Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1997/25 oddalające wniosek o wyłączenie asesora WSA [...] od orzekania w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 19 maja 2025 r., znak: SKO.4000-2121/2024 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 lutego 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1997/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o wyłączenie asesora WSA [...] od orzekania w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 19 maja 2025 r., znak: SKO.4000-2121/2024 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżąca w dniu 25 lutego 2026 r. złożyła na rozprawie wniosek o wyłączenie asesora WSA [...] od orzekania w sprawie prowadzonej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygnaturą VII SA/Wa 1997/25 wskazując, że wniosek ten składa z uwagi na tryb powołania wskazanego asesora na stanowisko asesora.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że brak jest podstaw do wyłączenia asesora, wskazanego w rozpoznawanym wniosku. Po pierwsze, zdaniem Sądu, argument skarżącej nie wypełnia dyspozycji art. 18 P.p.s.a., a zatem nie może skutkować wyłączeniem asesora z mocy ustawy. Po drugie, wskazana przez skarżącą okoliczność nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia asesora w oparciu o art. 19 P.p.s.a. Wnioskodawczyni nie wykazała, aby pomiędzy nią a asesorem, o wyłączenie którego wnosi, istniał szczególny stosunek osobisty mogący być źródłem wątpliwości co do jego bezstronności lub mogący mieć wpływ na obiektywne orzekanie w niniejszej sprawie. Przede wszystkim (z uwagi na podnoszoną przez skarżącą wadliwość trybu powołania asesora) zaakcentowania wymaga, że - jak wskazuje się w judykaturze - kwestionowanie sposobu ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa nie przekłada się automatycznie na możliwość uznania, że w sprawie zachodzą przesłanki do wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 P.p.s.a. Okoliczność powołania na stanowisko sędziowskie lub asesorskie w procedurze prowadzonej przez tzw. "nową KRS" sama w sobie nie może zostać uznana za uprawdopodobniającą wystąpienie okoliczności uzasadniających wyłączenie. Wniosek o wyłączenie, aby był skuteczny, musi wskazywać na uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, co oznacza, że wątpliwość ta nie może mieć charakteru ogólnego i zmierzać do generalnego zakwestionowania pełnienia przez daną osobę funkcji sędziego we wszelkich sprawach, które mogłaby ona potencjalnie rozpoznawać (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 14 listopada 2025 r. sygn. III OZ 610/25, z 8 grudnia 2025 r. sygn. III FSK 1405/23, z 10 grudnia 2025 r. sygn. III OZ 681/25, z 12 października 2022 r. sygn. III OSK 4686/21, z 30 sierpnia 2022 r. sygn. I FZ 118/22). Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, na zasadność wniosku o wyłączenie asesora w niniejszej sprawie nie może wpływać podnoszona argumentacja, ograniczona tylko i wyłącznie do trybu powołania Asesora [...].

Nadto Sąd wskazał, że asesor sądowy objęty wnioskiem skarżącej złożył wymagane oświadczenie wskazując, że pomiędzy nim a żadną ze stron postępowania nie występują okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. W ocenie Sądu, prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości. W niniejszej sprawie skarżąca nie przedstawiła dowodów dyskredytujących prawdziwość oświadczenia złożonego przez objętego wnioskiem asesora.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o rozpoznanie zażalenia z 27 stycznia 2026 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo przyjął w zaskarżonym postanowieniu, iż brak było przesłanek do wnioskowanego wyłączenia sędziów w trybie art. 18-19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako "P.p.s.a."). Należy podkreślić, że instytucja wyłączenia sędziego ma zapewnić obiektywizm sądu, nie może natomiast służyć do odsuwania od prowadzenia postępowania sędziów, których strona w sposób subiektywny uznaje za nieodpowiednich.

Stosownie do art. 19 P.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przesłankami wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. mogą być zatem wszelkie obiektywne okoliczności dające podstawę do stwierdzenia, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Iudex suspectus to w szczególności sędzia, który z określonej przyczyny może być zainteresowany wynikiem sprawy, lub jest uprzedzony, niekorzystnie nastawiony do strony (por. H. Knysiak-Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo – do art. 19 P.p.s.a., wyd. V, opubl. WKP 2021, sip.lex).

W zażaleniu nie przedstawiono argumentacji, która nawiązywałaby do podstaw wyłączenia sędziego (asesora) określonych w art. 18 i art. 19 P.p.s.a.

