Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Protokolant: Izabela Wereśniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2005 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę

II SA/Wa 2100/04

U Z A S A D N I E N I E

W. N. urodził się [...] czerwca 1968 r. Starał się o przyznanie na swoją rzecz renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Legitymował się udowodnionym okresem ubezpieczenia społecznego w rozmiarze 12 lat, 11 miesięcy i 7 dni. Jego ostatni okres opłacenia składek przypadł na styczeń 2000 r. Jak wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2004 r. W. N. jest całkowicie niezdolny do pracy, do lutego 2006 roku. Niezdolność ta powstała [...] stycznia 2004 r.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Swoją decyzję argumentował niespełnieniem przez Z. K. wymogów przewidzianych w przepisie art. 83 par. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Organ podkreślił stosunkowo długi okres stażu ubezpieczeniowego w stosunku do wieku - prawie 13 lat w stosunku do wieku 36 lat oraz okoliczność, że w okresie od stycznia 2000 r. - kiedy ustał ostatni okres ubezpieczenia, do stycznia 2004 r. - kiedy powstała całkowita niezdolność do pracy, to jest przez cztery lata, skarżący nie opłacał żadnych składek na ubezpieczenie społeczne i w materiale sprawy brak jakiegokolwiek usprawiedliwienia tego faktu.

W. N. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że przez ostatnie pięć lat przed chorobą nie mógł znaleźć pracy. Pracodawcy, wykorzystując duże bezrobocie zatrudniali pracowników bez zawierania umów o pracę. Podkreślił, że pracuje od ukończenia 18 lat życia.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] września 2004 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu na argumenty poprzedniej decyzji i podnosząc, że w okresie od stycznia 2000 r. do stycznia 2004 r. skarżący był zdolny do pracy, zaś podnoszony przez niego fakt bezrobocia nie może stanowić okoliczności wyjątkowej w rozumieniu art. 83 par. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. N. zakwestionował zasadność powyższej decyzji i wnosił o jej uchylenie. Argumentował, że w powiecie s., gdzie mieszka, wskaźnik bezrobocia wynosi 25 %.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 13 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Tak więc Sąd ten nie orzeka o świadczeniu, ale jedynie bada czy zaskarżona decyzja administracyjna jest zgodna z obowiązującym prawem.

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem związanym z ubezpieczeniem społecznym. Art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak spełniania wymaganych w trybie zwykłym przesłanek do otrzymania świadczenia (jak np. zachowania wymaganych okresów w opłacaniu składek), przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy.

Skarżący, co wynika ze stanu faktycznego sprawy, nie spełniał przesłanek do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym. Nadto W. N. w okresie od stycznia 2000 r. - kiedy ostał ostatni okres ubezpieczenia, do stycznia 2004 r. - kiedy powstała całkowita niezdolność do pracy, to jest przez cztery lata, nie opłacał żadnych składek na ubezpieczenie społeczne i brak jest usprawiedliwienia tej okoliczności. Powoływanie się tu ogólnie na wysoki stopień bezrobocia samo w sobie nie może stanowić wyjątkowej okoliczności w rozumieniu przepisu art. 83 ust. 1 ustawy. Podkreślić tu należy, że pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie, ale zaistnienia w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niemożność uzyskania danego świadczenia w trybie zwykłym. W niniejszej sprawie nie wykazano szczególnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na niemożność uzyskania przez skarżącego uprawnień rentowych w trybie zwykłym.

Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2004 r. i z dnia [...] września 2004 r., odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są z powyższych względów zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.