Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 8 kwietnia 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Olsztynie przez wskazanie organu właściwego w sprawie rozpatrzenia wniosku o zmianę decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej postanawia: wskazać Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 16 stycznia 2026 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: "GDOŚ") wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Olsztynie (dalej: "SKO") poprzez wskazanie SKO jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o zmianę decyzji SKO z 14 czerwca 2010 r., znak: SKO-60-49/10 o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej w Gminie [...] - [...] elektrowni wiatrowych.

W uzasadnieniu wniosku GDOŚ wskazał, że [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "Spółka"), pismem z 23 lipca 2025 r,. wystąpiła do SKO z wnioskiem o zmianę decyzji SKO z 14 czerwca 2010 r., którą SKO uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z 24 maja 2010 r., znak: RIZ.7624-9/08, odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz określiło środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej w Gminie [...] - [...] elektrowni wiatrowych.

Zawiadomieniem z 18 września 2025 r. SKO, na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej: "k.p.a."), przekazało GDOŚ wniosek Spółki.

Uzasadniając wniosek GDOŚ wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1890, dalej: "z.u.o.o.ś."), do uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed dniem wejścia w życie z.u.o.o.ś., na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, a także do wznowienia postępowania dotyczącego takiej decyzji organem właściwym pozostaje odpowiednio organ, który ją wydał, albo organ wyższego stopnia w stosunku do tego organu. W ocenie GDOŚ, pomimo zmiany kompetencji do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla elektrowni wiatrowych, do rozpatrzenia wniosku o zmianę tej decyzji wydanej przed dniem wejścia wżycie z.u.o.o.ś. pozostaje właściwy organ, który ją wydał - czyli SKO.

W odpowiedzi SKO wniosło o wskazanie GDOŚ jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o zmianę decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej przez SKO w Olsztynie 14 czerwca 2010 r., znak: SKO-60-49/10, dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej w Gminie [...] - [...] elektrowni wiatrowych.

SKO wskazało, że samorządowe kolegia odwoławcze utraciły kompetencje do orzekania we wskazanych sprawach, a w obecnym stanie prawnym kompetencje do zmiany dotychczasowej decyzji wydanej w tym przedmiocie, jako organ drugiej instancji, posiada GDOŚ.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem kompetencyjnym pomiędzy GDOŚ a SKO. Spór ten sprowadza się do rozstrzygnięcia, który organ powinien rozpoznawać wniosek Spółki o zmianę decyzji SKO z 14 czerwca 2010 r., znak: SKO-60-49/10 o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej w Gminie [...] - [...] elektrowni wiatrowych.

Aktualnie właściwość organów do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach reguluje art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1112 ze zm., dalej: "u.i.o.ś."). Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. r u.i.o.ś. organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest regionalny dyrektor ochrony środowiska - w przypadku elektrowni wiatrowych. Z kolei organem wyższego stopnia wobec Regionalnych Dyrektorów Ochrony Środowiska, rozpatrującym odwołania od ich decyzji jest GDOŚ. Przepis art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. r u.i.o.ś. wprowadzony został art. 11 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 317 ze zm.), a zmiana "u.i.o.ś." w tym zakresie weszła w życie 16 lipca 2016 r. Zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 317) sprawy wszczęte i niezakończone dotyczące decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach elektrowni wiatrowych są prowadzone przez organy, które były właściwe do ich prowadzenia przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Sprawa dotycząca decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Budowa farmy wiatrowej w gminie [...] - [...] elektrowni wiatrowych" została zakończona ostateczną decyzją SKO z 14 czerwca 2010 r. znak: SKO-60-49/10. Natomiast sprawa dotycząca zmiany tej decyzji, czego dotyczy wniosek Spółki (jak słusznie zauważyło SKO) stanowi nową sprawę administracyjną, która winna być procedowana w oparciu o przepisy obowiązujące w chwili jej zainicjowania (tj. według daty wpływu wniosku do organu).

Zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.

Organem, który wydał decyzję z 14 czerwca 2010 r. znak: SKO60-49/10 jest SKO. Jednak po wydaniu tej decyzji doszło do zmiany właściwości organu w sprawie dotyczącej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć stanowiących elektrownie wiatrowe. Tym samym samorządowe kolegia odwoławcze utraciły kompetencje do orzekania w sprawach dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć stanowiących elektrownie wiatrowe. Wobec powyższego obecnie właściwy organ do wydania tego rodzaju decyzji, tj. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (w pierwszej instancji) i GDOŚ (w sprawach, które dotyczą zmiany decyzji wydanych w postępowaniu odwoławczym), posiada kompetencje do zmiany dotychczasowej decyzji wydanej w tym przedmiocie.

