. 70 § 6 O.p. w świetle sprzecznej oceny skuteczności powiadomienia podatnika o zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Istotne jest także to, że podatnik wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia akceptuje fakt, że rozstrzygnięcie jego sprawy może zostać wydane bez uwzględnienia stanowiska Trybunału Konstytucyjnego co do konstytucyjności art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w powołanym wyżej zakresie, a ewentualne konsekwencje tego rozstrzygnięcia będą mogły być realizowane w trybach nadzwyczajnych.

3.3. Dodatkowo, należy zaznaczyć, że jak wskazuje w zażaleniu podatnik, analogiczna kwestia sporna była przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 czerwca 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do września oraz za listopad 2006 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2285/14, w którym WSA w Warszawie rozpatrzył sprawę i wydał wyrok dnia 24 lutego 2015 r. Wyrok ten został wydany już po wystąpieniu przez Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o zbadanie konstytucyjności art. 70 § 6 pkt 1 O.p. (K 31/14).

W sytuacji, w której Sąd pierwszej instancji w analogicznej przedmiotowo i podmiotowo sprawie wydaje rozstrzygnięcie merytoryczne, a w niniejszej sprawie orzeka o konieczności zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego (bez wniosku podatnika w tym zakresie) powoduje dodatkowe wątpliwości co do celowości i ekonomiki zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

4. W świetle powyższego na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zażalenie i uchylił zaskarżone postanowienie.