Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi W.S. działającego w imieniu własnym oraz małoletnich: A.S. i W.S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz W.S. kwotę [...] ([...]) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

W dniu [...] marca 2007 r. Wojewoda [...] wydał decyzję o numerze [...], w której orzekł o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatela A. V.S. oraz jego małoletnich dzieci, tj. W.S. i A.S..

Cudzoziemiec złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Następnie zarówno decyzja Wojewody [...]jak i Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku z 17 grudnia 2007 r. (sygn. V SA/Wa 2262/07) Sąd wskazał, że organ II instancji nie poczynił jakichkolwiek ustaleń co do życia rodzinnego prowadzonego przez cudzoziemca pod kątem przesłanki określonej w art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, tj. poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (zgodnie z treścią ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 120, poz. 818) kompetencje Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w zakresie dot. niniejszego postępowania zostały przeniesione na Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i udzielił cudzoziemcowi oraz jego małoletnim dzieciom zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na treść postanowienia Sądu Rejonowego w P. (Wydział Rodzinny i Nieletnich) z dnia [...] października 2007 r. (Sygn. akt [...]) uprawniającego W.S. i A.S. do pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do uzyskania pełnoletniości. Wskazano również na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] stycznia 2008 r. o udzielenie cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na to, iż na skutek ww. orzeczenia sądu wykonanie przedmiotowej decyzji o wydaleniu było niemożliwe.

Następnie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał w dniu [...] lipca 2010 r. decyzję nr [...] o cofnięciu cudzoziemcowi i jego małoletnim dzieciom zgody na pobyt tolerowany oraz o wydaleniu ich z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższa decyzja została wydana z uwagi a fakt, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w P. (Wydział Rodzinny i Nieletnich) zmienił postanowienie z dnia [...] października 2007 r. w sprawie [...] w ten sposób, że wniosek odrzucił, a tym samym postanowienie z dnia [...] października 2007 r. uprawniające małoletnich W.S. i A.S. do pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do uzyskania przez nich pełnoletniości, nie obowiązuje.

Wobec treści wydanego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozstrzygnięcia z [...] lipca 2010 r., cudzoziemiec zwrócił się do ww. organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2010 r.

Organ wyjaśnił, że decyzja z [...] kwietnia 2008 r. o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany skarżącego oraz jego dzieci została udzielona z uwagi na przesłankę określoną w art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. niewykonalność decyzji o wydaleniu cudzoziemca i jego dzieci z uwagi na treść postanowienia Sądu Rejonowego w P. (Wydział Rodzinny i Nieletnich) z dnia [...] października 2007 r., uprawniającego małoletnich W.S. i A.S. do pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do uzyskania przez nich pełnoletniości. Organ podkreślił, iż następnie rozstrzygnięcie to zostało zmienione i przestało obowiązywać, w związku z czym ustała przyczyna, dla której udzielono cudzoziemcowi i jego dzieciom zgody na pobyt tolerowany. Wobec powyższego z uwagi na treść art. 102 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zasadnym było cofnięcie zgody na pobyt tolerowany.

Dalej organ podniósł, że w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2007 r. uchylającym decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] nie wskazano przesłanek uzasadniających udzielenie cudzoziemcom zgody na pobyt tolerowany. Organ podniósł, że Sąd stwierdził jedynie, że przed wydaniem decyzji nie poczyniono jakichkolwiek ustaleń co do życia rodzinnego prowadzonego przez cudzoziemca pod kątem przesłanki określonej w art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, tj. poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Wobec powyższego Szef Urzędu – mając na uwadze stanowisko Trybunału Praw Człowieka – zauważył, że art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie może być interpretowany w sposób prowadzący do narzucenia państwu konieczności poszanowania dokonanego przez cudzoziemca wyboru miejsca zamieszkania. Natomiast Konwencji o prawach dziecka nie można rozumieć w ten sposób, że podjęcie przez dzieci nauki w polskiej szkole, wrośnięcie w polską kulturę i środowisko, mogą doprowadzić do legalizacji pobytu ich rodziców. Organ zauważył, że ani Konwencja o ochronie praw człowieka ani Konwencja o prawach dziecka nie gwarantuje swobodnego wyboru kraju osiedlenia się.

Cudzoziemiec odwołał się od powyższej decyzji i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. m.in. art. 102 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 97 list. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, art. 2 i 3 Konwencji o Prawach Dziecka, poprzez niezbadanie jaki wpływ na rozwój dzieci będzie miała decyzja o ich wydaleniu z terytorium Polski, oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez niezbadanie przez organ czy wydalenie skarżącego i jego małoletnich dzieci nie będzie naruszało prawa do życia w rodzinie.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Następnie zważyć należy, iż na podstawie art. 153 p.p.s.a, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sadu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie samego sądu oznacza zaś to, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnemu reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przez organ administracji publicznej.

Zauważyć należy, iż wyrokiem z dnia 17 grudnia 2007 r. (sygn. V SA/Wa 2262/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wraszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie orzekające o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wraz z małoletnimi dziećmi W.S. i A.S.

Zatem, wydając zaskarżoną decyzję organ związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powyższym orzeczeniu Sądu z 17 grudnia 2007 r. i miał obowiązek uwzględnić je w prowadzonym postępowaniu. Rozstrzygnięcie organu winno w szczególności uwzględniać wskazania szczegółowo omówione w uzasadnieniu ww. wyroku WSA.

