Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 715/20 odrzucające skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 715/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. K. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.

Pełnomocnik Skarżącej pismem z dnia 25 września 2020 r. wniósł, za pośrednictwem organu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Do skargi dołączono kopię pełnomocnictwa, którego zgodność nie została potwierdzona z oryginałem. Pismem z dnia 8 stycznia 2021 r. stanowiącym wykonanie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z tego samego dnia, wezwano pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego uprawniającego pełnomocnika do reprezentowania Strony przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.

We wskazanym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że doręczenie wezwania do uzupełnienia braków skargi nastąpiło z dniem 28 stycznia 2021 r., a ponieważ w terminie 7-dniowym brak nie został uzupełniony, skarga – na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") – podlegała odrzuceniu.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącej złożył zażalenie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów wywołanych wniesieniem zażalenia. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 73 p.p.s.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że doręczenie odpisu zarządzenia pełnomocnikowi Skarżącej na zasadzie fikcji doręczenia było skuteczne, w sytuacji braku awizacji przesyłki oraz niewydanie właścicielowi Kancelarii przesyłki w Urzędzie Pocztowym [...]. Ponadto pełnomocnik Strony zarzucił naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP poprzez zaniechanie wezwania bezpośrednio Skarżącej do osobistego podpisania skargi, po stwierdzeniu przez Sąd niewykazania umocowania przez pełnomocnika Strony, co było obligatoryjne. W dalszej kolejności w zażaleniu wskazano na naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez błędne odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków skargi, podczas gdy pełnomocnik nigdy nie został prawidłowo i skutecznie wezwany do usunięcia braków formalnych skargi, a Skarżąca nie została uprzednio bezpośrednio wezwana do osobistego podpisania skargi.

Do zażalenia pełnomocnik załączył odpis skargi na realizację usługi przesyłki poleconej z dnia 5 marca 2021 r., a za pismem z dnia 8 kwietnia 2021 r. przedłożył odpowiedź na pismo Poczty Polskiej z dnia 29 marca 2021 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.

Mając powyższe uregulowanie na względzie podkreślić należy, że doręczenie w przywołanym trybie (tzw. zastępczym) uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby faktycznego doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia (awizo). Na podstawie zalegającej w aktach (nieodręczonej fizycznie) przesyłki zawierającej odpis zarządzenia wzywającego do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz dokumentu "Potwierdzenia odbioru" można ustalić, że pierwsze awizowanie przesyłki nastąpiło 14 stycznia 2021 r., zaś następne 22 stycznia 2021 r., a zatem przesyłka prawidłowo została uznana za doręczoną z dniem 28 stycznia 2021 r. Przy tym z dokumentu Potwierdzenia odbioru wynika, że zawiadomienie o przesyłce pozostawione zostało w oddawczej skrzynce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w UP [...] w W. Z adnotacji na przesyłce oraz z treści dokumentu Potwierdzenia odbioru wynika, że zwrot przesyłki do nadawcy z powodu niepodjęcia jej w terminie nastąpił w dniu 29 stycznia 2021 r.

W przedstawionych okolicznościach trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że doręczanie w powyższym trybie było skuteczne i nastąpiło z dniem 28 stycznia 2021 r., a wobec nieuzupełnienia braku formalnego skargi w wyznaczonym terminie, skarga ta podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Twierdzenia zawarte w zażaleniu o braku awiza w pocztowej skrzynce oddawczej nie mogą zostać uwzględnione, gdyż adnotacje zamieszczone na kopercie zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku skargi oraz na Potwierdzeniu odbioru przeczą twierdzeniom Strony. Do odmiennych wniosków nie prowadzi również odpowiedź Poczty Polskiej na złożoną skargę, z której wynika, iż zgodnie z poczynionymi ustaleniami, w tym na podstawie wyjaśnień uzyskanych od doręczającego, przedmiotowa przesyłka po nieudanej próbie doręczenia, z uwagi na niezastanie adresata, została pozostawiona jako awizowana w placówce pocztowej.

Powodów do stwierdzenia naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji nie dostarczyła także argumentacja nawiązująca do niepoinformowania o przesyłce i niewydania jej w placówce pocztowej do rąk osoby działającej z ramienia Kancelarii. W zażaleniu nie wskazano (i nie uprawdopodobniono stosownym dokumentem), że osoba występująca w imieniu Kancelarii, dysponowała upoważnieniem do odbioru korespondencji kierowanej do r.pr. P. W. (np. pełnomocnictwem pocztowym). Zgodnie bowiem z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2020 r., poz. 1041) przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana poste restante, może być wydana ze skutkiem doręczenia m.in. przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych lub na podstawie pełnomocnictwa pocztowego.