Stanowisko w sprawie organu właściwego do zastosowania trybów nadzwyczajnych wzruszania decyzji w sytuacji zmiany właściwości rzeczowej organów jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia z 17 czerwca 2014 r. sygn. akt II GW 12/14; z 23 marca 2018 r. sygn. akt: II GW 70/17, II GW 71/17; II GW 72/17, II GW 2/18; wyrok z 9 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2085/21, z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt. II GSK 565/22).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że nie ma żadnych racjonalnych powodów, aby w przypadku zmiany właściwości organów w danej kategorii spraw administracyjnych, dokonywać sztucznego podziału na sprawy załatwiane w zwykłym trybie, zastrzeżone dla organów, którym przekazano pewien segment kompetencji oraz sprawy załatwiane w trybach nadzwyczajnych, gdzie właściwość pozostawałaby przy organach, którym ustawa odebrała tytuł do ich rozpoznawania w trybie zwykłym (por. postanowienia NSA: z 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OW 122/10, z 31 sierpnia 2017 r. o sygn. akt II OW 23/17, wyrok NSA z 23 marca 2018 r., sygn. akt II GW 72/17).

Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się również z poglądem wyrażonym w postanowieniu NSA z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt II OW 103/18, w którym wskazano, że w przypadku zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. dochodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy, która była przedmiotem zmienianej decyzji. W takiej sprawie nie chodzi jedynie, jak w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji, o ustalenie wystąpienia co najmniej jednej wady z ustalonego katalogu wad. W związku z tym można przyjąć, że jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji zmieniły się przepisy prawa materialnego, określające organ właściwy do wydania tej decyzji, to do jej zmiany na podstawie art. 155 k.p.a. nie jest właściwy organ, który wydał tę decyzję, lecz organ właściwy zgodnie z tymi zmienionymi przepisami. Takie stanowisko zaprezentował również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 lutego 2019 r. sygn. akt II OW 231/18 i w wyroku z 23 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3064/13, w którym stwierdził, że "(...) w przypadku kiedy od czasu wydania decyzji, która ma być zmieniona, zmienił się stan prawny i uległa zmianie właściwość organów, należy przyjąć, że organem właściwym do rozpatrzenia takiego wniosku jest organ, który aktualnie jest organem pierwszej instancji w danej sprawie (jeżeli decyzja ostateczna była decyzją wydaną w pierwszej instancji)".

W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organem właściwym do załatwienia sprawy dotyczącej zmiany decyzji SKO z 14 czerwca 2010 r. znak: SKO-60-49/10 jest GDOŚ.

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej we wniosku GDOŚ należy zauważyć, że art. 15 ust. 3 z.u.o.o.ś. nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Przepis art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. r u.i.o.ś. wprowadzony został art. 11 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 317 ze zm.), a zmiana "u.i.o.ś." w tym zakresie weszła w życie w dniu 16 lipca 2016 r. Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. nie zawierała żadnej regulacji w zakresie określenia organu właściwego do zmiany decyzji wydanych przed dniem jej wejścia w życie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, u.i.o.ś. nie wprowadziła żadnych zmian w zakresie organu właściwego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku elektrowni wiatrowych. Art. 15 ust. 3 z.u.o.o.ś. odnosi się jedynie do tych decyzji, które wydane zostały dla przedsięwzięć określonych w art. 75 w ust. 1 w pkt 1 lit. p i lit. t u.i.o.ś. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z.u.o.o.ś. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć, że wskazany wyżej przepis odnosi się do wszelkich decyzji wydanych dla przedsięwzięć, dla których organem właściwym stał się GDOŚ na podstawie innych, uchwalonych przed dniem 13 lipca 2023 r., ustaw zmieniających ustawę z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Przepis art. 15 z.u.o.o.ś. może mieć zastosowanie jedynie w zakresie regulacji zmienionych tą ustawą, a nie innymi wcześniejszymi ustawami zmieniającymi ustawę o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Z tych względów i na podstawie art. 4 p.p.s.a. i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 15 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.