Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2164/17 o odrzuceniu skargi A. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 marca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2164/17 odrzucił skargę A. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 25 września 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, a Sąd postanowieniem z dnia 6 lutego 2018 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie. W następstwie powyższego wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego 7 lutego 2018 r. Wpis sądowy od skargi został uiszczony 12 marca 2018 r. Wobec nieuiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego od skargi w wyznaczonym terminie, który upłynął z dniem 14 lutego 2018 r., Sąd skargę odrzucił na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a).

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji rażące naruszenie:

1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.), co objawiło się niewszechstronnym zbadaniem okoliczności faktyczno-prawnych sprawy przez pominięcie okoliczności stosowania się skarżącego do wezwań Sądu w sytuacji, kiedy istota sporu, jak również treść zaskarżonej decyzji opartej o pozbawioną elementarnego materiału dowodowego założenia, winna zostać poddana wnikliwej kontroli instancyjnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie;

2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 12 w zw. z art. 80, art. 127 § 3 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na uznaniu zaskarżonej odmowy [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] jako odpowiadającej przepisom prawa, pomimo że treść ww. decyzji stanowi przykład niezwykłego chaosu przy stanowieniu prawa i uprawnień strony, przy czym w ocenie A. G. warunki formalne skargi winny zostać ustalone na etapie organu administracji, który po ocenie złożonej dokumentacji w sprawie winien wezwać do uzupełnienia braków skargi, czego organ nie uczynił przekazując akta sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie kontynuowania postępowania i procedowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd pierwszej instancji. Dodatkowo w zażaleniu zawarto wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy, w tym w szczególności poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od tego zażalenia.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że zaskarżone orzeczenie jest niesłuszne, bowiem skarżący wykonał wszystkie zobowiązania nałożone przez Sąd i skarga (określana w piśmie jako "zażalenie") powinna być przyjęta do merytorycznego rozpoznania. W ocenie skarżącego błędne jest stanowisko Sądu, "jakoby skarżący nie wykonał obowiązków dotyczących treści skargi, skoro działał zgodnie z prawem i własnym interesem prawnym do działania w sprawie".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.

Zasadą jest zatem obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma. Wyjątki od takiego obowiązku wymieniają przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i są to podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239) czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 i następne). W niniejszej sprawie A. G. nie jest zwolniony z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi – czy to na podstawie przepisów ustawy, czy też na podstawie orzeczenia sądu. W związku z tym, że skarżący, pomimo wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 września 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wpisu tego nie uiścił, Sąd prawidłowo orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.

Wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienie błędnie wskazał datę doręczenia stronie wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisu sądowego i w konsekwencji wadliwie określił termin do dokonania tej czynności procesowej. Jak bowiem wynika z akt sprawy (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 61) powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego 27 lutego 2018 r., nie zaś jak wskazał Sąd – 7 lutego 2018 r. Termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął zatem z dniem 6 marca 2018 r., a nie – jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu – 14 lutego 2018 r. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi, bowiem skarżący w zakreślonym terminie, tj. do dnia 6 marca 2018 r., nie uiścił wpisu sądowego. Uiszczenie przez skarżącego wpisu od skargi po upływie 7-dniowego terminu na dokonanie tej czynności, tj. w dniu 12 marca 2018 r., nie mogło odnieść zamierzonego skutku, gdyż zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia wyjaśnić należy, że Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, skoro ich nie stosował, regulują one bowiem postępowanie przed organami administracji publicznej. Dopiero po stwierdzeniu, że skarga została skutecznie wniesiona, w tym że uiszczony został wpis sądowy, Sąd wojewódzki mógłby przystąpić do merytorycznego rozpoznania skargi i na tym etapie jego rolą byłoby dokonanie oceny zastosowania przepisów ww. ustawy przez orzekające w sprawie organy. W niniejszej sprawie postępowanie zakończyło się natomiast orzeczeniem formalnym o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia należnego wpisu sądowego. Argumentacja zażalenia, jakoby skarżący wykonał wszystkie zobowiązania nałożone na niego przez Sąd, jest oczywiście bezpodstawna i nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy. W celu nadania sprawie dalszego biegu po negatywnym rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy jedynym jego obowiązkiem było wykonanie prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 września 2017 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, czego skarżący niewątpliwie nie uczynił w wyznaczonym terminie.

W żadnej mierze nie można też zgodzić się z twierdzeniem, że to organ administracji, za pośrednictwem którego wnosi się skargę, powinien wzywać stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym wyraźnie określają w tym zakresie rolę organu jako wyłącznie pośrednika w przekazaniu sądowi skargi – wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę (art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a.). Wyłącznie właściwym do oceny skuteczności wniesienia skargi i wezwania strony do usunięcia dostrzeżonych braków formalnych jest wojewódzki sąd administracyjny, czego autor zażalenia – pełnomocnik skarżącego będący adwokatem – powinien mieć świadomość.

Na koniec przypomnieć należy skarżącemu, że zgodnie z art. 220 § 4 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi na podstawie art. 220 § 3 tej ustawy (tj. z powodu nieuiszczenia należnego wpisu) jest wolne od wpisu. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał przedmiotowe zażalenie pomimo nieuiszczenia od niego wpisu sądowego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.