Należy więc uznać, że zarzuty naruszenia art. 73 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 3) p.p.s.a. nie zasługiwały na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał również za niezasadny zarzut naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3) p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1, art.77 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP poprzez zaniechanie wezwania bezpośrednio Skarżącej do osobistego podpisania skargi, po stwierdzeniu przez Sąd niewykazania umocowania przez pełnomocnika, co według treści zażalenia jest działaniem obligatoryjnym.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga fakt, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Natomiast, jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom (art. 67 § 5 p.p.s.a.). Z uwagi na powyższe, w realiach niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji słusznie postąpił wzywając pełnomocnika Strony do uzupełnienia braków formalnych. Nie zaistniały żadne okoliczności uzasadniające bezpośrednie wezwanie Skarżącej do osobistego podpisania skargi, zamiast wezwania pełnomocnika o uzupełnienie braku formalnego w postaci nadesłania oryginału bądź uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa. Należy zauważyć, że skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sporządził i wniósł radca prawny reprezentujący Skarżącą, została ona przez niego podpisana oraz został w niej oznaczony jako pełnomocnik Strony wraz z jego adresem do korespondencji. W ramach potwierdzenia swojego umocowania, pełnomocnik dołączył do skargi nieuwierzytelnione pełnomocnictwo (kserokopię oryginału) mimo że nie był to stosowny dokument legitymizujący pełnomocnictwo do reprezentowania Strony. Mając powyższe fakty na względzie, Sąd I instancji miał prawo uznać, że między Stroną a pełnomocnikiem istnieje więź pełnomocnictwa, a radca prawny składający skargę nie przypisał sobie statusu pełnomocnika bez wiedzy i przyzwolenia Skarżącej, co byłoby w zupełności nierozsądne zważając na zawodowy charakter czynności dokonywanych przez radcę prawnego oraz istniejące reguły odpowiedzialności dyscyplinarnej dla nich właściwych. W konsekwencji, wezwanie pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych i jednoczesne pominięcie wezwania Skarżącej do osobistego podpisania skargi było jak najbardziej usprawiedliwione.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tym samym poglądów wyrażonych w przywołanych przez autora zażalenia orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, według których jeżeli osoba, która powołując się na udzielone jej pełnomocnictwo, sporządziła i podpisała skargę, a pełnomocnictwa tego w wyznaczonym przez sąd terminie nie przedstawiła, to zachodzi sytuacja braku podpisania skargi skutkująca obowiązkiem sądu wezwania strony do podpisania skargi. Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak dokumentu pełnomocnictwa upoważniającego sporządzającego skargę pełnomocnika) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie skarga została podpisana, co prawda przez pełnomocnika, który nie udokumentował umocowania, nie zmienia to jednak faktu, że nie wystąpił brak formalny w postaci braku podpisu skargi, w związku z czym nie zaistniała podstawa do wezwania do jego uzupełnienia. Prawidłowo zatem Sąd skierował wezwanie do pełnomocnika o uzupełnienie braku w postaci nadesłania oryginału bądź uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa i po bezskutecznym upływie terminu do wykonania wezwania, odrzucił skargę, nie wzywając uprzednio Strony do podpisania skargi (por. orzeczenia NSA: z dnia 25 października 2010 r., sygn. akt I FSK 916/10; z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt I FSK 628/11; z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 138/14; z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I FSK 426/14; z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II GSK 2009/14; z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1505/14; z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1509/14; z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 825/15; z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt II GZ 553/16; z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2110/16; z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 205/17; z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 233/17; z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 103/18; z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 156/19).

Nie można było przy tym podzielić stanowiska Skarżącej, że zaniechanie w dalszej kolejności (dodatkowo, poza pełnomocnikiem) wezwania strony do uzupełnienia braku skargi (poprzez jej podpisanie) stanowi naruszenie wypływającego z Konstytucji RP prawa do sądu, albowiem uprawnienie to, wobec podjętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie czynności procesowych, nie zostało naruszone, a nieskuteczność wniesienia skargi do sądu administracyjnego wynikała wyłącznie z nieuzupełnienia braku udokumentowania należytego umocowania pełnomocnika.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.