Badając zaskarżoną decyzję z [...] grudnia 2010 r., Sąd uznał, iż decyzja ta nie uwzględnia wytycznych Sądu zawartych w wyroku z 17 grudnia 2007 r., a wobec tego została wydana z naruszeniem cyt. przepisu art. 153 p.p.s.a., tj. z obrazą zasady związania oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu, co spowodowało konieczność jej uchylenia.

Sąd zważył, iż w uzasadnieniu wyroku z 17 grudnia 2007 r. WSA m.in. wskazał, iż orzekające w sprawie organy nie zbadały zasadności wydalenia cudzoziemca wraz z małoletnimi dziećmi pod kątem ochrony praw gwarantowanych Europejską Konwencją Praw Człowieka, a w szczególności poszanowania życia rodzinnego, a zaskarżona decyzja nie wskazuje na wartość, której ochrona uzasadnia taką ingerencję. Sąd wskazał także, że poza ustaleniem faktu urodzenia się dzieci cudzoziemca w Polsce, organ nie poczynił jakichkolwiek ustaleń co do życia rodzinnego prowadzonego przez cudzoziemca, a w szczególności, czy dzieci wychowuje samotnie, czy też pozostaje w związku z ich matką, a jeżeli tak to jaki jest jej status w Polsce. Uwadze organów uszła kwestia ustalenia osoby matki dzieci oraz jej roli w życiu rodzinnym skarżącego i jego dzieci. Ponadto, Sąd zauważył, że prawidłowe zastosowanie art. 8 ust 2 Konwencji wymaga rozważenia sytuacji osobistej i rodzinnej skarżącego, w tym między innymi długotrwałości pobytu w Polsce, charakteru więzów łączących skarżącego i jego dzieci z krajem pobytu, a także ewentualnych skutków wynikających z przeniesienia życia rodzinnego cudzoziemca wraz z dziećmi do A., do czego organy orzekające w żaden sposób nie odniosły się rozstrzygając o wydaleniu cudzoziemca i jego dzieci do kraju pochodzenia.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Szef Urzędu, pomimo treści ww. wyroku WSA, powyższych kwestii nie zbadał i nie wyjaśnił. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że "art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie może być interpretowany w sposób prowadzący do narzucenia państwu konieczności poszanowania dokonanego przez cudzoziemca wyboru miejsca zamieszkania. Natomiast Konwencji o prawach dziecka nie można rozumieć w ten sposób, że podjęcie przez dzieci nauki w polskiej szkole, wrośnięcie w polską kulturę i środowisko, mogą doprowadzić do legalizacji pobytu ich rodziców". Organ zauważył również, że ani Konwencja o ochronie praw człowieka ani Konwencja o prawach dziecka nie gwarantuje swobodnego wyboru kraju osiedlenia się.

W tym miejscu zauważyć należy – podobnie jak uczynił to Sąd w wyroku z 17 grudnia 2007 r. – że dla oceny konieczności ingerencji władzy w prawa regulowane art. 8 Konwencji konieczne jest rozważenie czy jest ona uzasadniona potrzebą społeczną i proporcjonalna do celu, któremu ma służyć. Zatem prawidłowe zastosowanie art. 8 ust 2 Konwencji wymaga rozważenia sytuacji osobistej i rodzinnej skarżącego w tym między innymi długotrwałości pobytu w Polsce, charakteru więzów łączących skarżącego i jego dzieci z krajem pobytu, a także ewentualnych skutków wynikających z przeniesienia życia rodzinnego cudzoziemca wraz z dziećmi do A., do czego organy orzekające w żaden sposób nie odniosły się rozstrzygając o wydaleniu cudzoziemca i jego dzieci do kraju pochodzenia. Ponownie wskazać również należy, że art. 3 Konwencji o prawach dziecka, wymaga aby we wszystkich działaniach dotyczących dzieci podejmowanych m.in. przez władze administracyjne i sądy, kierować się interesem dziecka, jako wartością nadrzędną. Wymagania dotyczące konieczności uwzględniania interesów dziecka w sferze postępowania mogą przekładać się na obowiązek podejmowania z urzędu przez podmioty wskazane w art. 3 ust 1 Konwencji o prawach dziecka ustaleń zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sytuacji dziecka, którego ma dotyczyć wynik postępowania. Organy te zobowiązane są w świetle art. 77 § 1 k.p.a. do zebrania i rozpatrzenia wszelkich materiałów dowodowych istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, Szef Urzędu zobowiązany będzie do wyjaśnienia sprawy zgodnie z wytycznymi WSA zawartymi w wyroku z 17 grudnia 2007 r. W szczególności organ zbada zasadność wydalenia cudzoziemca wraz z małoletnimi dziećmi pod kątem ochrony praw gwarantowanych Europejską Konwencją Praw Człowieka, a w szczególności poszanowania życia rodzinnego. Organ wnikliwie zbada zatem sytuację rodzinną cudzoziemca i weźmie pod uwagę skutki, jakie dla dzieci od urodzenia zamieszkałych w Polsce, a będących obecnie w wieku szkolnym wywoła wykonanie decyzji o ich wydaleniu wraz z ojcem do kraju pochodzenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.