Zaznaczyć należy, że uprawnione było rozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wniosku w trybie art. 19 P.p.s.a., skoro skarżąca wystąpiła o wyłączenie wskazanych sędziów po upływie terminu przewidzianego w art. 5a § 4 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej P.u.s.a.), z którego wynika, że wniosek składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa. Sąd przy doręczeniu pierwszego pisma w sprawie zawiadamia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, a przy każdym kolejnym - jeżeli skład rozpoznający sprawę uległ zmianie. Do wniosku rozpoznawanego przez Naczelny Sąd Administracyjny przepis art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) stosuje się.

Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22 zakres przedmiotowy normy art.19 P.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, o których stanowi art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492, dalej: P.u.s.a.).

Wobec powyższego wniosek skarżącego prawidłowo został rozpoznany na podstawie art. 19 P.p.s.a., a więc w przedmiocie istnienia ewentualnych okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wymienionych sędziów w danej sprawie.

Zauważyć należy, że zarzuty zażalenia skupiają się w istocie na podważeniu składu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wydał zaskarżone postanowienie, z powodu udziału w nim asesora WSA [...], powołanego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, działającej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., sprzecznej z art. 187 Konstytucji RP.

Odnosząc się zatem do tej kwestii, stwierdzić należy, że w sprawie nie wystąpiła wadliwość orzeczenia polegająca na nieważności postępowania, wywołanej sprzecznym z przepisami prawa składem sądu orzekającego (art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a.).

Wniosek o wyłączenie sędziego jak i zażalenie sprowadza się do podważenia kompetencji Krajowej Rady Sądownictwa do wskazania sędziów (asesorów) na stanowisko sędziego (asesora) sądu administracyjnego i w konsekwencji status tych osób jako sędziów (asesorów) wojewódzkich sądów administracyjnych. Odnosząc się do tego zagadnienia wyjaśnić należy, że w dotychczasowym jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt wydania zaskarżonego orzeczenia z udziałem sędziego powołanego na stanowisko na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. nie jest kwalifikowany jako równoważny zaistnieniu podstawy nieważności postępowania określonej w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., łączonej z ustaleniem składu sądu orzekającego w sposób sprzeczny z przepisami prawa albo z braniem udziału w rozpoznaniu sprawy przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy (por. wyrok NSA z 2 lipca 2025 r., II OSK 522/25; wyrok NSA z 13 maja 2025 r., II OSK 2524/22; wyrok NSA z 12 marca 2025 r., II OSK 2299/24; wyrok NSA z 2 października 2024 r., II OSK 2764/21; wyrok NSA z 17 lipca 2024 r., II OSK 1344/23; wyrok NSA z 17 stycznia 2023 r., II OSK 2372/21; wyrok NSA z 5 lipca 2022 r., II OSK 418/22; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni to stanowisko podziela.

Uprawnienie do orzekania w składzie sądu administracyjnego wynika z faktu otrzymania nominacji na określone stanowisko we wskazanym sądzie administracyjnym. Przez akt powołania osoba staje się sędzią i jest uprawniona do orzekania. Akt powołania jest aktem kształtującym status sędziego – osoba powołana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jest uprawniona do orzekania w sądzie administracyjnym. Spełnienie przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu może podlegać badaniu na wniosek skarżącego w trybie przewidzianym w art. 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.u.s.a"). Podzielić przy tym należy pogląd, że konieczne jest indywidualne podejście do oceny okoliczności powołania na stanowisko sędziego lub asesora sądowego. Przesłanką prowadzącą do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości lub bezstronności sędziego lub asesora sądowego nie może być – sama w sobie – okoliczność, że w procesie jego powołania uczestniczyła Krajowa Rada Sądownictwa, której skład sędziowski ukształtowała władza ustawodawcza. Ponadto wątpliwość co do bezstronności i niezawisłości sędziego lub asesora sądowego musi mieć charakter realny, a nie potencjalny (m.in. wyroki NSA: z 12 października 2023 r., I OSK 1749/22; z 20 kwietnia 2023 r., II OSK 2539/22; z 5 grudnia 2022 r., II OSK 2603/21; z 25 maja 2023 r., III FSK 13/23; CBOSA).

Odnosząc powyższe uwagi do asesora sądowego [...] orzekającego w sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności mogących świadczyć o braku jego bezstronności albo niezawisłości. Okolicznością prowadzącą do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości nie może być sama w sobie okoliczność, że w procesie powołania na stanowisko asesora sądowego uczestniczyła Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. Argumentacja tego rodzaju nie opiera się bowiem na okolicznościach związanych z indywidualną oceną zachowania asesora co do jego bezstronności i niezawisłości.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.