Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca), , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr SKO/41/RD/28/23 w przedmiocie zatrzymania uprawnień do kierowania pojazdami kat. AM, B1, B, BE, T, C, C1, CE, C1E I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Bolesławieckiego z dnia 28 lutego 2023 r. nr KMT.5430.4.668.3.2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 kwietnia 2023 r. (nr SKO/41/RD/28/23) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: SKO) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez T. B. (dalej: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Starosty Bolesławieckiego (dalej: Starosta, organ I instancji) z dnia 28 lutego 2023 r. (nr KMT.5430.4.668.3.2022), o zatrzymaniu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. AM, B1, B, BE, T, C, C1, CE, C1E o nr [...]/[...]/[...]. Jako podstawę prawną decyzji SKO wskazało art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: k.p.a.) oraz art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r., poz. 622, dalej: u.k.p.).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z 9 listopada 2022 r. Starosta zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu na badania lekarskie. Decyzją z dnia 30 listopada 2022 r. (nr KMT.5430.4.668.1.2022.KL), Starosta orzekł o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. W decyzji tej organ pouczył skarżącego, że na badanie należy zgłosić się w ciągu miesiąca od dnia doręczenia decyzji kierującej na badania, a zaświadczenie o badaniu należy przedstawić w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 5 grudnia 2022 r.

W dniu 7 grudnia 2022 r. wpłynęło do Starosty pismo skarżącego (nadane w urzędzie pocztowym 6 grudnia 2022 r.) dotyczące decyzji z 30 listopada 2022 r., nr KMT.5430.4.668.1.2022.KL, w którym m.in. skarżący wniósł o podanie podstawy prawnej tej decyzji, terminu badania i jego kosztorysu.

Zawiadomieniem z dnia 31 stycznia 2023 r. Starosta poinformował stronę o wszczęciu postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Decyzją z dnia 28 lutego 2023 r. (nr KMT.5430.4.668.3.2022), Starosta orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. AM, B1, B, BE, T, C, C1, CE, C1E o nr [...]/[...]/[...] do czasu ustania przyczyny zatrzymania dokumentu. Decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazał, że do dnia wydania decyzji skarżący nie przedstawił wymaganego orzeczenia lekarskiego, co skutkowało wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami.

Po rozpatrzeniu odwołania, SKO uznało, że w zaistniałych okolicznościach sprawy zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa, zaś odwołanie strony nie zasługuje na uwzględnienie. Wobec jednoznacznego brzmienia art. 102 ust. 1 pkt 3 u.k.p. – zdaniem SKO – przyjąć należy, że w wymienionych w tym przepisie przypadkach, w tym braku przedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, organ obligatoryjnie wydaje decyzję o zatrzymaniu uprawnienia do kierowania pojazdem, przy czym przepis nie przewiduje tu jakiejkolwiek sfery uznania, w której organ mógłby podjąć inną decyzję, tzn. odmówić zatrzymania uprawnień. SKO podkreśliło, że decyzja z dnia 31 listopada 2022 r. o skierowaniu na badania lekarskie nie została skutecznie zaskarżona przez stronę, a brak stawienia się w terminie na badania lekarskie, spowodował ustalone decyzją konsekwencje. Tym samym Kolegium nie przychyliło się do podniesionych przez odwołującego się zarzutów rażącego naruszenia prawa, bowiem decyzja organu pierwszej instancji wydana została na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w prawidłowo ustalonych okolicznościach.

W skardze do WSA we Wrocławiu skarżący zarzucił:

1. naruszenie art. 9 k.p.a. przez Starostę Bolesławieckiego;

2. pominięcie art. 75 k.p.a. który istotnie mógł wpłynąć na całą sprawę, ze względu na dowód w postaci aktualnego badania pozwalającego na wykonywanie pracy zawodowego kierowcy, na podstawie którego został wydany nowy dokument prawa jazdy z dnia 3 lipca 2020 r. przez Starostę Bolesławieckiego,

3. naruszenie art. 107 § 1 pkt 6, 7, art. 107 § 3 k.p.a., ewentualnie innych przepisów;

4. nadużycie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. i pominięcie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p.;

5. naruszenie przez organ I instancji art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.;

