Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Prezydenta Miasta Opola w sprawie przekazania zażalenia organowi odwoławczemu I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta Miasta Opola do przekazania zażalenia organowi odwoławczemu; II. stwierdza, że Prezydent Miasta Opola dopuścił się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. wymierza Prezydentowi Miasta Opola grzywnę w wysokości 150 złotych (słownie złotych: sto pięćdziesiąt 00/100); V. zasądza od Prezydenta Miasta Opola na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie złotych: sto 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez R. P. jest bezczynność Prezydenta Miasta Opola w przekazaniu zażalenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Opolu (dalej jako: SKO, Kolegium).

Z akt wynika następujący stan sprawy:

W dniu 3 kwietnia 2017 r. zostało wydane przez Prezydenta Miasta Opola , jako organu egzekucyjnego, postanowienie w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych złożonych przez R. P. (dalej jako: skarżący, strona) dotyczących tytułu wykonawczego z dnia 12.12.2016 r. nr [...] ([...]) wystawionego na kwotę 40 zł z uwagi na brak opłaty parkingowej i 11.60 zł jako koszty upomnienia.

Na powyższe postanowienie strona wniosła drogą elektroniczną poprzez platformę ePUAP zażalenia z dnia 6 kwietnia 2017 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu.

W dniu 8 sierpnia 2017 r. również poprzez platformę ePUAP wezwał Prezydenta Miasta Opola do usunięcia naruszenia prawa, albowiem jak wynikało z informacji uzyskanej w Kolegium, do tej pory nie zostało przekazane temu organowi, zażalenie z dnia 6 kwietnia 2017 r.

W skardze z dnia 11 sierpnia 2017 r. wniesionej do tut. Sądu za pośrednictwem Prezydenta Miasta Opola skarżący wskazując na bezczynność tego organu w przekazaniu zażalenia organowi odwoławczemu, wskazując na naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) / dalej zwanej k.p.a./.

Stawiając powyższe zarzutu wniósł o zobowiązanie organu I instancji do przekazania zażalenia organowi odwoławczemu, stwierdzenie że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nałożenie na organ grzywny i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz kosztów przygotowania wzorów skargi i pism procesowych wnoszonych w niniejszej sprawie. Do skargi dołączono fakturę VAT na kwotę 150 zł potwierdzająca poniesienie tego kosztu.

Pismem z dnia 31 sierpnia 2017 r. Prezydent Miasta Opola , przekazując tut Sądowi powyższą skargę, równocześnie poinformował, że w dniu 16 sierpnia 2016 r. akta sprawy skarżącego wraz z jego zażaleniem przekazano organowi odwoławczemu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270- obecnie tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako: P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.

Ponieważ zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, w pierwszej kolejności należało zatem ustalić, czy skarżący zachował wymogi formalne do wniesienia skargi na bezczynność organu, poprzez uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia.

W sprawie nie było sporne, iż skarżący przed wniesieniem skargi na dochował tego wymogu, a zatem skarga spełniła formalny warunek dopuszczalności.

Zgodnie art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W kontekście niniejszej sprawy należy zaznaczyć, że w sprawach dotyczących rozpoznawania skarg na przewlekłość i bezczynność organów administracji publicznej sąd orzeka, biorąc za podstawę stan rzeczy (prawny i faktyczny) istniejący w chwili zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia, a nie w chwili złożenia skargi, co ma znaczenie w sytuacji, gdy organ już po dniu wniesienia skargi na - a przed rozpoznaniem sprawy przez sąd - podjął działania, czyli wydał akt lub dokonał czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności lub przewlekłości. W takiej sytuacji wniesiona na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. skarga staje się bezskuteczna co do możliwości jej uwzględnienia w zakresie art. 149 § 1 zd. 1 P.p.s.a., tj. zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, gdyż organ - przed zamknięciem rozprawy i wydaniem rozstrzygnięcia - podjął już określone działania. Jeśli zatem do dnia orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce, nie jest już bezczynny, jak również ustała już przewlekłość postępowania.

Tym samym w takiej sytuacji dalsze postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie pozostawania przez organ w bezczynności staje się już bezprzedmiotowe i dlatego powinno w tym zakresie ulec umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Z informacji udzielonej przez Prezydenta Miasta Opola w piśmie przekazującej Sądowi skargę i dołączonego do niego pisma z dnia 16 sierpnia 2017r. skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu wynika, że w tej dacie akta sprawy skarżącego wraz z jego zażaleniem przekazano temu organowi odwoławczemu.

Wobec zaistniałej sytuacji odpadła podstawa do zastosowania art. 149 § 1 zd. 1 P.p.s.a. i zobowiązania organu do dokonania czynności materialno – technicznej jaka stanowi przekazanie środka zaskarżenia właściwemu organowi odwoławczemu, skoro w przedmiotowej sprawie nie występuje już w tym względzie - w dacie orzekania przez Sąd – bezczynność organu.

Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. - orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku i umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do przekazania zażalenia skarżącego organowi odwoławczemu

Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę, że przepis art. 149 § 1 P.p.s.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, zawiera normę, wg której uwzględnienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do podjęcia określonych działań w zakreślonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność miała w ogóle miejsce oraz czy ewentualnie miała ona charakter rażącego naruszenia prawa.

Na tym tle, aktualnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane zostało jako dominujące stanowisko, zgodnie z którym podjęcie przez organ określonego działania po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność, nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność taka miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zd. drugie P.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi w takim przypadku polega na rozstrzygnięciu przez Sąd czy bezczynność miała miejsce jeszcze przed wniesieniem skargi oraz czy była ona obarczona rażącym naruszeniem prawa, a także dokonaniu oceny, czy zaistniały przesłanki do ewentualnego wymierzenia grzywny stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a.

