Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3977/14 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za luty 2013 r. oraz kwoty różnicy podatku do zwrotu na rachunek bankowy za IV kwartał 2012 r. oraz styczeń 2013 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonym postanowieniem z 18 maja 2015 r, sygn. akt III SA/Wa 3977/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o wstrzymanie wykonania decyzji. Sąd uznał, że wniosek spółki nie został uzasadniony z punktu widzenia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej P.p.s.a.). Sąd wskazał, że pogorszenie sytuacji finansowej podmiotu na skutek prowadzonej egzekucji jest normalnym i zakładanym przez ustawodawcę skutkiem. Wykonanie zaskarżonej decyzji może mieć wpływ na kondycję finansową skarżącej. W ocenie Sądu, okoliczność, na którą powołuje się skarżąca, a mianowicie zagrożenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje utratę jej płynności finansowej, a w rezultacie konieczność złożenia wniosku o upadłość i likwidację prowadzonej działalności, nie zostały udowodnione.

W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o rozpoznanie złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W., zarzucając naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu przed wszystkim wskazano, że spółka obecnie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i nie wystawia żadnych faktur sprzedażowych, tym samym nie osiąga żadnych przychodów. Spółka podkreśliła, że nie ma możliwości uzyskania kredytu bankowego – jej stan majątkowy przekreśla takie możliwości, a w ramach prowadzonej egzekucji zablokowane zostały rachunki bankowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne zaś do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. przykładowo postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/04, publ. LEX nr 281811). Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony.

Powyższe oznacza, że sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ustalić, czy to właśnie wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować takie zmiany w rzeczywistości, które mieściłyby się w tych dwóch wskazanych przez ustawodawcę kategoriach pojęciowych, przy czym tego rodzaju ustalenia sąd powinien dokonać w oparciu o argumenty przywołane przez stronę.

Odnosząc się do zasadności wniosku w przedmiotowej sprawie uznać należy, iż spółka w sposób wystarczający wykazała, że przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania kwestionowanej przez nią decyzji zostały spełnione. Z informacji zawartych we wniosku oraz dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że należność pieniężna będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji wynosi ponad 235 tysięcy złotych. Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie generuje żadnych przychodów. Rachunki bankowe są zablokowane w związku z prowadzoną egzekucją. Postanowieniem z 4 października 2012 r., [...] Sąd Rejonowy [...] Wydział Gospodarczy oddalił wniosek spółki o ogłoszenie upadłości, podając w uzasadnieniu, że spółka jest niewypłacalna, a jej majątek nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania. Spółka nie posiada żadnych zawartych kontraktów, z których mogłaby utrzymywać przedsiębiorstwo. Nie ma płynnych funduszy na opłacenie kosztów postępowania upadłościowego czy też bieżącej działalności. Zaś dłużnicy spółki nie wywiązują się ze swoich zobowiązań.

W tej sytuacji należy zgodzić się ze stanowiskiem spółki, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować konieczność zainicjowania procedury likwidacyjnej, a zatem podane przez nią okoliczności stanowią wystarczającą podstawę do uzyskania ochrony tymczasowej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. i art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.