6. naruszenie przez SKO art. 15 i art. 139 k.p.a. oraz ewentualnie innych przepisów.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w pierwszej instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że organ pierwszej instancji, podczas swoich działań, nie udzielił mu wyczerpujących informacji, do czego był zobowiązany prawnie. Wskazał, że nie przedstawiono mu żadnych podstaw faktycznych podważających aktualne badania, które są podstawą do wydania prawa jazdy i pozwalają na wykonywanie pracy zarobkowej zawodowego kierowcy. Podkreślił, że odkąd posiada prawo jazdy nie spowodował żadnej kolizji ani wypadku. Nigdy też nie uczestniczył w takim zdarzeniu. Nie było wobec niego wszczęte, żadne powstępowanie z powodu prowadzenia pojazdów. Dlatego decyzja o skierowaniu na badania przez organ pierwszej instancji, wydała mu się bezzasadna i bezpodstawna. Zauważył, że zwracał się w tej sprawie do wydziału komunikacji w Bolesławcu, jednak nie uzyskał żadnej odpowiedzi. W jego ocenie działania organów pierwszej i drugiej instancji rażąco naruszają prawo.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W dniu 26 września 2023 r. wpłynęło do Sądu pismo SKO, przy którym przekazano dokumenty przesłane przez organ I instancji, w tym pismo z 26 czerwca 2023 r., w którym Starosta Bolesławiecki poinformował, że skarżący dostarczył pozytywne orzeczenie lekarskie, na podstawie którego wprowadzono informację do systemu elektronicznego CEPiK o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja o zatrzymaniu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p. Zgodnie z tym przepisem starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy: osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. Stosownie do art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. W myśl art. 101 ust. 2 pkt 1 u.k.p., osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2, jest obowiązana do dostarczenia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w art. 99 ust. 1.

Z art. art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p. wynika, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy ma charakter związany, norma prawna omawianego przepisu zawiera bowiem obowiązek organu wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w wypadku ziszczenia się okoliczności opisanych w hipotezie tego przepisu. Okolicznością skutkującą wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest niepoddanie się badaniom lekarskim oraz nieprzedstawienie w wymaganym terminie orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Postępowanie administracyjne i decyzja w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy mają bezpośredni związek - są konsekwencją - decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w celu stwierdzenia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W związku z powyższym, jedynym działaniem, które organ musiał podjąć przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, było sprawdzenie, czy decyzja o skierowaniu na badania była ostateczna i czy podmiot zobowiązany do poddania się tym badaniom, obowiązek ów wykonał, czy też nie.

W sprawie decyzja z dnia 30 listopada 2022 r. orzekająca o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami została doręczona skarżącemu w dniu 5 grudnia 2022 r. Pismem z tego samego dnia, nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 6 grudnia 2022 r., skarżący odnosząc się do decyzji z 30 listopada 2022 r., wniósł o podanie podstawy prawnej tej decyzji, terminu badania i jego kosztorysu. Do pisma tego Starosta w żaden sposób się nie odniósł, w szczególności nie rozważył i nie wyjaśnił, czy stanowiło ono odwołanie od decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Decyzja z art. art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p. ma charakter związany, ale to bezwzględne związanie ma miejsce wówczas, gdy istnieje ostateczna decyzja o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań do kierowania przez niego pojazdami. Do decyzji ostatecznych należy zaliczyć decyzję organu pierwszej instancji, w stosunku do której upłynął termin złożenia odwołania i nie został przywrócony w przepisanym trybie, decyzję wydaną przez organ odwoławczy (organ drugiej instancji) oraz decyzje ostateczne z mocy wyraźnego przepisu prawa materialnego. W sytuacji, gdy decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie ma waloru ostateczności, to nie ma podstaw do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W tej sytuacji - w ocenie Sądu – skoro w sprawie istnieją wątpliwość, czy decyzja o skierowaniu na badania lekarskie była decyzją ostateczną, to nie było podstaw prawnych do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.

Wobec powyższego Sąd uznał, że orzekające organy obydwu instancji przedwcześnie wydały, na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p., decyzje o zatrzymaniu prawa jazdy, wadliwie uznając zaistnienie jednej z przewidzianych ku temu przesłanek, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania – artykułów: 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., a w konsekwencji również i prawa materialnego - art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p poprzez błędną jego wykładnię, nieprawidłową ocenę zaistnienia jednej z przesłanek warunkującej jego zastosowanie i błędne jego zastosowanie - w stopniu skutkującym uchyleniem kontrolowanych decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie zobligowany ustalić, czy decyzja o skierowaniu na badania jest decyzją ostateczną, czy też zostało od niej wniesione odwołanie.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).