Podjecie zatem przez organ określonych działań których domagała się strona w sytuacji złożenia skargi na bezczynność organu, nie powoduje, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy zaistniała uprzednio bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe staje się bezprzedmiotowe i podlegałoby umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2626/12 - CBOSA).

Dlatego też w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, pomimo przekazania juz przez Prezydenta Miasta Opola zażalenia strony Kolegium, Sąd zobligowany był rozstrzygnąć czy w postępowaniu administracyjnym wystąpiła zarzucana organowi bezczynność postępowania oraz czy miała ona charakter rażącego naruszenia prawa, a w konsekwencji, czy zaistniały też podstawy do ewentualnego orzeczenia o grzywnie.

Jak stanowi art. 133 k.p.a. - organ administracji publicznej, który wydał decyzję odpowiednio postanowienie, obowiązany jest przesłać odwołanie (zażalenie) wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie i zażalenie), jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132 k.p.a. Datą początkową biegu tego terminu, liczonego według zasad określonych w art. 57 k.p.a., jest dzień otrzymania odwołania - dzień faktycznego wpływu odwołania do organu I instancji.

Przekazanie złożonego środka zaskarżenia jest czynnością materialno - techniczną, dla której ustawodawca ustanowił zatem ściśle określony termin. Termin ten z woli ustawodawcy jednoznacznie określa przepis rangi ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Takie działanie ustawodawcy ma na celu zagwarantowanie realizację zasady sprawności postępowania administracyjnego oraz zapobieganie bezczynności organu i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego. Organ administracji publicznej obciąża zatem obowiązek, który określony jest w przepisie prawa powszechnie obowiązującego, a stronie służy uprawnienie żądania wykonania (należytego wykonania) tego obowiązku. Wykonanie bądź zaniechanie przez organ wykonania tego obowiązku wywołuje określone skutki faktyczne i prawne. Nie można zapominać, że - jak już wyżej podkreślono - przekazanie organowi II instancji zażalenia wraz z aktami sprawy umożliwia rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy.

Oceniając czynności Prezydenta Miasta Opole, jako organu egzekucyjnego I instancji, w kontekście zarzucanej mu w skardze bezczynności postępowania naruszającej określony przez ustawodawcę termin przekazania złożonego środka zaskarżenia organowi odwoławczemu, o jakim mowa w art. 133 k.p.a. to zaznaczyć trzeba, że przewidziany w tym przepisie 7-dniowy termin przewidziany dla dokonania tej czynności materialno – technicznej został wielokrotnie przekroczony. W sytuacji gdy zażalenie skarżącego z dnia 6 kwietnia 2017 r. na postanowienie w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych dotyczących tytułu wykonawczego z dnia 12.12.2016 r. nr [...], zostało przekazane Kolegium dopiero w dniu 16 sierpnia 2017 r. Tych dat organ I instancji nie kwestionował. Nie wskazał też w swoim piśmie przekazującym skargą strony tut. Sądowi, jakie były ewentualne przyczyny niewywiązania się z ustawowego terminu przewidzianego dla tej czynności materialno-technicznej.

Z powyższego wynika, że organ I instancji pozostawał w nieuzasadnionej zwłoce w przesłaniu zażalenia. Skoro więc organ nie przesłał zażalenia strony w ustawowym terminie, tj. w ciągu siedmiu dni od dnia, w którym je otrzymał , to tym samym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdził, że dopuścił się on bezczynności (pkt 2 orzeczenia). Jednocześnie mając na względzie art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 orzeczenia). Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, Lex Omega nr 1218894). Taką cechę, tj. oczywistości w naruszeniu prawa, należy przyjąć w niniejszym stanie faktycznym, w którym organ nie zrealizował w sposób prawidłowy i w ustawowo zakreślonym terminie obowiązku przekazania organowi odwoławczemu zażalenia skarżącego wraz z aktami sprawy.

W konsekwencji, wobec stwierdzonej bezczynności, noszącej znamiona rażącego naruszenia prawa, Sąd orzekł o wymierzeniu organowi , na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywny w wysokości 150 zł (pkt 4 orzeczenia) biorąc pod uwagę przy określeniu jej wysokości czas trwania pozostawania organu w stanie bezczynności .

O kosztach postępowania sądowego, orzeczono stosownie do art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. , zaliczając do nich wyłącznie uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 zł. Sąd nie uwzględnił natomiast dalej idącego żądania skarżącego o zasądzenie na jego rzecz kosztu przygotowania wzorów skargi i pism procesowych wnoszonych w niniejszej sprawie w kwocie 150 zł.

Zgodnie art. 205 § 1 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdu i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego.

W orzecznictwie przyjmuje się, że regulacja art. 205 § 2 P.p.s.a. ma charakter wyczerpujący, a zatem przedstawiony tam katalog niezbędnych kosztów postępowania nie może być rozszerzany na inne wydatki (por. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 30/12 oraz II FZ 31/12). Przykładowo można wskazać, że konsultacja prawna (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SAB/Wa 134/05) czy zakup ekspertyzy prawnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2004 r., sygn. akt III SA 855/03) nie wchodzą w skład kosztów postępowania, które podlegają zwrotowi (por. też postanowienie NSA z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 128/08). W sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący wniósł skargę samodzielnie, korzystając jedynie w tym celu z przygotowanego mu w ramach odpłatnej konsultacji prawnej jej projektu.